13.05.2021 | 11:05

Дьабарыкы Хайаҕа тутуллубут үрүҥ эһэ инники дьылҕата быһаарыллар

Дьабарыкы Хайаҕа тутуллубут үрүҥ эһэ инники дьылҕата быһаарыллар
Ааптар: Киин Куорат

Ыам ыйын 11 күнүгэр Томпо оройуонун Дьабарыкы Хайа бөһүөлэгэр ыалдьыттаабыт үрүҥ эһэ өрөспүүбүлүкэ кииниттэн тэринэн тиийбит суһал бөлөҕүнэн тутулунна. Ол иннигэр олохтоохтор бу эһэни муус устар ыйын бүтэһик күннэригэр Хаандыга бөһүөлэгиттэн 120 км сиргэ көрөн тыллаабыттар. 
"Биһиги кыылы туттубут уонна бөртөлүөтүнэн Дьокуускай куоракка тириэртибит. Үрүҥ эһэ сылдьарын истээт даҕаны,  хайа диэки сылдьарын Үөһээ Дьааҥы уонна Томпо улуустарыттан биир идэлээхтэрбит, олохтоох дьаһалта уонна нэһилиэнньэ кэтии-маныы сылдьыбыттара. Кыылы тутарга биир да киһи уонна эһэ бэйэтэ эчэйбэтилэр", - диир айылҕа баайын, ООПТ уонна айылҕа пааркаларын Дирекциятын дириэктэрин бастакы солбуйааччы Анатолий Алексеев.


Үрүҥ эһэни быстах кэмҥэ «Орто Дойду» зоопаркаҕа олохтоотулар.  Бэтэринээр ыраахтан көтөн кэлбит кыыл  хайдах туруктааҕын бэрэбиэркэлээн көрбүт. Кини эппитинэн, бу 2 саастаах тыһы эһэ, этэ-сиинэ ырыган, хаҥас өттүгэр аллараа аһыыта суох эбит. 
Саха сирин экологияҕа миниистирэ Сахамин Афанасьев эппитинэн, эһэни Москва зоопаркатыгар кэтээн көрө уонна эмтэтэ илдьэр былаан баар. 
Социальнай ситимнэргэ «Үрүҥ эһэҕэ - көҥүлү» диэн аахсыйа ыытылла турар. Дьон санаата араас. Сибилигин таһааран ыытыҥ диэччилэртэн саҕалаан, ырбыт-дьүдэйбит эһэ олорор эйгэтигэр кыайан булан-талан аһыа, бэйэтин көмүскэниэ суоҕа диэччилэр бааллар. 
Үрүҥ эһэлэр Хотугу Муустаах акыйааҥҥа Эһэлэр арыыларыгар олохсуйаллар эбит. Ол Үөһээ Дьааҥы оройуонуттан быһа холоон 700-800 км, онтон Томпо оройуонуттан 1000 км кэриҥэ тэйиччи үһү. 
Санатар буоллахха, итинник түбэлтэ 2017 сыл балаҕан ыйын ортотугар Орто Халымаҕа буолбута. Онно олохтоох балыксыттар 10 ыйдаах үрүҥ эһэ оҕотун булбуттара. Кыыл нэһилиэнньэлээх пуун таһыгар быраҕыллыбыт аһы, балыгы сиирэ уонна ыттары кытта оонньуура. Кыракый адьырҕаны тутан ылан чөлүгэр түһэрэ Москва зоопаркатыгар ыыппыттара.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Николай Винокуров:  «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
Дьон | 19.11.2022 | 18:00
Николай Винокуров: «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
«Боотур» этэрээт байыастарын ортотугар биһиги биир дойдулаахпыт Алаһыай нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Винокуров баарын истэн, кэпсэтиэхпин баҕардым. Ол эрэн сэһэргэһиибин хайдах-туох саҕалыахпын тобуларбар олус ыарахан этэ. Бу үлэ, үөрэх, сайдыы, тэрээһин туһунан суруйуу, кэпсэтии буолбатах... Бу — олох, дьылҕа, тыын былдьаһыы, өлүү-сүтүү, инники олох иһин охсуһуу туһунан сэһэргэһии. Николай тута хоруйдаабытыгар...
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Элэгэнтэй Адамов:  «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Дьон | 20.11.2022 | 11:00
Элэгэнтэй Адамов: «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Бүгүҥҥү нүөмэргэ Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин олохтооҕо Элэгэнтэй Адамовы кытта тыа сирин олоҕун, итэҕэл, уус идэтин, сайдыы, норуот дьылҕатын, кэскилин туһунан сэһэргэстибит. Дьоҕурдаах киһи анаарыыта киэҥэ, этэр тыла оруннааҕа сөхтөрдө.