04.12.2022 | 12:00

Дьүрүһүй, саха хомуһа!

Саха сиригэр Хомус күнэ 2011 сылтан бэлиэтэнэр. Бырааһынньык 1990 сыллаахха сэтинньи 30 күнүгэр Дьокуускайга аан дойду норуоттарын хомустарын музейа уонна киинэ аһыллыытыгар олохтоммута. Онтон ыла аан дойду ааттаах-суоллаах хомусчуттара бу дьоро күнү киэҥник бэлиэтииллэр.
Дьүрүһүй, саха хомуһа!
Ааптар: Айталина Софронова
Бөлөххө киир

2011 сыллаахха Гиннесс рекорда олохтоммута. Ол курдук, 1344 киһи хомуска биир тэҥҥэ оонньоон, саха хомуһун аан дойдуга суон сураҕырдыбыттара. 

Бүгүҥҥү күҥҥэ  Аан дойду норуоттарын хомустарын музейа – аан дойду үрдүнэн хомус үөскээбит историятын дьоҥҥо-сэргэҕэ билиһиннэрэр соҕотох тэрилтэ. Музей научнай пуондатын сэбиэдиссэйэ Вера Васильевна Бурнашева биһиги ааҕааччыларбытыгар хомус туһунан сэдэх уонна интэриэһинэй чахчылары кэпсээтэ.

 

Дьыл түөрт кэмэ

Софья Акимова Бүлүү улууһуттан төрүттээх, бу көстөр ураты айымньыта дьыл түөрт кэмин ойуулуур. Музей биир киэн туттар экспоната буолан турар. Бу тайах муоһуттан кыһыллыбыт оҥоһук.

 

Сэдэх көстүү

Хомус музейыгар киһи булбут хомуһун аҕалан туттарыан, быыстапкаҕа биэриэн сөп. Сэдэх экспонаттар ордук дьиэни көтүрэр, саҥа дьиэни тутар кэмҥэ көстөн кэлэллэр эбит. Сорохтор сири хорута сылдьан сир анныттан, сорохтор өтөхтөртөн, үрэхтэртэн, хонууттан булаллар.

Бу көстөр хомустар кимнээх уонна ханнык кэмҥэ кичэйэн оҥорбуттара биллибэт.

 

Күлүмүрдэс хомустар

Былыргы хомустар уһаарыллыбыт тимиринэн оҥоһуллаллара, ол иһин дьыл-хонук ааһан  истэҕин ахсын дьүһүннэрэ хараарара, дьэбин сиирэ. Николай Петрович Бурцев – сахалартан бастакынан хомус тас өттүн күлүмүрдүүр, килэбэчитэр гына оҥорбут уус. Кини «хромирование” диэни киллэрбит.

Кэрэ кыыска

Саха дьахтара хас ыһыах аайы сахалыы мааны таҥаһын кэтэр, киэргэллэрин иилинэр. Н.И. Потапов-Дабайар Уус үрүҥ көмүстэн илин кэбиһэри оҥорбут, саамай уратыта диэн хомус угар хармааннаах. Хомусчут кыыс кэтэ сылдьарыгар сүрдээх табыгастаах. Бу илин кэбиһэри өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр ыытыллар тэрээһиннэргэ, быыстапкаларга элбэхтик көрдөрөллөр.

 

Уустар уран тарбахтарынан

Саха уустара ноталарынан арааран сэттэ араас тыастаах хомуһу оҥорбуттар. Нуотаны билэр сэттэ оҕо хомуһу ыллатыан сөп.

 

Хахтаах хомус

Бу Үөһээ Бүлүү улууһугар олоро сылдьыбыт Агит Алексеев хомуһа. Кини хомус хаҕын хаппахчылаах гына оҥоробут.

 

Биир ураты көстүү

Үс оонньонор хомус 3D композициянан оҥоһуллубут. Ол эбэтэр үс өттүттэн көрдөххүнэ биир хомус турарын курдук.

 

Кыыл тииһэ

Хомуһу уус хайдах баҕарар кичэйэн оҥорор кыахтаах эбит. Ол, биллэн турар, кини маастарыстыбатын, мындырын, таһымын көрдөрөр. Сорох талба талааннаахтар, бэл диэтэр,  кыыл тииһиттэн, тиит олоҕуттан оҥороллор.

 

Космоска тиийэ

2011 сыллаахха ахсынньы 21 күнүгэр саха хомуһа космос куйаарыгар көппүтэ. Лоп курдук биир сылынан – 2012 сыллаахха от ыйын 1 күнүгэр эргиллибитэ. 

 

Фредерик Крейи өҥөтө

Фредерик Крейи уонна Хомус Уйбаан 1980-с сыллар бүтүүлэриттэн билсэллэр эбит. Бу киһи Америкаҕа Хомус конгреһын тэрийэр, ол саҕана Сэбиэскэй Сойуус, ыллыҥ даҕаны омук сиригэр тиийбэккин. 1991 с. иккис конгресс Саха сиригэр ыытыллар, манна араас дойдулартан элбэх кыттааччы тоҕуоруспут. Онно Фредерик Крейи бэйэтэ эмиэ кэлбит. Кэнники, 2000 сыллар саҕана, сахаларга бэйэтэ муспут коллекциятын, сүүстэн тахса хомуһу бэлэхтээбит.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...
Дархан этээччи Валентин Хорунов:  «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Дьон | 23.05.2024 | 10:00
Дархан этээччи Валентин Хорунов: «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Былырыын балаҕан ыйын 7 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев Оһуохай күнүн олохтуур туһунан Ыйаахха илии баттаабыта. Дьэ, ол үөрүүлээх күммүт – ыам ыйын 25 күнэ үүнэрэ икки хонук хаалла.  Бүгүҥҥү нүөмэрбит ытык-мааны ыалдьыта – Саха Өрөспүүбүлүкэтин Дархан этээччитэ Валентин Хорунов.   Дьуохар биһигэр улааппыт дьоллоохпун – Валентин Васильевич, саха...
Оҕуруотчут кистэлэҥнэрэ
Тускар туһан | 23.05.2024 | 18:00
Оҕуруотчут кистэлэҥнэрэ
Кылгас, ол эрээри өҥүрүк куйаас сайыннаах Сахабыт сиригэр эгэлгэ сибэккилэри, оҕуруот аһын арааһын үүннэрэн ылабыт. Сылтан сыл аайы соҕуруу дойдуга силигилии үүнэр сонун үүнээйилэр көрүҥнэрин олордон,  тиэргэммит, дьиэбит  кэрэ көстүүлэнэр, ону тэҥэ оҕуруот аһыттан, отонноох талахтартан кэнсиэрбэлэри, хомпуоттары оҥосторбут элбээтэ.    Бастыҥ тиэргэннээх  хаһаайка Мин бүгүн сайыҥҥы сырал күннэргэ ис сүрэхтэн...