12.05.2023 | 15:00

«Атахтаммыттар», «харахтаммыттар»... Кынаттаналлара эрэ хаалбыт…

Уус Алдан саастаах булчута Василий Бурнашев эрэдээксийэҕэ ыыппыт суругун кытта сиэрдээх булду өрө тутар саха киһитэ сөбүлэһэрэ чахчы. Хомойуох иһин, аныгы балысхан сайдыылаах олохпут сүүрээнэ, бэл диэтэр, төрүт дьарыкпытыгар кытта саба халыйан киирдэ.
«Атахтаммыттар», «харахтаммыттар»... Кынаттаналлара эрэ хаалбыт…
Ааптар: Айыына КСЕНОФОНТОВА
Бөлөххө киир

Урут халампаастаах кусчут «курутуой» аатырара, массыыналаах, мотуоркалаах киһи ыҥырыкка сылдьара, сири билэр кырдьаҕас бастыҥ сирдьит буолара... Билигин өбүгэлэрбит, эһэлэрбит, аҕаларбыт түһээн да баттаппатах булка туттуллар гаджет арааһа дэлэйдэ.

Соторутааҕыта «Сахалыы Викторияҕа» биир рекламаны истэн, олус соһуйбутум. Булка аналлаах квадрокоптердар уонна тепловизордар атыыланар буолбуттар! Ол аата аныгы булчуттар ыраата хаампакка, көстөөх сиринэн кэрийбэккэ, бэйэлэрин оннуларыгар сүүрэр «атахтаммыттар», хараҥаҕа көрөр «харахтаммыттар», аны кынаттаналлара эрэ хаалбыт быһыылаах диэн санааҕа кэлэҕин. Эбиитин талбыт көлөлөрүнэн санаабыт сирдэригэр тиийэллэр, урукку дьон курдук суол-иис суоҕар кыһаллыбаттар, ууга-хаарга хаайтарбаттар. Каартаны GPS навигатор солбуйбута ыраатта, сыл аайы тупсарыллан, саҥаттан саҥа, сонунтан сонун тахсан иһэр. Сири-уоту билэр сирдьит наадата суох буолбут... 

Манна биир түгэни санаатым. Аҕыйах сыллааҕыта дойдубутугар дьэдьэннии тахсыбыппыт. Олохтоохтор эрэ билэр, икки атахтаах соччо-бачча сылдьыбат, этэргэ дылы, ыт мунна баппат ыркый тыалары уҥуордаан, массыынабытын аара хаалларан, ыраах сытар “хаһаас” сирбитигэр тиийбиппит. Баран иһэн массыына суола бөҕө сытарын көрөн, олус соһуйбуппут. Субу-субу тохтоон киирэн көрбүттэр. Арай уун-утары сүүнэ улахан оптуобус турар, ырааһыйаҕа ыһыах киһитэ сылдьар. Хаһан да харахтаан көрбөтөх, айах атан кэпсэппэтэх дьоммут. Бу сири хантан билэллэрин ыйыппыппытыгар, хата, бэрт холкутук: «2ГИС в помощь», – диэтэхтэрэ үһү. Өссө «олох үүммэтэх», «суох эбит» диэн мыыммыт курдук саҥарбыттара, сөтүөлүү бараары сылдьалларын кэпсээбиттэрэ. Иһиттэрэ улахана, элбэҕэ салыннарбыта, арааһа, баһан ылар санаалаах кэлбиттэр быһыылаах этэ. Кырдьык, урукку дьылларга сир аһынан күндүлүүр быйаҥнаах сирбит кураанаҕынан кэри-куру көрөн сытаахтыыра...               

Аныгы тэриллэр айылла тураллара туох куһаҕаннаах буолуой диэххит. Чахчы, тыалы-кууһу киллэрбэт, хаартан-ардахтан харыстыыр таҥас-сап абырыыра саарбаҕа суох. Арай ол куоталаһыыга эрэ кубулуйбатар, киһиргээһиҥҥэ эрэ тиэрдибэтэр. Уонна... күүтүүлээх-кэтэһиилээх булт ураты абылаҥын сүтэрбэтэр, сымсаппатар ханнык. Ол тоҕо сымсатыаҕай?

Чэ, санаан көрүҥ, бадарааҥҥа батыллыбат, ууга-хаарга хаайтарбат тимир көлөҕүтүнэн таптаабыт сиргитигэр көтүтэн тиийэҕит. Үүтээн оннугар аныгылыы тупсаҕай, ичигэс балаакканы көрүөх бэтэрээ өттүгэр «дьэндэтэн» кэбиһэҕит. Кутаа уоту, оһоҕу оттор наадата суох – массыынаҕа тиэйэ сылдьан туттуллар гаас билиитэ баар. Чэй өрүммэккит – хас эмэ суукканы мэлдьи итиини харыстыыр «супер» тиэрмэстээххит. Көстөөх сири кэрийбэккит, сылайбаккыт-элэйбэккит – квадрокоптеры ыытаҕыт, сатаан салайыаххытын эрэ наада. Халампааһынан кыҥаан муҥнаммаккыт – хайа да хараҥаҕа булду тепловизорынан тута булан ылаҕыт. Бүттэҕэ ол. Булт абылаҥа сүтэр, симэлийэр. Астыга суох буолбат дуо?

Аҕам урут кэпсииринэн, булчут киһи күнү быһа ырааҕынан-чугаһынан кэринэн кэлэн баран саҥа оргуйбут үүттээх чэйи сыпсырыйарын саҕа улахан дьол суох курдуга, сылаата тута ааһара. Кутаа тула олорон сэһэргэһии, үүтээҥҥэ сытан ыаһахтаһыы ханнык да бассааптааҕар күндүтэ. Квадрокоптера, тепловизора, манога суох кус түһэрин күүтүү, дурдаҕа сытан манааһын, сороҕор кэлтэйдии кэтэһии туспа кэрэлээҕэ, хайа да булчут сүрэҕин сылааһынан угуттуура. Үүтээн кэпсээннэрэ билиҥҥи селфилэр, социальнай ситимҥэ кэмэ суох «күүлэйдиир» хаартыскалар күлүктэригэр баһыйтарыахтара дуо?  

Дьэ, итинник алдьатыылаах буолуохтарын сөп эбээт, «абыраллаах» диэн аҥаардастыы арбыыр аныгы тэриллэрбит, сэппит-сэбиргэлбит!    

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Истиҥник санаан
Дьон | 05.07.2024 | 20:38
Истиҥник санаан
(Учууталбар Раиса Реасовна Кулаковскаяҕа ананар)
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Дьон | 04.07.2024 | 16:00
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Быйылгы халаан Хатырык нэһилиэнньэлээх пуунун олох үөйбэтэх өттүттэн ылан, олохтоохтору ууга-уокка түһэрбитин ааһан, уйулҕаларыгар да охсуу ыллылар, күн бүгүн ол содулун туоратыыга күүскэ үлэлииллэр, кэлэн ааспыт иэдээни оһоруналлар.   Светлана Васильевна Дьяконова, Хатырык олохтооҕо, биэнсийэлээх, култуура эйгэтигэр 35 сыл үлэлээн, “Култуура туйгуна” бэлиэлээх үлэ бэтэрээнэ, бүгүн ааҕааччыларга халаан иэдээнин туһунан кэпсиир:...
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Сонуннар | 04.07.2024 | 14:00
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Туймаада ыһыаҕа ыһыллар Үс Хатыҥ сирэ-уота куорат кииниттэн төһө да ыраах турдар, норуот уустук айаны, араас мэһэйдэри аахсыбакка, бииргэ мустар үөрүүтүн билээри, алгыс баһын сыалаары, кэлэр сылга күүс эбинээри, быйыл номнуо үйэ чиэппэриттэн ордук саараабакка дьулуһар. Быйылгы ыһыах тэрээһинин туһунан норуот санаатын билсээри, ыйынньыктарынан сирдэтэн, түһүлгэлэринэн хаамтыбыт.   Бастатан туран, оптуобус....