29.12.2021 | 11:30

Дьиктилэр-дьиибэлэр

Дьиктилэр-дьиибэлэр
Ааптар: Киин Куорат

Бэйэ-бэйэлэрин кырбаһаллар

Перу Чумбивилкас диэн провинциятыгар саҥа дьылга Таканакуй диэн абыычайдаахтар – кими утары көрсүбүттэрин кырбаан иһэллэр.

Ордук ыаллыылар охсуһаллар – ол аата бэйэ-бэйэлэригэр хоргуппуттарын аһаран, бырастыы гынар быһыылара буолар. Охсуһан баран, уруккуну-хойуккуну аахсыбыт дьон быһыытынан, дьэ саҥа иллээх олоҕу саҕалаабыт, хаттаан олорор саҕа сананан тарҕаһаллар.

Килиэбинэн охсоллор

Ирландияҕа батонунан, килиэбинэн дьиэ эркинин охсоллор – бу дьиэттэн куһаҕан тыыны кыйдыыр, ааһан эрэр сыл этиһиитин-охсуһуутун үүрэр үгэс. Эркини охсубут килиэптэринэн аны дьиэ аанын тоҥсуйаллар – бу аата үтүөнү, ситиһиини дьиэҕэ киллэрэллэр.

Онтон батоннарын бары үллэстэн сииллэр.

Хара баттахтаах ыалдьыт

Шотландия фольклоругар этиллэринэн, саҥа дьылга дьиэҕэ бастаан хара баттахтаах киһини ыалдьыттата ыҥырыахтааххын – оччоҕо ураты ситиһиилээх, кыайыылаах-хотуулаах сыл тосхойор. Оттон бу киһи хара баттахтааҕын таһынан, ытыһыгар чох кэһиилээх буоллаҕына, хас да бүк үөрүүлэрэ үрдүүр – байылыат олох кэрэһитэ буолар.

 

Горох ойуулаах таҥас

Филиппиныга горох ойуулаах таҥас кэтэн саҥа дьыллаатахха, кэлэр сыл үчүгэйдик ааһар дииллэр. Төгүрүк ойуу манньыат харчыга маарынныыр буолан, баайы-дуолу тардар күүстээҕэр итэҕэйэллэр. Маны таһынан бырааһынньыктааҕы остуолга элбэх төгүрүк фруктаны уураллар, хармааннарын аайы манньыаттары укталлар – баай-талым олоҕу түстүүллэр.

Онон горошек уруһуйдаах таҥас кэтэбит уонна кэлэр сыл хаһыытыыр харчылаах буоларыгар итэҕэйэбит!

12 виноград сииллэр

Испанияҕа уонна Латинскай Америкаҕа саҥа дьыллааҕы курааннар тыаһыыр кэмнэригэр 12 устуука күөх винограды ыстаабакка ыйыстар үгэс баар. Бу үгэс кэлэр 12 ый ситиһиилээх буоларын мэктиэлиир.

Кулинарнай суруйааччы Джефф Келер бэлиэтээбитинэн, бу үгэһи 1880 сыллаахха Мадрид буржуазията төрүттээбит, французтар саҥа дьылга винону винонграды кытта иһэллэрин үтүктүбүттэр.

Кумааҕыга суруллубут баҕа санааны уоттаан баран күлүн шампанскайы кытта иһэрдээҕэр, 12 винограды сиэххэ сөп дииллэр. Манна саамай сүрүнэ – саҥа дьыллааҕы курааннар охсууларын аайы биирдии винограды ыйыстан иһиэхтээххит.

Кыһыл ис таҥас кэтэллэр

Мексикаҕа, Боливияҕа, Бразилияҕа уонна Чилигэ кыһыл ис таҥас кэтэн саҥа дьылы көрүстэххэ, кэлэр сылга тапталлааххын көрсөҕүн диэҥҥэ итэҕэйэллэр.

Турцияҕа кыһыл туруусук ситиһиини аҕалар. Кытайга кыһыл ис таҥас куһаҕан тыыннартан харыстыыр күүстээх дииллэр.

Оҕонньору уоттууллар

Эквадорга уонна Мексикаҕа саҥа дылга “оҕонньору” уоттууллар – таҥаска оту-маһы симэн баран чуучуланы уоттаатахха, ааспыт сыл куһаҕана барыта умайар диэҥҥэ итэҕэйэллэр. Бу чуучуланы “кырдьаҕас оҕонньор”, “эргэ оҕонньор” диэн эргэ сылга ханыылаан ааттыыллар.

Сороҕор “оҕонньору” куһаҕан киһиэхэ майгыннатан оҥороллор (холобур, хайа эмэ политикка маарынныыр гына оҥоруохтарын сөп) уонна ырыа-тойук доҕуһуоллаах уот анньаллар. Үөрбүт-көппүт дьон быыһыгар хайаан даҕаны кини бэһиэлэй огдооботун оруолун толорор киһи баар буолар. Чуучула умайан бүппүтүн кэннэ, кини көрдөөхтүк суруллубут “кэриэһин» доргуччу ааҕаллар, онно ааспыт сыл куһаҕан түгэннэрэ ойууланыахтарын сөп.

Ыстаналлар

Төгүрүк ойууну туһаналларын таһынан, филиппинецтэр саҥа дьыл түүн дэлби ыстаҥалыыллар. Төһө үчүгэйдик үөһээ ыстанаҕын даҕаны, соччонон үрдүк ситиһии, үлэҕэ үрдээһин күүтэр диэн билгэлииллэр. Оттон кырачаан оҕолор кэлэр сылга улаатаары ыстаҥалыыллар эбит.

Тэриэлкэни сынньаллар

Данияҕа чугас ыалларыгар эбэтэр доҕотторугар тиийэн, аан боруогар тэриэлкэни үлтү сынньаллар. Маныаха дьиэ хаһаайына олус үөрэр – ыалдьыттар иһити алдьатыылара дьиэ хаһаайыныгар кэлэр сылга бары үтүөнү, баҕа санаа туолуутун баҕаралларыгар тэҥнэһэр.

Тэриэлкэ төһө бытархай кыырпаххха үлтү барарыттан төһө элбэх ситиһиилээх сыл буолуоҕун билгэлииллэр.

Маныаха майгынныыр үгэс Германияҕа эмиэ баар эбит. Кинилэр боруокка буолбакка, тэриэлкэни ааҥҥа үлтү быраҕаллар.

Дьиэ кыылларын кэпсэтиилэрэ

Европа үгүс дойдуларыгар, холобур, Бельгияҕа уонна Румынияҕа, фермердэр саҥа дьыл түүн сүөһү, дьиэ кыыллара турар сирдэригэр иһиллэнэ тахсаллар. Саҥа дьыл эрэ түүн дьиэ кыыллара киһилии кэпсэтэллэр диэн номох баар.

Кыыллар киһилии кэпсэтиилэрин истибит киһини кыайыы-хотуу, дьол-соргу күүтэр. Оттон истэн баран сатаан өйдөөбөтөх киһиэхэ хотторуу хомолтото сатыылыан сөп.

Румынияҕа сорохтор саҥа дьыл түүн ойуурга тахсан кыыллары иһиллииллэр. Ороһооспоҕо уонна Саҥа дьылга кыыллар кэпсэтиилэриттэн инникини билгэлэниэххэ, дьылҕаны уларытыахха сөп. 

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...