30.08.2021 | 12:55

Дьокуускайтан Благовещенскайга диэри айан

(суоллааҕы бэлиэтээһиннэр)
Дьокуускайтан Благовещенскайга диэри айан
Ааптар: АННА КОЗЛОВА, Арассыыйа суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ
Бөлөххө киир

Атырдьах ыйын саҥатыгар атын уобалас дьоно-сэргэтэ хайдах аһаан-таҥнан, туох сиэрдээх-туомнаах, тугунан дьарыктанан олороллорун көрөөрү-билээри уонна кэрэ айылҕаны кэрэхсии, улахан уолум ааҕы кытта Амурскай уобаласка айаннаатым. Айыы сирбит аламаҕай алгыһынан аттанан, сири-дойдуну сэҥээрэ көрө олордум. Айар үлэ олуктаах киһи быһыытынан харандааспын хостоон сурукка тиһэбин. Сүүрбэ биирис үйэ бастакы чиэппэригэр олохпут сайдыыта балысханнык түргэтээн, биһиги, сааһырбыт дьон, соһуйар-өмүрэр түгэммит элбээтэр элбээн иһэр. 
"Куттала суох уонна хаачыстыбалаах суоллар" бырайыак чэрчитинэн бу айаннаан иһэр суолбут – Дьокуускайтан Благовещенскайга диэри айан аартыга 2024 сылга аспаалланан бүтүөхтээх үһү. Вахтовай бөһүөлэктэр баар буолбуттар. Онно баазаланан олорон, анал формалаах дьон дьулурҕатык үлэлииллэр. Саха литературатын төрүттээбит А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй сайдыыбыт үрдүк таһымҥа тахсыаҕа диэбитэ кэллэ.
Айаннаан истэххэ олус ыраас, оҥоһуулаах,  киэҥ-куоҥ тохтобуллар элбээбиттэр. Ырааһыттан тардынан, чаҕыйан айанньыттар аһаан баран астарын тобоҕун, кыра бөҕү-сыыһы кымаахтаан, тимир буочукаҕа илдьэн быраҕалларын олус махтана көрөбүн. Киэһэлик, борук-сорук буолуута, хайа анныгар тохтоон турдахпытына, кыһыл саһыл сүүрэн кэлэн, ас эрэйэрдии утары көрөн турда. Мин киниэхэ илдьэ сылдьар чуораанчыкпын тыаһаппыппар, соһуйан чөрөс гынаат, уһун кутуругунан сири-буору сиппийэн баран хаалла. Айгыр-силик айылҕабыт маанылаах кыылын көрдөрдө, эһэни эрэ хаамтарбатар диэн саныы олордум.
Чаҕыл күммүт үөһэ күөрэйэ ойон тахсыыта куораппытын буллубут, түһэр сирбитин оҥостоот, үөрүүбүтүн санныбытыгар олордон Г.С. Новиков-Даурскай аатынан Амурскай уобалас краеведческай музейыгар көтүтэн тиийдибит. Нуучча норуотун былыргы, аныгы олоҕун кытта билистибит. Аҕа дойду Улуу сэриитин саҕана Благовещенскай куорат олохтоохторо биэс мөлүйүөнтэн тахса харчыны хомуйан, сөмөлүөт тутуутугар ыытан, 1943 сыл муус устар 12 күнүгэр И.В. Сталинтан Махтал сурук туппуттарын аахтым. Благовещенскай куорат олус тупсубут, ырааһырбыт, үрдүк дьиэлэринэн дьэндэйбит. Утары Кытай Хэйхэ куората киэһэ хараҥарда да, араас дьиримниир уоттарынан оонньуурун көрөн тураҕын.
Хас да хонукка астына күүлэйдээн, сонун сиргэ сонуну сураһа, санааны үллэстэ, кэрэни кэрэхсии сылдьан баран, айаммыт суолун аартыгынан төттөрү айаннаан сикситтибит. «Тит гораҕа» кэлээт, уолум Александр Степанович туора суолунан үөһэ сыгынньах хайа устун көтүтэ турда. Ростелеком вышкатын аннынан тиийэн тохтоотубут. Мантан унааран олорор үрдүк туруук хайалары эргиччи көрдүбүт. Становой хребёт үрдүгэр тахсан туран, саха биллиилээх поэта Н.Е. Винокуров Урсун «Хоһоон хотоҕосторо» диэн кинигэтиттэн биир хоһоону доргуччу, дуораччы аахтым.
Биирдэ бэриллэр олохпутугар киһи сири-дойдуну кэрийиэхтээх, билиитин, көрүүтүн кэҥэтиэхтээх диэн сыаллаах, соруктаах ити сындалҕаннаах айаҥҥа баран кэллим. Аар айылҕам биэрбит күүһүнэн, Сир ийэм сэниэтинэн тирэхтэнэн бэркэ сырыттым.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Былатыан Эверстов:  «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Дьон | 06.06.2024 | 10:00
Былатыан Эверстов: «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Хас сир аайы ураты дьон баар буолар. Кинилэр олохторун хара маҥнайгыттан атыннык олоро сатыыллар. Барыларыгар баар курдук нус-хас дьылҕаҕа дураһыйбаттар. Оннук дьикти киһинэн Дьааҥы улууһугар олорор эрээри, өрөспүүбүлүкэ, дойду, аан дойду үгүс бэлиэ спортивнай түгэннэрин көтүппэккэ хамнаһа суох сырдатар суруналыыс, киэҥ сырыылаах айанньыт, коллекционер, фотограф, спортсмен, норуот тапталын ылбыт Платон...
Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
Сонуннар | 06.06.2024 | 16:00
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
2024 сыл ыам ыйын 28 күнүгэр ыытыллыбыт Ил Түмэн сэттис (уочараты таһынан) пленарнай мунньаҕар норуот дьокутааттара «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр элбэх оҕолоох ыал статуһун туһунан» өрөспүүбүлүкэ сокуонугар уларытыылары киллэриини өйөөтүлэр.   Санатан эттэххэ, дойду баһылыга Владимир Путин 2024 сыл тохсунньу ыйыгар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэр статустарын болдьоҕо суох оҥорбута. Ол эбэтэр үс уонна...