27.12.2019 | 10:30

ИЛ ДАРХАН ХАРЫЙАТА

ИЛ ДАРХАН ХАРЫЙАТА
Ааптар: Киин Куорат

Ил Дархан үтүө үгэскэ кубулуйбут харыйата быйыл ахсынньы 23 күнүгэр СӨ Циркэтин дьиэтигэр буолан ааста. Манна сыл устата бастыҥ үөрэхтээх, норуоттар икки ардыларынааҕы,  Бүтүн Арассыыйатааҕы олимпиадалар, научнай-практическай кэмпириэнсийэлэр, спортивнай күрэхтэһиилэр кыайыылаахтара, призердара, үөрэххэ дьаныардаах, ураты талааннаах 700 оҕо 23 улуустан  муһунна.

Ил Дархан харыйатынан быйыл даҕаны Циркэ дьиэтэ киэргэтиини кыайбыт. Ону сэргэ Посельскаялар ааттарынан Оҕо балетнай оскуолатын иитиллээччилэрин кытта “Щелкунчик и мышиный король” испэктээкэли көрдөрдүлэр.

ТАҺЫМА ҮРДЭЭБИТ

Урукку сыллары ылан, Ил Дархан харыйатын таһыма, суолтата да үрдээбит. Бириэмийэ кээмэйэ эмиэ уларыйбыт. Ол курдук, 25 тыһыынча солкуобай кээмэйдээх истипиэндьийэ буолбут. Урут оҕолорго анал счет арыйтаран, харчыларын онно түһэрэллэрэ, биир бириэмэҕэ ноутбук, ол иннинэ персональнай көмпүүтэр бэлэхтии сылдьыбыттара. Аны туран быйылгыттан М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет үөрэххэ тутар быраабылатынан сирдэтинэн, бакалавриат, специалитет бырагыраамаларыгар үөрэххэ туттарсааччыларга баал эбиллэр буолбут. Ол эбэтэр СӨ Ил Дарханын стипендиаттара абитуриеннарга 7 баал эбиллэр. Докумуон 2018-2019, 2019-2020 сылларга бэриллибит буолуохтаах.

ҮӨРЭНЭЭЧЧИ БАРЫ ӨТТҮНЭН САЙДАР

Тэрээһиҥҥэ кэлбит оҕолор үс күн устата “Сосновый бор” лааҕырга олордулар. Кинилэр бу күннэргэ киин куорат култуурунай олоҕун кытта билистилэр. Ол курдук, “Кванториумҥа”, “Арассыыйа – мин историям” история пааркатыгар, “Лена” киинэ тыйаатырыгар, классическай муусука кэнсиэригэр сырыттылар. Маны таһынан, М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университекка идэлэрин талалларыгар сирдиир, сүбэлиир, билиһиннэрэр көрсүһүүлэргэ сырыттылар.

ИЛ ДАРХАН ЭҔЭРДЭТЭ

Быйылгы тэрээһин – Ил Дархан Айсен Николаев иккис харыйата. Айсен Николаев мустубут оҕолорунан сирэйдээн, өрөспүүбүлүкэ үөрэнээччилэрин барыларын Саҥа дьылынан эҕэрдэлээтэ. “Саха сирэ өркөн өйдөөх, айар дьоҕурдаах оҕолордооҕунан киэн туттар. Сыллата дойду үрдүнэн ыытыллар араас хабааннаах тэрээһиннэргэ эһиги ситиһиилээхтик кыттаҕыт. Онтон биһиги сайдар, ситиһиигэ дьулуһар кыаххытын өйүүбүт. Саха сирэ үөрэххэ үгүс үбү-харчыны угар. Үөрэнэр баҕа санааҕыт хаһан даҕаны уҕараабатын. Өскөтүн киһи үөрэнэр, саҥаҕа, билбэтэҕин билэргэ талаһар буоллаҕына, бу киһиэхэ олоҕор барыта табыллыаҕа. Дьолу, ситиһиини”, — диэн санаатын тиэртэ.

ОҔОЛОР САНААЛАРА

Ил Дархан харыйатыгар мустубут оҕолор бары даҕаны олус сэргэхтэр, аһаҕастар, маанылар. Кинилэри көрөн, киһи эрэ дойдубут кэскилэ чаҕылхай диэх курдук. Биллэрин курдук, үүнээри турар 2020 сылы Ил Дархаммыт Дойдуга бэриниилээх буолуу сылынан биллэрдэ. Патриотизм – оҕону иитии сүрүн өрүтэ. Патриотизм сылын биир сүрүн хайысхатынан «Биһиги – Арассыыйа кэскилэбит!» ыйааҕы олоххо киллэрии буолуоҕа. Манан сиэттэрэн оҕолортон патриотизм суолтатын,  IT-га сыһыаннарын, буола турар уларыйыыларга төһө бэлэм буоларбытын, Арктиканы сайыннарыы стратегиятын сурастым.

Максим Афанасьев, XI-с кылаас, Тиксии, Булуҥ:

– Инники олохпор олус эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһабын. Саҥа усулуобуйаҕа, эйгэҕэ түргэнник үөрэнэн иһиэхтээхпин өйдүүбүн. Бу билигин Ил Дархан харыйатыгар ыҥырыллан, сүргэм өрө көтөҕүллэн сылдьабын. Мин санаабар, Арктика улуустарыгар олох таһыма үрдүөхтээх, дьон олоҕо тупсуохтаах. Тырааныспар, сибээс сайдыан наада. Урут, сэбиэскэй кэмҥэ, биһиги бөһүөлэхпит «Севморпуть» быстыпат сорҕото этэ. Бу историческай чахчыны умнар табыллыбат. Оччолорго, саастаах олохтоохтор этэллэринэн, бөһүөлэккэ социализм кэлэн ааспыт. ССРС ыһыллбытын кэннэ Тиксии порда быраҕыллыбыта. Ол олох-дьаһах хаачыстыбата айгырыырыгар тиэрдибитэ. Ил Дархан Арктикаҕа болҕомто уурарын туһунан этиитин олус үөрэ иһиттим. Патриотизм диэн төрөөбүт дойдуга таптал, дьоҥҥо истиҥ сыһыан диэн өйдүүбүн.

Түмүкпэр ханнык баҕарар эйгэҕэ холонон көрөрбүт кимиэхэ эрэ буолбакка, тус бэйэбитигэр эрэ наадалаах диэн этэбин. Онон ким эрэ көрдөһүүтүн күүппэккэ, барытыгар бэйэбит ылсан иһиэхтээхпит. Барыта киһи бэйэтин баҕатыттын тутулуктаах буоларын өйдөөҥ.

Нарыйаана Пестрякова, XI-с кылаас, Үөһээ Бүлүү:

- Саха сирин олохтоохторугар сиринэн, өрүһүнэн сырыы баар буолара буоллар, ас-таҥас сыаната чэпчиэ этэ. Муоста тутуллуннаҕына, дьон Өлүөнэ өрүһү түөрт төгүл элбэхтэ туоруон сөп. Оччоҕо атыы-эргиэн, олох таһыма, үөрэх барыта тупсуо этэ. Сахабыт сирин илин эҥэр улуустара өр сылларга күүппүт баҕалара туолуон, олоххо киириэн баҕарабын. Арктика улуустарыгар суол-иис тупсуута уонна сөмөлүөккэ бырайыас сыаната түһэрэ буоллар. Кэлэр сылтан дойду баһылыга бу этиилэри олоххо киллэриэ дии саныыбын.

Патриотизм тиэргэнтэн саҕаланар буоллаҕа дии. Саамай сүрүнэ – төрөөбүт сиргэр-уоккар бэриниилээх тапталыҥ, уҕараабат күүһүҥ.

Мария Сергеева, XI-с кылаас, Усуйаана:

- Инники олохпор бэлэмнэнэн, мин үөрэхпэр кыһаллабын. Предметнэй олимпиадаларга мэлдьи кыттабын, туйгуннук үөрэнэбин. Онон Владивостокка “Океан” лааҕырга сынньанар чиэскэ тиксибитим.

Арктикаҕа суол-иис кыһалҕатын таһынан, интэриниэт быстар мөлтөх. Ол иһин Арассыыйа таһымнаах араас күрэхтэһиилэргэ, олимпиадаҕа кыттар кыахпыт суох. Дьиҥэр, хоту улуустар да оҕолоро талааннаах, билиилээх, үөрэххэ дьулуурдаах буоллахпыт. Суол-иис, сибээс суох буолан, олохпут хаачыстыбата куһаҕан. IT Сахабыт сиригэр сайдар дииллэр эрээри, хоту улууска тиийэ илик. Патриот диэн дойдутугар эрэллээх уонна бэриниилээх киһини этэллэр.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Бэрт былдьаһар норуот сайдыбат
Сытыы муннук | 01.05.2021 | 20:45
Бэрт былдьаһар норуот сайдыбат
«Сахалар сүрдээх сэмэй омукпут ээ» дэһэбит ардыгар. Бу бэйэбитин омук быһыытынан сыаналанар быһыыбыт дуу, эбэтэр оннук майгылаахпыт, култууралаахпыт, сиэрдээхпит эбитэ дуу?   Саха кырдьаҕас омугунан биллэр. Өбүгэбит олоххо муударай көрүүтэ үйэлэртэн үйэлэргэ өс хоһоонунан, сахабыт тылын дэгэтинэн хоһуйуллан, күн бүгүҥҥэ диэри тиийэн кэллэҕэ. Үтүө быһыыны оҥордоххо, “Үтүө үтүөнэн эргиллэн кэлэр”...
Тимир ууһа олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр
Дьон | 03.05.2021 | 10:34
Тимир ууһа олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр
Саха сиригэр коронавирус ааспыт сылга кэлбитэ. Туох-ханнык балаһыанньа үөскүөхтээҕин ким даҕаны билбэт этэ. Икки атахтааҕы таҥнары баттыыр ыарыыбыт уоскуйар санаата суох. Бу дьаҥы утары охсуһар биир саамай көдьүүстээх тэрилинэн салгыны ыраастыыр рециркуляторы ааттыахха сөп. Саха сиригэр биир бастакынан олоххо киллэрбит киһинэн «Якутия» технопаарка резиденэ Иннокентий Уран буолар.   Иннокентий Уран...
Тренер үлэтэ үрдүктүк сыаналанна
Дьон | 03.05.2021 | 10:58
Тренер үлэтэ үрдүктүк сыаналанна
Ханнык баҕарар нэһилиэк, сир-дойду аатырар онно олорор дьонунан-сэргэтинэн, кинилэр суон сурахтарынан, оҥорон хаалларбыт дьыалаларынан. Бүгүн биһиги хаһыаппыт ыалдьыта, чахчы да, килбиэннээх олоҕу олорбут, үтүмэн үгүс үлэни үлэлээбит-хамсаабыт, ыччаты спортка, хайыһарга сыһыарбыт, нэһилиэк биир түс-бас, тумус туттар киһитэ, олохтоох самодеятельность актыыбынай кыттыылааҕа, улахан буукубаттан суруллар Учуутал, Тренер Григорий Константинович Дьячковскай. Бу...
Икки кэнтиниэн күүстээхтэригэр
Спорт | 26.04.2021 | 09:09
Икки кэнтиниэн күүстээхтэригэр
Айаал Азияны аймыыр Ааспыт өрөбүллэргэ Алматы куоракка Азия чемпионата ыытылынна. Маннык түһүлгэҕэ сахаттан кыһыл көмүс мэтээли бастакынан Леонид Спиридонов 2006 сыллаахха 66 кг ылары ситиспитэ. Кини Азиятааҕы оонньууларга боруонсаҕа тиксэн турар. Орто ыйааһыҥҥа Семен Семенов иккитэ призердаабыта.  Ол гынан саамай элбэх мэтээли сахалартан  баар-суох бухатыырбыт Айаал Лазарев хомуйбута. Кини саамай...