09.07.2020 | 19:28

Ат уонна киһи - 1

Ат уонна киһи - 1
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Үөһэттэн айдарыыларынан, өйдөрүнэн, эттэринэн-хааннарынан Айыылартан  алтыһыылара

Аан дойдуга аты таптааччы аҕыйаҕа суох, сылгыга сүгүрүйээччи элбэх. Оттон сахалар Олоҥхоҕо хоһуллар миинэр миҥэбит, көмүскэнэр көлөбүт. Биир Улахан  Таҥарабыт Дьөһөгөй оҕото үһүйээннэргэ үйэтитиллибитинэн ардыгар киһилии кэпсээн, сахалыы саҥаран абааһыттан араарар, быһылаантан быыһыыр доҕорбут, дьүөгэбит.

Көрөөччүтэ суох күрэс олох атын

Сэргэ ийэ буору кытта үөһээ айыылары ситимниир. Ол аттыгар алаадьыны ууран көрдөһүү.  Дьөһөгөй Таҥарабыт ким хайдах сатаан саҥарарын истиэй?

Туймаада ипподромугар сылдьар мэлдьи  кэрэхсэбиллээх. Билигин өссө ордук угуйуулаах. Уруккуттан олох атын көстүү. Аныгы сүүрэр аттар барахсаттары киһи эрэ бары өттүнэн астынар. Көрөргө дьүһүннэрэ, улаханнара, уһун атахтара синньигэһэ чэчир сототунуу көнөтүөн,  кынталдьыһан туттуулара  кэрэтиэн. Өбүгэлэриттэн киһилии көрүллүбүт, аһатыллыбыт, иитиллибит буолан, өйдөрө үрдүгүөн, майгылара да маанытыан, дьиэрэҥкэйдииллэрэ дьиктитиэн, дьоруолууллара дьоһунуон, сиэлэллэрэ сиэдэрэйиэн, сүүрэллэрэ үчүгэйиэн. Ол иһин ат сүүрүүтүн күрэхтэһиитэ саҕаланыан инниттэн былыр-былыргыттан Сайсары эбэ тула  киһи-сүөһү, массыына-транспорт муҥха иҥнэ-иҥнэ устарыныы  субуллааччы.  Сыл аайы көрөөччү элбээн иһэринэн, быйыл өссө ипподром таһыттан трибуналарга баппат киһи тоҕуоруһуохтааҕа. Абааһы дьаҥтан сааскы, сайыҥҥы сүүрүүлэртэн олох матыах курдук чинчилэммиппит.  Инньэ гынан, көрөөччүтэ суох ыытыллар сүүрүүлэри ыраахтан, тэлэбиисэринэн, араадьыйанан  эрэ көрөр-истэр буоллубут. Ыһыылаах-хаһыылаах дьоннуун үөмэхтэһэргэ, ордук сүүйэн өрөгөйдөөбүттүүн үөрүү үксэтиһэргэ, сүүйтэрэн сүөм түспүтү уоскутарга хайдах тэҥнэһиэй? Ол да элбэх бобуу кэннэ, Ил Дархан Айсен Николаев бэйэтин бирииһин акка сүгүрүйэринэн көҥүллээн, һуу гыннарбыта. Туохтааҕар да омук дойдуларыттан төрүттээх, сорохторо онно төрөөбүт мааны аттары атыылаһарга, араас сирдэринэн эргитэн аҕаларга, аһатарга, көрөргө да халыҥ харчы хамсыыр. Хайыахпытый? Баай Сахабыт сирин сэнэппэт курдук үчүгэй аттары сүүрдэн сайдарбытын көрдөрөрбүт туох куһаҕаннааҕый? Биһиги дьоммут итинник чэчир сототун курдук синньигэс атахтаах, чараас түүлээх нарын аттары томороон тымныыга, кырыа кыһыны кыстатан, сүүрүүгэ бэлэмнээн сахалар сатабылларын,  мындырдарын көрдөрөллөр. Онно ороскуотурааччылар үптэриттэн, сыраларын биэриилэриттэн түөрэҥнээбит тирэхтэрин, бириистэри ылан, кэм бөҕөргөттөхтөрө.

Аттар өйдөөхтөр. Чугас дьоно улахан тыҥааһынтан долгуйалларын билэн, эмиэ майгылара уларыйар. Сорох ат ордук күүһүрэр, атын мөлтүүр. Ыһыыттан-хаһыыттан ордук тэптэр  эбэтэр онтон мэһэйдэтээччилэр эмиэ бааллар.

Араадьыйаҕа кэпсиир атастарбыт Василий Посельскай, Михаил Мордовской –Михута ат сүүрдүүтүн ахтыбыттар. Старды буола охсорун тулуйбакка кэтэһэллэр.

От ыйын 4 күнэ. Субуота. Сарсыардаттан күүтүүлээх сүүрдүүлэри көрөөрү-истээри, мин “Саха” НКИХ ханаалга Дьулустаан Захаров Александр Капитоновтыын, араадьыйаҕа Василий Посельскай Михаил Мордовскойдуун-Михуталыын кэпсииллэрин тэҥҥэ холбонон олордум. Ол кэннэ ютубунан хаста да хатылаан көрдүм. Комментатордар сотору-сотору ат сүүрүүтүн билээччи Егор Андросовтан ырытыы, ырыҥалатыы, историяны билиһиннэрии оҥордулар. Кыттааччылартан, кыайыылаахтартан ыйытыктарга хоруйдаттылар. Ол  кэпсииллэрин киэргэтэн, силигин ситэрэн биэрдэ. Суруллубуттан ардыгар көрбүттээҕэр ордук да санаа киирээччи. Уонна ол  суоруллубат. Онон тугу билбиппин-көрбүппүн, санаабыппын  бэчээттээн историяҕа хаалларабын.  Бу күҥҥэ алта сүүрдүү буолла. Олортон дьон сиһилии билэ охсорго тиэтэйэр сырсыыларыттан сыл саамай улахан бирииһин былдьаһыы хайдах барбытыттан саҕалыым.

Трибуналар кураанах тураллара хомолтотуон.Хаһан итиннэ ат сүүрдүүтүгэр толору мустабыт? 
Тэлэбиисэр комментатордара Александр Капитонов, Дьулустаан Захаров хамтарытар, сиэлэр аттары чинчийэ көрөллөр.”Монитор кырата бэрт аттар нүөмэрдэрэ көстүбэт. Ойон туруохпутун баҕарабыт да өҥнөппөттөр...”  

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Дьон | 04.04.2024 | 09:00
Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Өрүскэ, муораҕа, акыйааҥҥа да буоллун, араас идэ барыта баар, ол эрээри саамай биллэр уонна ааттаах-суоллаах – биллэн турар, хапытаан. Кинилэр хорсун сырыыларын, бэйэлэригэр эрэллээхтэрин, ыраах айаннарын туһунан төһөлөөх элбэхтэ аахпыппыт, киинэҕэ көрбүппүт буолуой.
Сири иилии эргийиэм!
Дьон | 12.04.2024 | 18:00
Сири иилии эргийиэм!
Кэбээйи Арыктааҕыттан төрүттээх Иннокентий Ноговицын бэлисипиэтинэн аан дойдуну биир гына айанныыр хоббилааҕын туһунан хас да сыллааҕыта суруйан турабыт. Иннокентий киһини кытта кэпсэтэригэр элбэх ууну-хаары эрдибэккэ, аҕыйах тылынан чуо ыйытыыга эрэ хоруйдуурун  билэр буоламмын, Кытайга тиийбититтэн саҕалаан, бассаабынан элбэх да элбэх ыйытыыларбынан көмөн туран, наадалаах информациябын хостоон ыллым. Кинини ыра санаатын...
Зоя Желобцова:  «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
Дьон | 11.04.2024 | 10:00
Зоя Желобцова: «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
«Үчүгэй киһи» диэн хайдах киһини ааттыылларый? Арааһа, бастатан туран, дьоҥҥо эйэҕэс, аламаҕай, үөрэ-көтө сылдьар, барыга-бары кыһамньылаах, үлэһит киһини ааттыыр буолуохтаахтар. Дьэ, оччотугар, биһиги дьүөгэбит Зоя Константиновна Желобцова онуоха сүүс бырыһыан эппиэттэһэр. Киһи киһитэ буоллаҕа биһиги Зоябыт!   Оттон киһи барахсан мутугунан быраҕар муҥур үйэтигэр дьонугар-сэргэтигэр, ыччаттарыгар хайдах суолу-ииһи, ааты, өйдөбүлү хаалларара...
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Сонуннар | 11.04.2024 | 18:00
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан тэриллибит “Доҕордоһуу” оҕо үҥкүү норуодунай ансаамбыла 55-с сылын бэлиэтээтэ. Өрөспүүбүлүкэ үҥкүүтүн эйгэтигэр суолу тэлбит ансаамбыл үөрүүлээх тэрээһинин туһунан санаа атастаһыыларын ааҕыҥ.