07.02.2023 | 20:38 | Просмотров: 699

Кэрэ буоларга көмөлөһөр чэйдэр

Чэй – киһи ис туругун тупсарарын таһынан, тас көстүүбүтүгэр олус туһалаах, сөпкө истэххэ доруобуйаны тупсарар саамай туһалаах утах.
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Чэй көмөтүнэн холестерины намтатыахха, сүрэх уонна тымыр ыарыыларын сэрэтиэххэ, тириини тупсарыахха сөп. Ол иһин тыһыынчанан сылынан чэйи сүрүн утах оҥостон олорор омуктар бааллар.

Ромашкаттан чэй

Кэрэ сэбэрэлэнэргэ бастатан туран үчүгэйдик уубутун хана утуйуохтаахпыт. Үчүгэйдик утуйарга ромашкаттан оҥоһуллубут чэй көмөлөһөр. Уутун хана утуйар, сынньанар киһи тас көстүүтүттэн тута биллэр.

Аптекаҕа атыыланар ромашкаттан чэй оҥостон иһэбит, пакетиктарын харахпыт анныгар уурунан мааска оҥостобут.  Маны тэҥэ, кытарбыт, бааһырбыт тириини уоскутарга ромашка уутунан соттор эмиэ туһалаах.

Ромашкаҕа кверцитин диэн киһи тириитин күнтэн харыстыырга, салгын буортулаах дьайыытын утары охсуһар эттиктэр бааллар.

Жасмин

Наһаа үчүгэй сыттааҕын ааһан, бу чэй вирустары уонна бактериялары утары охсуһар, иммунитеты өйүүр. Кырдьыыны бытаардар, экзема, хатаал курдук тирии ыарыыларын эмтиир. Жасмин чэйин истэххэ аһара сыаланар тириигэ көмөлөһөр, уоскутар.

Күөх чэй

Тирии күнтэн харыстанар күүһүн улаатыннарар. Күн сыралҕаныгар аһара сылдьар тирии араагар тиэрдиэн сөбүн өйдүөхтээхпит.

Күөх чэйгэ баар элбэх радикаллардаах катехиннар сирэй мырчыстаҕаһын утары охсуһаллар. Бу катехиннар сирэй тириитин өлбүт клеткаларын тилиннэрэр кыахтаахтара науканан дакаастанан турар.

Ройбуш

Кыһыл Буш чэйи Соҕуруу Африкаҕа тыһыынчанан сыллар устата иһэн кэллилэр. Омуктар бу чэйи үксүн тирии ыарыыларын эмтииргэ иһэллэр эбит. Кыһыл чэйгэ баар флавоноидтар сирэйгэ тахсар хатаалы үчүгэйдик оһордоллор. Ройбуш чэйи атыылаһаргытыгар кырдьыыны утары үлэлиирин, организмы барытын чэбдигирдэрин өйдөөрүҥ.

Хара чэй

Күннэтэ иһэр хара чэйбит кырдьыыны утары үлэлиир, киһиэхэ сэниэ биэрэр. Кофеиннаах буолан хаан баттааһынын үрдэтэр, иммунитеты күүһүрдэр, тымныйыыны, вирустары утары үлэлиир.

Хара чэйи хойуу гына оҥостон, сойутан баран тоник курдук сирэйгит тириитин соттуҥ.

Одуванчиктан чэй

Одуванчик (алтан төбө) – сыыс от бииһин ууһа, ол иһин ханна баҕарар өлгөмнүк үүнэр. Салаакка, барыанньаҕа туттуохха сөп. Сирэй тириитин тупсарарга эмиэ олус туһалаах үүнээйи. Одуванчик чэйин истэххэ ис-үөс үлэтэ тупсар, бэрээдэктэнэр – ол түмүгэр сирэйбит тириитэ сырдыыр.

Имбирь

Имбирь чэйэ араас тымныйыыны, сүһүрүүнү организмтан кыйдыыр күүстээх. Организм аһы буһарар уорганнарын үлэлэрин тупсарар чэй. Ханнык баҕарар чэйгэ имбирь силиһин кырбаан куттахха тумууга, гириипкэ олус туһалаах, ыарыһах тыынара кэҥиир, бүөлэммит мунна аһыллар. Онон ханнык баҕарар ыарыыны аһарынарга уонна тоҥон-хатан үлэлээн кэлэр дьон сылааны таһааралларыгар, итиини киллэринэллэригэр бу чэй туһата баһаам.

Мята

Ис үлэтэ кэһиллиитин бэрээдэктиир, ис таһаардаҕына кытта туһалыыр. Сыалаах тириилээх дьон сирэйдэрин бу чэйинэн суунуохтарын, хойуутук оҥорон баран тоник курдук соттуохтарын сөп. Мяталаах чэй истэххэ киһи организмыгар эбии эстрогеннар үөскүүллэр, бу гормоннар тирии хатаалын, араас бааһын утары үлэлииллэр.

Маҥан чэй

Күөх чэйдээҕэр элбэх антиоксиданнардаах. Саамай аҕыйахтык араас обработканы ааспыт чэй буолан туһата атыттардааҕар хас эмэ төгүл элбэх. Бактериялары утары үлэлиир эттиктэрдээх.

Тирии коллагенын уонна эластинын таһымын тупсарар буолан, кэрэ сэбэрэлэнэргэ олус туһалаах чэй.

Улун

Барыларыттан ураты амтаннаах чэй. Өр кэм истэххэ сирэйи сырдатар, пигментнэй бээтинэлэри суох оҥорор.  Табахсыттарга атын чэйдэртэн ордук туһалаах – организмы табах дьаатыттан ыраастыыр.

Чэй тэллэйэ (чайный гриб)

Киһи тириитин токсиннарын таһаарар. Антиоксиданнар, пробиотиктар кыра мырчыстаҕастары суох оҥороллор, тирии сибиэһэй көрүҥнэнэр. Күҥҥэ сиэтэн баран бу тэллэй уутунан соттон эмтиэххэ сөп.

Матча чэй

Японияттан төрүттээх чэй. Сып-сырдык күөх өҥнөөх чэй элбэх иҥэмтиэлээх эттиктэрдээх - хлорофил, антиоксиданнар, натуральнай антибиотиктар, бактериялары утары охсуһар катехиннар.

Матча бороһуога косметологияҕа мааскаларга, кремнэргэ уонна лосьоннарга туттуллар.

Сонуннар

13.02.2026 | 08:00
Аатыҥ кимий?
11.02.2026 | 13:51
ҺӨҔҮҤ

Ордук ааҕаллар

Төрдү-ууһу үөрэтиигэ интэриэс күүһүрэр
Сонуннар | 11.02.2026 | 08:00
Төрдү-ууһу үөрэтиигэ интэриэс күүһүрэр
М.Е. Николаев аатынан оскуолаҕа киирэр үөрэнээччи бастатан бэйэтин төрөппүттэриттэн саҕалаан эбэтин, эһэтин туһунан төрүччү оҥорорго болҕомто ууруохтаах эбит. Хас биирдии үөрэнээччи төрүччүтэ оскуола интерактивнай түмэлин базатыгар киирэн, уларыйыы баар буоллаҕына, саҥа чахчыларынан эбиллэн иһэр. Оскуола обществознаниеҕа учуутала Василий Перевалов уонна түмэл иһинэн куруһуокка дьарыктанар Ньургуйаана Данилова «Оскуола устуоруйата» диэн экраҥҥа...
ЭРГЭ ХААРТЫСКА
Сынньалаңңа | 06.02.2026 | 20:30
ЭРГЭ ХААРТЫСКА
Халыҥ сис тыаны аастахха, суол өҕүллүүтүн кэнниттэн эмискэ киэҥ алаас нэлэһийэ түһэр. Урукку кэм тутуулара – эргэ дьиэлэр онон-манан бытанан тураллар. Аҕыйах ахсааннаах самнан эрэр хотоннор, субу сууллан түһүөхчэ, иҥнэспиттэр. Намыһах сыыр анныгар тутуллубут сайыҥҥы титиик таһыгар түптэ күөх буруота унаарар. Дэриэбинэ сүөһүлэрэ киэһээҥҥи ыам кэнниттэн, кэбинэн кэбиһэ-кэбиһэ, бырдахтан күрэнэн,...
Киһи олоҕо тугунан сыаналанарый?...
Дьон | 11.02.2026 | 09:30
Киһи олоҕо тугунан сыаналанарый?...
“Киин куорат” хаһыат саайтыгар тахсыбыт “Улуу дьон аата харчынан кээмэйдэнэр дуо" диэн ыстатыйаны ааҕан баран, бэйэм санаабын суруйарга сананным.
Испирдиэн сүбэтигэр наадыйааччы элбиир
Тускар туһан | 08.02.2026 | 18:30
Испирдиэн сүбэтигэр наадыйааччы элбиир
Батсаапка саҥа саҕалааччыга да, дьарыктаммыта өр буолбут да оҕуруоччукка олус туһалаах бөлөх арааһа баар. Быйыл, «миигинниин биэс хааһах» диэбиккэ дылы, оннук бөлөхтөргө суруйтарбытым.