30.08.2021 | 12:55

Дьокуускайтан Благовещенскайга диэри айан

(суоллааҕы бэлиэтээһиннэр)
Дьокуускайтан Благовещенскайга диэри айан
Ааптар: АННА КОЗЛОВА, Арассыыйа суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ

Атырдьах ыйын саҥатыгар атын уобалас дьоно-сэргэтэ хайдах аһаан-таҥнан, туох сиэрдээх-туомнаах, тугунан дьарыктанан олороллорун көрөөрү-билээри уонна кэрэ айылҕаны кэрэхсии, улахан уолум ааҕы кытта Амурскай уобаласка айаннаатым. Айыы сирбит аламаҕай алгыһынан аттанан, сири-дойдуну сэҥээрэ көрө олордум. Айар үлэ олуктаах киһи быһыытынан харандааспын хостоон сурукка тиһэбин. Сүүрбэ биирис үйэ бастакы чиэппэригэр олохпут сайдыыта балысханнык түргэтээн, биһиги, сааһырбыт дьон, соһуйар-өмүрэр түгэммит элбээтэр элбээн иһэр. 
"Куттала суох уонна хаачыстыбалаах суоллар" бырайыак чэрчитинэн бу айаннаан иһэр суолбут – Дьокуускайтан Благовещенскайга диэри айан аартыга 2024 сылга аспаалланан бүтүөхтээх үһү. Вахтовай бөһүөлэктэр баар буолбуттар. Онно баазаланан олорон, анал формалаах дьон дьулурҕатык үлэлииллэр. Саха литературатын төрүттээбит А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй сайдыыбыт үрдүк таһымҥа тахсыаҕа диэбитэ кэллэ.
Айаннаан истэххэ олус ыраас, оҥоһуулаах,  киэҥ-куоҥ тохтобуллар элбээбиттэр. Ырааһыттан тардынан, чаҕыйан айанньыттар аһаан баран астарын тобоҕун, кыра бөҕү-сыыһы кымаахтаан, тимир буочукаҕа илдьэн быраҕалларын олус махтана көрөбүн. Киэһэлик, борук-сорук буолуута, хайа анныгар тохтоон турдахпытына, кыһыл саһыл сүүрэн кэлэн, ас эрэйэрдии утары көрөн турда. Мин киниэхэ илдьэ сылдьар чуораанчыкпын тыаһаппыппар, соһуйан чөрөс гынаат, уһун кутуругунан сири-буору сиппийэн баран хаалла. Айгыр-силик айылҕабыт маанылаах кыылын көрдөрдө, эһэни эрэ хаамтарбатар диэн саныы олордум.
Чаҕыл күммүт үөһэ күөрэйэ ойон тахсыыта куораппытын буллубут, түһэр сирбитин оҥостоот, үөрүүбүтүн санныбытыгар олордон Г.С. Новиков-Даурскай аатынан Амурскай уобалас краеведческай музейыгар көтүтэн тиийдибит. Нуучча норуотун былыргы, аныгы олоҕун кытта билистибит. Аҕа дойду Улуу сэриитин саҕана Благовещенскай куорат олохтоохторо биэс мөлүйүөнтэн тахса харчыны хомуйан, сөмөлүөт тутуутугар ыытан, 1943 сыл муус устар 12 күнүгэр И.В. Сталинтан Махтал сурук туппуттарын аахтым. Благовещенскай куорат олус тупсубут, ырааһырбыт, үрдүк дьиэлэринэн дьэндэйбит. Утары Кытай Хэйхэ куората киэһэ хараҥарда да, араас дьиримниир уоттарынан оонньуурун көрөн тураҕын.
Хас да хонукка астына күүлэйдээн, сонун сиргэ сонуну сураһа, санааны үллэстэ, кэрэни кэрэхсии сылдьан баран, айаммыт суолун аартыгынан төттөрү айаннаан сикситтибит. «Тит гораҕа» кэлээт, уолум Александр Степанович туора суолунан үөһэ сыгынньах хайа устун көтүтэ турда. Ростелеком вышкатын аннынан тиийэн тохтоотубут. Мантан унааран олорор үрдүк туруук хайалары эргиччи көрдүбүт. Становой хребёт үрдүгэр тахсан туран, саха биллиилээх поэта Н.Е. Винокуров Урсун «Хоһоон хотоҕосторо» диэн кинигэтиттэн биир хоһоону доргуччу, дуораччы аахтым.
Биирдэ бэриллэр олохпутугар киһи сири-дойдуну кэрийиэхтээх, билиитин, көрүүтүн кэҥэтиэхтээх диэн сыаллаах, соруктаах ити сындалҕаннаах айаҥҥа баран кэллим. Аар айылҕам биэрбит күүһүнэн, Сир ийэм сэниэтинэн тирэхтэнэн бэркэ сырыттым.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Педиатр Елена ИВАНОВА:  «Улаатар оҕоҕо — ураты болҕомто»
Дьон | 21.09.2021 | 12:00
Педиатр Елена ИВАНОВА: «Улаатар оҕоҕо — ураты болҕомто»
Бүгүн “Яннамед” медицинскэй клиника педиатр бырааһа Елена Владимировна Иванова ыалдьыттыыр. Кинини кытта оҕо доруобуйатын туһунан кэпсэтиибитин сэргээн ааҕыҥ.   Быраас анала – Кыра оҕо туга ыалдьарын сатаан кэпсээбэт, уопсайынан, кырачаан дьону кытта үлэлиир ыарахан. Педиатрияны тоҕо талбыккыный? Үлэҥ уратытын туһунан кэпсиигин? –  Мин оҕолору кытта үлэлиэм диэн эрдэттэн быһаарыммытым. Эдьиийим...
Дьокуускай куорат мин харахпынан
Куорат олоҕо | 12.09.2021 | 10:00
Дьокуускай куорат мин харахпынан
Сахабыт сирин килбэйэр киинэ, тапталлаах куораппыт 389 сааһын томточчу туоларынан барыгытын эҕэрдэлиибит. Биһиги ааҕааччыларбытыттан Дьокуускай куорат дьон олороругар туох үчүгэйдээҕин уонна мөкү өрүттэрдээҕин ыйыталастыбыт.   Маргарита, 29 саастаах, маҕаһыын атыыһыта: Куорат кытыытынааҕы оройуоннары тоҕо сайыннарбаккыт? Куорат киинигэр түргэнник кэлэр-барар уустук. Уопсастыбаннай тырааныспары  уларытыахха уонна сайыннарыахха наада. Биһиги ааспыт үйэ 70-с...
Тамара Верховцева: «Куһаҕаны, үчүгэйи барытын кэпсиибин»
Дьон | 14.09.2021 | 13:30
Тамара Верховцева: «Куһаҕаны, үчүгэйи барытын кэпсиибин»
Хаһыаппытыгар дөрүн-дөрүн ураты дьоҕурдаах, айдарыылаах дьону тиһигин быспакка сырдатабыт. Манна даҕатан эттэххэ, кинилэр бэйэлэрин талааннарын кэмэ кэллэҕинэ эрэ биирдэ кэпсииллэр. Бүгүҥҥү дьоруойбун кытта бу кыһын кэпсэтиэхтээх этибит да, кэмэ илик буолан, соннук хаалан хаалбыта. Тамара Прокопьевна Верхоцевалыын төлөпүөнүнэн сэһэргэстим. - Дорообо! Саха дьонун сиэринэн кэпсэтиибитин бэйэҕин билиһиннэрииттэн саҕалыахха... - Үөһээ...
Түргэн сокуускалар
Тускар туһан | 12.09.2021 | 09:00
Түргэн сокуускалар
Сорох бырааһынньыкка, араас фуршеттарга ол-бу канапелар, рулеттар, тарталеткалар “былааһы ылаллар”. Маннык түргэн сокуускалары киһи дьиэҕэ да астаныан сөп. Иһиккит көрүөх бэтэрээ өттүгэр кураанахтаммыта эрэ баар буолуо.   Лаваштан рулет Туох наадата: лаваш – 1 устуука, туустаах оҕурсу – 3 устуука, кытаанах сыыр – 75 г, сымыыт – 3 устуука, куурусса...