28.02.2022 | 16:00

Ил Дархан олох-дьаһах уонна экэниэмикэ түмүктэрин мунньаҕар кытынна

Ил Дархан олох-дьаһах уонна экэниэмикэ түмүктэрин мунньаҕар кытынна
Ааптар: Киин Куорат

Өрөспүүбүлүкэбит баһылыга Айсен Николаев 2021 сыл түмүктэрин таһаарыыга уонна 2022 сылга торумнанар соруктарга анаммыт сүбэ мунньахха кытынна. Мунньаҕы Бырабыыталыстыба Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы – Уһук Илиҥҥэ Бэрэсидьиэн боломуочуйалаах бэрэстэбиитэлэ Юрий Трутнев ыытта. Бу туһунан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Баһылыгын уонна Бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.
Ааспыт сылга Саха сирин экэниэмикэтэ коронавирус дьаҥын кэнниттэн чөлүгэр түспүтэ көстөр: ис регионнааҕы бородуукта кээмэйэ 1 трлн 459 млрд солк. тэҥнэстэ. Өрөспүүбүлүкэ промышленнай оҥорон таһаарыыга инники күөҥҥэ иһэр (7 миэстэ) уонна Уһук Илиҥҥэ иккис миэстэлээх. Промышленнас оҥорон таһаарыытын индексэ кэнники 11 сылга муҥутуур чыпчаалга тиийэн 116,1 бырыһыанынан сыаналанар буолла. Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Инвест-килиимэт туругунан национальнай рейтиҥҥэ үһүс сылын эрэллээхтик көрдөрүүтүн тупсаран ааспыт 2021 сылга ТОП-10 иһигэр киирдэ. Инвестиционнай бырайыактары олоххо киллэриинэн сибээстээн Саха сиригэр идэтийбит каадырдар дьулуһаллар. 2021 сылга Саха сиригэр миграция үүнүүтэ 84,7 %  тэҥнэстэ, ити Арассыыйа орто көрдөрүүтүн 3 төгүлтэн ордук куоһарда. 
Итини сэргэ региоммут Уһук Илиҥҥэ нэһилиэнньэ бэйэтин элбээһининэн инники таҕыста. Саха сиригэр Уһук Илин федеральнай уокурук субъектарын ортолоругар дьон үйэтин уһунунан үрдүк көрдөрүүлээх – 71,1 саас уонна өлүү көрдөрүүтэ намыһах – 1 тыһыынча киһиэхэ 10,8. Экэниэмикэ үүнүүтэ судаарыстыба бүддьүөтүгэр үп-харчы бигэтик киириитин хааччыйда. 2021 сылга дохуот киириитэ 320,8 млрд солк. тэҥнэстэ, ити 28 бырыһыанынан 2020 сыллааҕар намыһах, ол иһигэр бэйэ дохуота 47% тиийэн 190,2 млрд буолла. 
Сүбэ мунньах кыттыылаахтара 2022 сылга социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыы сүрүн соруктарын торумнаатылар: медицина, промышленнас сайдыытын, тырааныспар эбийиэктэрин тутуу боппуруостарын. Бу мунньахха Уһук Илин федеральнай уокурук регионнарын губернатордара, Арассыыйа Бырабыыталыстыбатын миниистирдэрэ (үрдүк үөрэх уонна наука миниистирэ Валерий Фальков уонна Арктика миниистирэ Алексей Чекунков) уонна “Уһук Илин сайдыытын корпорациятын” бэрэстэбиитэллэрэ кытыннылар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
Сонуннар | 18.05.2022 | 15:00
Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
«Развитие овощеводства и картофелеводства» саҥа федеральнай бырайыак чэрчитинэн субсидия бэриллэр буолуоҕа. Манан дьоҕус уонна орто предпринимателлэр, маны сэргэ, “самозанятайдар” уонна кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон эмиэ туһаныахтарын сөп. Ол курдук, судаарыстыба хортуоппуйу уонна да атын оҕуруот аһын олордуунан дьарыктанар оҥорон таһаарааччылары өйүүр миэрэлэри кэҥэтиэҕэ. Бу туһунан уураахха Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ Михаил Мишустин...
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Сынньалаңңа | 12.05.2022 | 12:30
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Тоҥ буору тобулан тахсар хорсун сибэкки ньургуһун барахсан олоххо тардыһыытынан, кэрэ көстүүтүнэн эрэ буолбакка, араас ыарыыны эмтиир кыахтааҕынан өбүгэ саҕаттан аатырар. Аныгы үйэ киһитэ ньургуһунан хайдах эмтэниэн сөбүй? Бу туһунан айылҕаттан айдарыылаах норуот эмчититтэн туоһуластыбыт. Юлия Юрьевна Николаева – норуот эмчитэ, “Арчы дьиэтин” иһинэн үлэлиир өбүгэ үгэһин, сиэрин-туомун дьоҥҥо тарҕатар,...
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Куорат олоҕо | 14.05.2022 | 15:00
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Кэлэр сэрэдэҕэ, ыам ыйын 18 күнүгэр, аан дойдуга Музей күнэ бэлиэтэнэр. Быйыл Таатта улууһугар кыраайы үөрэтэр музей тэриллибитэ 77 сыла.   Музей тэриллиитэ норуодунай худуоһунньук И.В. Попов аатын кытта ыкса ситимнээх. Дэгиттэр дьоҕурдаах, хас да экспедицияҕа сылдьыбыт (бастакы Сибиряковскай экспедиция 1894-96 сс.), баай матырыйаалы муспут буолан да буолуо, 1938 с. саҕалаан...
Сааскы Ньукуолун — күөххэ үктэнии өрөгөйө
Тускар туһан | 20.05.2022 | 14:00
Сааскы Ньукуолун — күөххэ үктэнии өрөгөйө
Ыам ыйын 22 күнэ – сааскы Ньукуолун. Кыһыҥҥы Ньукуолун ахсынньы 19 күнүгэр бэлиэтэнэр (День святого Николая Чудотворца) Таҥара дьиэтин  бырааһынньыга.   Саха дьонугар былыр-былыргыттан сааскы Ньукуолун күнэ олус ытыктанар, улахан суолталаах, күүтүүлээх. Бу күн уһун кыһыны этэҥҥэ туораан, күөххэ үктэнии үөрүүтэ-өрөгөйө буолар. Мөккүөрдээх соҕус да буоллар, бу күнү сорохтор өссө саха...