26.03.2022 | 14:00

Дефолт эбэтэр инфляция буоллаҕына, кирэдьиит сотуллар дуо?

Дефолт эбэтэр инфляция буоллаҕына, кирэдьиит сотуллар дуо?
Ааптар: Розалия Томская
Бөлөххө киир

Билигин, сурах-садьык элбэхтик уонна түргэнник тарҕанар үйэтигэр, “судаарыстыбаҕа дефолт эбэтэр инфляция буоллаҕына, кирэдьииттэрбит сотуллан хаалыахтарын сөп үһү” диэн сурах туох да оруна суоҕун быһаарабыт.

Сокуон иннигэр бары биирбит – иэс ылыллыбыт харчы син биир төннөрүллүөхтээх, ким да эһиги кирэдьииккитин сотон кэбиспэт.

Арай 1998 сыллааҕы курдук дефолт буоллаҕына даҕаны, кирэдьииттэри соппоттор. 1998 сыллаахха буолбут дефолт – нэһилиэнньэ иэһин буолбакка, судаарыстыба иэһин сотуу этэ.

 

Инфляция көмөлөһүөн сөп дуо? Инфляция иэстээхтэргэ көмөлөһүөн сөп, өскөтүн инфляцияны кытта саппай уопсан, дьон дохуота инфляциятааҕар тэтимнээхтик эбиллэр буоллаҕына. Холобур, ипотекаҕа 15-30 сылларга биир суумалаах кирэдьиит  бэриллэр, онуоха инфляциянан дохуот эбилиннэҕинэ, ипотека төлөбүрэ чэпчиир. Ону тэҥэ кыбартыыра сыаната биллэ эбиллэ турар.

Ол эрэн дохуот эбиллиитэ дойду үгүс олохтоохторугар туолбат ыра санаа эрэ буолар. Бүддьүөт эйгэтин үлэһиттэригэр уонна биэнсийэлээхтэргэ дохуоттарын судаарыстыба сыллата индексациялыыр, ол эрэн төһө харчы эбиллэрин бары билэбит. Сыллата ыытыллар индексация үрдүнэн нэһилиэнньэ дохуота 2014 сылтан намтыырга эрэ барарын сыыппаралар көрдөрөллөр.

Фрилансердары, ол аата бэйэлэригэр үлэлиир дьону уонна предпринимателлэри индексация таарыйбат. Кинилэр дохуоттара нэһилиэнньэ төһө атыылаһар кыахтааҕыттан быһаччы тутулуктанар.

Онон инфляция ипотека кирэдьиитин төлүүргэ көмө буолара саарбахтардаах. Сыана бас баттах баран аһылыкпытыгар улаханнык ороскуотурар буоллахпытына, ипотеканы төлүүр өссө ыарыан сөп диэн үп-харчы эйгэтин экспертэрэ суруйаллар.

 

Ол аата:

Ипотека – үчүгэй кирэдьиит эрээри, бэйэ кыаҕын сөпкө сыаналыахха наада.

Кирэдьииппит кыччаабат, ким да сотон кэбиспэт.

Билигин быыһык кэмҥэ улахан кыһалҕата суох кирэдьиити ылар наадата суох – инфляция хайдах да көмөлөспөт.

Харчыны сатаан тутта үөрэнии билигин хаһааҥҥытааҕар да наада буолла, үп-харчы аналитиктара нэһилиэнньэҕэ сүбэлиир суруйууларыттан саамай сүрүнүн сиидэлээн ыллахха, маннык:

Дохуоппутун хайдах гынан элбэтэри толкуйдуохха. Эбии хамнастанар суоллары тобулуохха.

Ороскуоппутун кыччатыахха.

Эбии кирэдьиит ылымыахха, иэспитин элбэтимиэххэ.

Харчыбытын туохха барыырбытын, ороскуоппутун ырытыахха уонна кыччатарга кыһаллыахха.

Сэрэххэ диэн уурунуулаах буолуохха.

Инвестициялыахха. Ол аата хамсаабат баайга-дуолга эрэ буолбакка, бэйэбитигэр инвестициялыахха – доруобуйабытыгар, үөрэхпитигэр, сайдыыга, тылы үөрэтиигэ о.д.а.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Былатыан Эверстов:  «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Дьон | 06.06.2024 | 10:00
Былатыан Эверстов: «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Хас сир аайы ураты дьон баар буолар. Кинилэр олохторун хара маҥнайгыттан атыннык олоро сатыыллар. Барыларыгар баар курдук нус-хас дьылҕаҕа дураһыйбаттар. Оннук дьикти киһинэн Дьааҥы улууһугар олорор эрээри, өрөспүүбүлүкэ, дойду, аан дойду үгүс бэлиэ спортивнай түгэннэрин көтүппэккэ хамнаһа суох сырдатар суруналыыс, киэҥ сырыылаах айанньыт, коллекционер, фотограф, спортсмен, норуот тапталын ылбыт Платон...
Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
Сонуннар | 06.06.2024 | 16:00
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
2024 сыл ыам ыйын 28 күнүгэр ыытыллыбыт Ил Түмэн сэттис (уочараты таһынан) пленарнай мунньаҕар норуот дьокутааттара «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр элбэх оҕолоох ыал статуһун туһунан» өрөспүүбүлүкэ сокуонугар уларытыылары киллэриини өйөөтүлэр.   Санатан эттэххэ, дойду баһылыга Владимир Путин 2024 сыл тохсунньу ыйыгар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэр статустарын болдьоҕо суох оҥорбута. Ол эбэтэр үс уонна...