09.02.2024 | 12:00

Харчыны тардар сүбэлэр

Харчыны тардар сүбэлэр
Ааптар: Розалия Томская
Бөлөххө киир

Харчы бэйэтэ туспа энергиялаах; холобура, сорох дьоҥҥо олох тохтообот, уу курдук баранар, сорох дьоҥҥо олус чэпчэкитик үллэн, элбиир идэлээх.

 

Харчыны тардар норуот ньымаларыгар төһө итэҕэйэҕитий?
1. Харчыны кумааһынньыкка кум-хам тутан укпаттар, түбэһиэх сиргэ кыбытан, быраҕан сытыарбаттар, харчыны убаастыахтаахпыт.
2. Кумааһынньык бүк тутуллар буолбакка, харчы көнөтүк киирэр быһыылаах буолуохтаах.
3. Кумааһынньыккытын имири эстиэр диэри кураанахтаан иһимэҥ, харчы тардарга саатар 10 солк. хаалан иһиэхтээх.
4. Кирэдьииттээх буоллаххытына, ону санаа да санаа буолумаҥ, син биир төлүүргүтүн санаарҕаамаҥ – иэс өссө улаатан тахсыан сөп. 
5. Кирэдьиити кирэдьиитинэн сабымаҥ, хабалаҕа ылларбыккытын өйдөөбөккө да хаалыаххыт.
6. Биир тыһыынча суумалаах харчыны "Уон төгүл элбээ! Сүүс төгүл үлүн!" диэн суруйан баран кумааһынньыкка укта сылдьыҥ.
7. 5000 солкуобайдаах күпүүрэ харчыны ордук күүскэ тардар дииллэр.

 

Коучтар, уйулҕаһыттар суруйалларынан, бастатан туран, биһиги харчыга сыһыаммытын уларытыахтаахпыт. Баай дьон атыннык толкуйдуур үһү. Билиҥҥи балаһыанньаҕа куһаҕан өттүн буолбакка, үчүгэйин эрэ булан көрөллөр, санааларын түһэрбэттэр, хаһан да ыгылыйбаттар. Кыахтаах дьон баар харчыны барытын барыы охсор туһунан буолбакка, хайдах гынан элбэтэри толкуйдаан бараллар. Оттон дьадаҥы киһи муҥатыйар, ытанар-суланар, дьону ордугургуон, ымсыырыан сөп. Оннук киһи кини харчыта тиийбэтигэр судаарыстыбаны, бэрэсидьиэни, тэрилтэтин о.д.а. буруйдуон сөп – ол аата эппиэтинэстэн куотунар.

 

Харчыны сатаан туттубат киһи

- Харчыны былааннаабакка туттар. Сорохтор олох даҕаны харчы түспүт, хамнас кэлбит күнүгэр тугу эрэ атыылаһыахтарын, барыы охсуохтарын баҕаран кэлэллэр.

- Харчыны сатаан туттубат киһи күннээҕи ороскуотун хаһан да аахпат. Ыйдааҕы, сыллааҕы бараабыт харчытын суоттаан да көрбөт.

- Харчылаах кэмигэр улахан наадата да суоҕу, уһуннук толкуйдаабакка, ылбыт эрэ киһи диэн атыылаһан кэбиһиэн сөп.

- Ороскуотун аччатар туһунан толкуйдуон да баҕарбат.

- Хаһан да мунньунуута суох, кыраны да бэйэтигэр хаалларан испэт.

- Кирэдьииттэри, кирэдьиит каарталарын хото туһанар.

- Быстаран хаалар түгэнигэр дьонтон иэс ылар идэлээх.

- Хамнаһын мыынар эрээри, хайдах гынан эбии дохуоттанарын толкуйдуу да сатаабат.

- Куһаҕан дьаллыктардаах буолар: табахтыыр, аһыы утаҕы амсайар.

- Эбии үөрэммэт, саҥаны сатыырга кыһаллыбат. Үөрүйэх буолбут үлэтин эрэ толорор кыахтаах.

- Баҕа санааларын эрдэттэн былааннаабат. Сибилигин атыылаһа, ыла охсуон баҕарар.

 

Бэйэҕитигэр сөп түбэһэри буллугут дуо? Оччоҕо көннөрүнэр, санааны уларытар кэм кэлбит. Харчы – эниэргийэ, ол иһин киһи санаатыттан улахан тутулуктаах.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Истиҥник санаан
Дьон | 05.07.2024 | 20:38
Истиҥник санаан
(Учууталбар Раиса Реасовна Кулаковскаяҕа ананар)
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Дьон | 04.07.2024 | 16:00
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Быйылгы халаан Хатырык нэһилиэнньэлээх пуунун олох үөйбэтэх өттүттэн ылан, олохтоохтору ууга-уокка түһэрбитин ааһан, уйулҕаларыгар да охсуу ыллылар, күн бүгүн ол содулун туоратыыга күүскэ үлэлииллэр, кэлэн ааспыт иэдээни оһоруналлар.   Светлана Васильевна Дьяконова, Хатырык олохтооҕо, биэнсийэлээх, култуура эйгэтигэр 35 сыл үлэлээн, “Култуура туйгуна” бэлиэлээх үлэ бэтэрээнэ, бүгүн ааҕааччыларга халаан иэдээнин туһунан кэпсиир:...
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Сонуннар | 04.07.2024 | 14:00
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Туймаада ыһыаҕа ыһыллар Үс Хатыҥ сирэ-уота куорат кииниттэн төһө да ыраах турдар, норуот уустук айаны, араас мэһэйдэри аахсыбакка, бииргэ мустар үөрүүтүн билээри, алгыс баһын сыалаары, кэлэр сылга күүс эбинээри, быйыл номнуо үйэ чиэппэриттэн ордук саараабакка дьулуһар. Быйылгы ыһыах тэрээһинин туһунан норуот санаатын билсээри, ыйынньыктарынан сирдэтэн, түһүлгэлэринэн хаамтыбыт.   Бастатан туран, оптуобус....