24.06.2022 | 14:00 | Просмотров: 699

Үгэһи тутуһуу умнуллубатар ханнык

Ааптар: Вера Канаева, Күннэй Маркова хаартыскаҕа түһэриилэрэ
Бөлөххө киир

Бэс ыйын 10-12 күннэригэр ытык Таатта кырдьаҕас Чөркөөҕүн аһаҕас халлаан анныгар турар өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан тэриллибит Политссылка музейын уһаайбатыгар бастакы “IIS.UUS.AS.fest” этнографическай бэстибээл буолан ааста.

Бэстибээл түһүлгэтэ саха үгэһин, сатабылын көрдөрүүгэ туһаайылынна. Саха үгэстэрин тутуһуннаран көрдөрөр “Ытык ымыым – хомуһум”, “Өбүгэм мындыра – имигэс талахха”, Өбүгэм олоҕун ситимэ – айар кут иэйиитэ”, “Сылаас иэйиилээх дьөһөгөйүм бэлэҕэ”, “Уу оҕуһун оһуора”, “Үрүлүйэр үрүҥ аспыт – үрүмэбит барахсан”, “Туос тойуктаах оһуора”, “Күкүр уус утума”, “Өбүгэм үрүҥ ииһин иэйиитэ, хара ииһин хайҕала”, “Саха төрүт аһа – доруобуйа төрдө”, “Кыстыгы көтөҕүү”, “Балта быраҕыы”, “Саха хотуурунан от охсооччулар” диэн түһүлгэлэр уонна научнай-практическай конференция тэриллэн, Таатта, Анаабыр, Абый, Өлөөн, Бүлүү, Эдьигээн, Чурапчы, Мэҥэ Хаҥалас, Уус Алдан улуустарын уонна  Дьокуускай куорат уустарын, иистэнньэҥнэрин, асчыттарын түмтэ.

Петр Софронов (Эдьигээн улууһа):

— Эксперт быһыытынан дьүүллүүр сүбэҕэ үлэлиибин. Хотугу норуоттар многоборьеларыгар туттуллар сүгэ, наарта, маамыкта оҥоһууларын ааҕыыларга кэпсээтим. Ытык Таатта сирин айылҕата олус да кэрэ көстүүлээх эбит. Маннык бэстибээллэр инникитин да тэриллэллэрэ буоллар, үгэһи тутуһуу умнуллуо суох этэ.

Альбина Федорова (Сунтаар улууһа):

— Сунтаартан ыҥырыы тутан, сэттэ улууһу уҥуордаан, үһүө буолан кэллибит. Этнобэстибээлгэ ат ыҥыырын симэҕин-киэргэлин уонна Таатта Оруоһуттарын кыыстарын сонун үүт-үкчү үтүктэн быыстапкаҕа көрдөрө аҕаллыбыт. Сергей Зверев аатынан музей иһинэн үлэлиир түмсүүгэ иистэнньэҥнэр, түүлээҕи таҥастааччылар Ньургустаана Иванова, Саргылана Константинова, Эмма Васильева, салайааччы – мин, Альбина Федорова буолан үлэлиибит. Ат симэҕин толору симээммит, Таатта кыыһын таҥыннаран, дьон дьүүлүгэр таһаардыбыт. Кэнэҕэһин даҕаны уус-иис үлэтэ сүппэтин туһугар маннык улахан тэрээһин ыытылла турдун.Таатта дьонугар махталбытын тиэрдэбит.

Зинаида Андросова, Антонина Петрова (Анаабыр улууһа): 

— Элбэх киһи бэстибээл аһыллыытыгар кыттыыны ыларыттан сөхтүбүт. Биһиги “Долганская национальная кукла” диэн научнай ааҕыыга кытынныбыт. Долганнар Анаабырга эрэ олороллор, төрүт ииспитин көрдөрө кэллибит. Тэрээһин үчүгэй, аҥаардас айылҕата да кэрэтэ киһини үөрдэр.

Прасковья Бурнашева (Таатта улууһа):

— Баайаҕалар Оруоһуттар кыыстарын Маарыйа сүктэн кэлэригэр аҕалбыт маллаах иһитин үтүгүннэрэн тиктибит. Маллаах иһит 1871 сыллаахха атырдьах ыйыгар  тигиллибит. Хаппаҕар сурулла сылдьар. “Испэ туос” түмсүү (сал. П. Макарова) Моҕол ураһа кэнниттэн күүскэ туос тигиитинэн ылсан үлэлиибит.

Бу курдук,  таатталар, саха төрүт сатабылын  уус, иис, ас нөҥүө көрдөрөр, тыыннаах хаалларар инниттэн, өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан этнографическай бэстибээл ыыттылар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Анна Ефимова: “Уолаттар долгуйаллар, харахтара ууланар”
Сонуннар | 02.03.2026 | 14:06
Анна Ефимова: “Уолаттар долгуйаллар, харахтара ууланар”
Саха сириттэн волонтер кыргыттар бу күннэргэ Украинаттан кэллилэр. Хайдах, туох сылдьыбыттарын, уолаттар санааларын-оноолорун туһунан “Якутия с тобой” уопсастыбаннай хамсааһын салайааччыта Анна Николаевна Ефимова кэпсээнин истиэҕиҥ.
Эрэллээх хампаанньаҕа түбэһии – дьиэ акылаатын тэҥэ
Сонуннар | 04.03.2026 | 10:52
Эрэллээх хампаанньаҕа түбэһии – дьиэ акылаатын тэҥэ
Халлаан сылыйан, күн уһаан, тутуу кэмэ саҕаланара бу кэллэ. «Киин куорат» ааҕааччыларын ыйытыыларыгар бу нэдиэлэҕэ Дьиэ кэргэн уонна Уһук Илин ипотекаларынан 2020 сылтан үлэлиир «Сэргэ» тутуу хампаанньата хоруйдуур.
Баай Оруоһун хоппото
Сонуннар | 03.03.2026 | 13:50
Баай Оруоһун хоппото
Култуура сылыгар бу чахчыларга тохтоон ааһар оруннаах. Ол курдук, «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхо аан бастаан 1895 с. К.Г. Оросин суруйуутунан Э.К. Пекарскай көмөтүнэн сурукка киирбитэ,
Эл Иэнэ:  «Өссө ыарахан кэмнэр кэлиэхтэрэ. Саха сирэ онно бэлэмэ суох...»
Сынньалаңңа | 04.03.2026 | 17:00
Эл Иэнэ: «Өссө ыарахан кэмнэр кэлиэхтэрэ. Саха сирэ онно бэлэмэ суох...»
Алена Дьяконова кэрэ айылҕалаах Нам Түбэтиттэн төрүттээх. Төрөөбүтүн туһунан сибидиэтэлистибэтигэр да, пааспарыгар да аата ё буукубата суох суруллубут. Онон чараас эйгэҕэ киирэригэр атын ааты ылына сатаабатаҕа, Эл Иэнэ диэн бэйэтэ тахсан кэлбитэ.