28.12.2021 | 11:30

«Доруобуйа харыстабыла» Национальнай бырайыак көдьүүһүн олох бэйэтэ көрдөрөр

«Доруобуйа харыстабыла» Национальнай бырайыак көдьүүһүн олох бэйэтэ көрдөрөр
Ааптар: Лия АЛЕКСЕЕВА
Бөлөххө киир

Пандемия кэмигэр доруобуйа харыстабылыгар сыһыаммыт биллэ уларыйда. 2019-2024 сылларга үлэлиир “Доруобуйа харыстабыла” Арассыыйатааҕы национальнай бырайыак чэрчитинэн өрөспүүбүлүкэбитигэр 7 региональнай таһымнаах бырайыак олоххо киирэр. Ол билиҥҥи түмүктэрин ырытан көрүөҕүҥ.

3 сыл устата 21 улууска уонна куорат кытыы нэһилиэктэригэр уопсайа 22 фельдшер-акушер пууна уонна 5 быраас амбулаторията арылыннылар. Манна Эдьигээҥҥэ, Өлүөхүмэҕэ, Орто Халымаҕа, Томпоҕо, Усуйаанаҕа ыраах сытар нэһилиэктэр хабыллыбыттара кэрэхсэбиллээх.

Ааспыт сылга Орто Халыма Өлөөкө Күөлүгэр, Абыйга Кэбэргэнэҕэ уонна да атын нэһилиэктэргэ уопсайа 6 фельдшер-акушер пууна үлэлээтэ. Үөһээ Дьааҥы Баатаҕайыгар 180 киһини биирдэ көрөр кыамталаах улахан поликлиника тутулунна.

 

Өссө туох тутулларый?

Саха сирин олохтоохторо бары кэтэһэр Кардиология уонна Онкология кииннэрин тутуу тэтимнээхтик бара турар. Бу кииннэр техническэй сэбилэниилэрэ эмиэ федеральнай үбүлээһинтэн быһаччы тутулуктаах. Маны тэҥэ, Өрөспүүбүлүкэтээҕи клиническэй инфекционнай балыыһа тутуутун докумуона ситэн эрэр.

Эмтэнии бастакы звенотун сайыннарыы быһыытынан 2021 сылга 5 эбийиэк тутуута саҕаланна. Ол иһигэр Муома Хонуутугар 2022 сылтан тутуллар балыыһа матырыйаала номнуо тиэллибит.

 

Кыра нэһилиэктэргэ балыыһа айаннаан тиийэр буолуоҕа

2021 сылга 235,1 мөл. солк. сыаналаах 14 спецавтотранспорт – көһө сылдьар медицинскэй комплекс атыылаһыллыбыт. Маннык комплекстар ыраах айаннаан тиийэр кыахтаахтар, 100-тэн кыра киһилээх сирдэргэ диспансеризацияны ыытарга туттуллуохтаахтар. Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтигэр иһитиннэрбиттэринэн, кэлэр сылтан улуустарынан үлэлэрин саҕалыахтара, билигин докуомуоннарын ситэрии, медкомплекстары таҥыы үлэтэ бара турар. 

 

Промышленнай оройуоннарга

Ааспыт сылга Алдан уонна Ленскэй куораттарыгар тымыр ыарыыларын отделениелара арылыннылар.

Нерюнгригэ 2020 сыллаахха ангиографическай комплекс уонна МРТ атыылаһыллыбыта.

Ленскэй киин балыыһатын тымыр отделениетыгар илии-атах сүһүөхтэрин үлэлэтэр оборудование, УЗИ аппараат, сытар ыарыһахтарга анаммыт ороннор баар буоллулар.

 

Сыаналаах оборудование

Мэҥэ Хаҥалас Майатыгар, Ленскэйгэ уопсайа 103 мөл. солк. суумаҕа оборудование атыылаһыллыбыт. Майаларга компьютернай томограф, универсальнай УЗИ аппараата тиийбит.

Өрөспүүбүлүкэ туһатыгар аныгы УЗИ аппарааттара, офтальмология оборудованиета, электрокардиографтар атыылаһыллыбыттар. Медицинэ национальнай киинигэр саҥа рентген, 2-ис нүөмэрдээх Өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһаҕа ангиографическай комплекс ылыллыбыт.

3 сыл устата Онкология диспансера 55 саҥа тиэхиньикэнэн уопсайа 458,47 мөл. солк. суумаҕа хааччыллыбыт. 2020 сыллаахха гелийэ суох үлэлиир МРТ, роботизированнай морфологическай лаборатория, видеоэндоскопия комплекса атыылаһыллыбыта. 2021 сылга 106 мөл. солкуобайдаах сэбилэнии буолла, ол иһигэр аныгы томограф үлэлээтэ. Национальнай бырайыак чэрчитинэн, электрохирургическай аппараат туттуллар буолла – хирурдар хаана суох эппэрээссийэни элбэхтик оҥорор кыахтаннылар. Урут баар аппарааттарга тэҥнээтэххэ, бу саҥа аппараат хирург мээнэ тиийбэт сиригэр үөскээбит искэҥи ылан быраҕарга табыгастаах.

 

Искэҥи эрдэ быһаарыы – элбэх дьону өрүһүйэр

Өрөспүүбүлүкэбитигэр “Онкологическай ыарыыны утары охсуһуу” региональнай таһымнаах бырайыак үлэлиир, уопсайа 15 амбулаторнай онкологическай көмө киинэ тэрилиннэ.

2021 сылга Амма уонна Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэригэр  онкологическай кииннэр үлэлэрин саҕалаатылар. 2020 сылга маннык кииннэр Бүлүүгэ, Өлүөхүмэҕэ, Покровскайга уонна Ленскэйгэ үлэлээбиттэрэ.

Бу кииннэргэ араак ыарыыны эрдэ быһаарыы, эмтээһин уонна диспансернай кэтээн көрүү ыыталлар. Кииннэр оборудованиенан (УЗИ-тан саҕалаан МРТ-га тиийэ) уонна исписэлиистэринэн толору хааччыллан олороллор, химиотерапияны оҥорор күнүскү стационардаахтар. Бырайыак чэрчитинэн, химиотерапия дьоҥҥо босхо оҥоһуллар, маныаха өрөспүүбүлүкэ көрөр үбүгэр эбии 3,4 млрд солк. федеральнай бүддьүөттэн кэлэр.

 Бырайыак 3 сыл үлэлээбитин устата 15 тыһ. киһи эмтэннэ, ол иһигэр 2021 сылга 11 тыһ. киһи. 

Онкопатологияны эрдэ диагностааһын онкодиспансер быраастарын улуустарынан айаннарын тэрийиинэн кытта ситиһиллэр. Онкогинеколог, онкохирург, маммолог, эндоскопист биир күн иһигэр сүүһүнэн киһини көрөр кыахтаахтар. 2021 сылга онкологтар 10 улууска, ол иһигэр 4 арктическай улууска – Орто Халымаҕа, Эдьигээҥҥэ, Дьааҥыга, Өлөөҥҥө сырыттылар. 1534 киһини көрбүттэриттэн, 115 киһи онкодиспансерга чинчийиигэ ыытыллыбыт, ол түмүгэр 14 куһаҕан искэн кэмигэр булуллубут.

Онкологияны сэрэтэр бырыайыак

“Онкопоисксаха.рф» бырайыак 2020 сыл күһүнүгэр саҕаламмыта. Манна биһиги региоммутугар ордук элбэхтик көстөр 6 онкологическай ыарыыны эрдэ быһаарыыга күүс ууруллар: тыҥа, быар, түөс, оһоҕос, матка шейката, былчархай искэннэрэ.

2021 сыл сэтинньитээҕи туругунан, анкеталааһыны 10644 киһи ааспыт. 12 злокачественнай ыарыы булуллубут. 140 киһи араактыахтарын сөптөөхтөр диэн бөлөххө киллэриллибит. 500-тэн тахса киһи атын ыарыылара көстөн поликлиникаларга атаарыллыбыттар. Бу үлэ түмүктэрин Арассыыйа онкологтара үрдүктүк сыаналаатылар.

2021 сылтан Медицинскэй страховкалааһын иитинэн онкоскрининг бигэргэннэ, 15 онкологическай кииҥҥэ скрининг ыытыллар кыахтанна. Саха сирин хас биирдии олохтооҕо онкоскрининг чинчийиитин босхо ааһар, наада буоллаҕына онкодиспансерга салгыы көрдөрүнэр кыахтаах.

 

Бөртөлүөт балаһааккалара элбээтилэр

3 сыл устата санавиация 956 көтүүнү, өрөспүүбүлүкэттэн көрүллэр үпкэ эбии 1119 мөл. суумаҕа оҥорбут, 1689 ыарыһах тиэллибит.

2021 сылга Нерюнгри киин балыыһатыгар бөртөлүөт балаһаакката үлэлээтэ. Статистика көрдөрөрүнэн, Нерюнгриттэн Дьокуускайга сылга ортотунан 150 санавиация көтүүтэ оҥоһуллар.

Билигин толору хааччыллыылаах санавиация бөртөлүөттэрэ Мииринэйгэ, Орто Халымаҕа, Ньурбаҕа, Баатаҕайга, Тиксиигэ, Майаҕа баазаланаллар.

***

2022 сылга доруобуйа харыстабылын үбүлээһин 3,6 бырыһыан эбиллэн, 23,7 млрд солк. тэҥнэһиэхтээх. Ил Дархан Айсен Николаев этиитинэн, бу үбүлээһин материальнай-техническэй баазаны бөҕөргөтүүгэ, улуустарга медицинэ көмөтүн тиийимтиэ оҥорууга туһуланыаҕа.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
Арыгы атыытын бобуутун полиция үлэһиттэрэ хонтуруоллуохтара
Сонуннар | 08.06.2024 | 11:51
Арыгы атыытын бобуутун полиция үлэһиттэрэ хонтуруоллуохтара
Куорат баһылыга Евгений Григорьев дьаһалынан VIII-с «Азия оҕолоро» Оонньуулар ыытыллар кэмнэригэр бэс ыйын 25 күнүттэн  от ыйын 8 күнүгэр диэри Дьокуускай куоракка арыгылаах утах атыыта бобуллар. Ол эбэтэр бу күннэргэ арыгылаах утах атыытыгар идэтийэр эргиэн туочукалара сабыллаллар, атын маҕаһыыннарга арыгы атыылыыр отделлар үлэлээбэттэр.  Бу хаарчах арыгынан эргинэр кафе, ресторан, бар...
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт | 18.06.2024 | 14:15
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт көрүҥнэриттэн биир бастыҥнара уһун сиргэ сүүрүү. Ырааҕы сүүрүүнэн ылбычча киһи дьарыктаммат. Бэйэтин кэмин аатырбыт сүүрүгэ-быһыйа, Саха АССР рекордсмена, стайер уонна марафонец Владимир Слепцову ааспыт үйэ 60-80 сылларын дьоно үчүгэйдик өйдүүр-билэр. Быйыл рекорд олохтообута лоп-курдук 50 сыла. Аҕаларын, эһэлэрин кэриэстээннэр оҕолоро, сиэннэрэ, бииргэ төрөөбүт балта  Людмила Пантелеймоновна, быраата Артем Пантелеймонович...
ЭкоБизнес —  Айылҕаҕа харыстабыллаах  сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьон | 14.06.2024 | 14:00
ЭкоБизнес — Айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьокуускайга бизнес араас хайысхата сайдар. Олохтоох бородууксуйаны оҥорон атыыга таһаарыы ордук элбэх эбит буоллаҕына, туризм курдук өҥөнү оҥорор предпринимателлэр тарбахха баттаналлар. Юлиана уонна Захар Алексеевтар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн Дьокуускай таһынааҕы Капитоновка сэлиэнньэтигэр туристическай бизнеһи сайыннаран эрэллэр.   Оҕолор улааттылар диэн саҕалаабыппыт – Биһиги үс уоллаахпыт. Улахаттарбыт 14 саастарын туолбуттарын кэннэ,...