01.08.2020 | 12:15

Аатырбыт Александр Иваницкай

Аатырбыт Александр Иваницкай
Ааптар: Киин Куорат

Саханы, биһиги дойдубутун кыратык көрдө, санаата даҕаны, элбэхтэн саамай бастыҥын бэргэнник быһаарара.

Олимпиада-64 геройа, түөрт төгүллээх аан дойду чемпиона, Александр Иваницкай 82-тин туолбута. Төһө да маҥан баттахтаннар, ордук-хоһу иһэ-үөһэ суох, сөп былчыҥнаах, кыанар оҕонньор этэ. Үрдүгэ эдэригэр – 190 см. Онтон оччо накыйбатах, көнө, ыйааһына да 110 киилэттэн хаһан да улаханнык уларыйбатаҕа. Москваттан чугас Руза дэриэбинэҕэ олороро.  Соторутааҕыта тэлэбиисэргэ көрдөрбүттэрэ. Кини сарсыардаттан спордунан эрчиллэрин,  сөтүөлүүрүн, тэллэйдиирин, дьаарбайарын олус сөбүлүүрэ. Кэлэ-бара кафеҕа чэй, кофе иһэ олорон олоҕу, дьону театр бастакы эрээтигэр олорор көрөөччү курдук ырыҥалыыра.

От ыйын 22 күнүгэр Александр Иваницкай дьиэтиттэн тахсан баран, киэһэ хойукка диэри сүппүтүн тапталлаах кэргэнэ: “Эрдэ кэлэр этэ, туох эрэ буолла”, – диэн сүрэҕэ ытырыктаппытын оҕолоругар, полицияҕа биллэрбитэ.  Бу сураҕы сир араас муннуктарыгар  долгуйа истибиттэрэ. Оттон хас да күн ыксаллаах быһыы-майгы байыастара, полиция, волонтердар тыанан сатыы, бөртөлүөтүнэн, водолазтар, быыһааччылар ууга көрдүү сылдьаллара социальнай ситимнэргэ тахсыбыта. Таас үрдүгэр угуллубут таҥаһа, төлөпүөнэ дэриэбинэттэн тэйиччи Вейн өрүс уҥуор кытылыгар  көстүбүтэ. Туйаҕын хатаран, спорткомментатор буолбут уола Владимир Александрович итинник тааһынан таҥаһын уҥуор-маҥаар харбыырыгар анньан туоратарын эппитэ. Сүрэҕэ туох эрэ буолуон сөп диэн сабаҕалаабыта.   Тыыннаах  көстөөрөй диэн  эрэҥкэдийиибит улам умуллан барбыта. Хомойуох  иһин, от ыйын 25 күнүгэр чемпион-суруналыыс өлүгэ өрүстэн оронуллубута биллэрилиннэ. 

Александр Иваницкай биһиги өрөспүүбүлүкэбит спордун, ол быыһыгар айылҕатын кэрэтин, сахалар тымныы кыһыны, куйаас сайыны билиммэккэ айымньылаахтык үлэлииллэрин, ураты дьоҕурдаахтарын туһунан киэҥ эйгэҕэ тэлэбиисэринэн, араас көрсүһүүлэргэ  кэрэхсэбиллээхтик кэпсээбитэ. Ордук 1969 сыллаахха үрдүк таһымнаах тустуу маастардарын бэлэмниир Дмитрий Петрович Коркин оскуолатыгар сылдьан, улуу тренер уолаттарын бытарҕан тымныыга хаарынан сууннарарын, дьиэ таһыгар бэйэтэ айан оҥорбут  тренажерын көрөн, дьиэҕэ санузел суоҕуттан таастаах ууну үрдүлэригэр куттан душтаналларын соһуйа сөхпүтүн, суоллааҕы бэлиэтээһинигэр айымньылаахтык ойуулаабыта.  Онтуката талааннаах суруйааччы, суруналыыс  кинигэлэригэр хас да омук тылларынан тахсыбыта.

Мин Александр Владимировиһы кытта элбэхтик көрсүбүтүм. Сүтүөн биир хонук иннинэ, төлөпүөнүнэн кэпсэппитим. Москватааҕы Олимпиада-80 инниттэн ССРС гостелерадиотын спортивнай биэриилэрин кылаабынай редакторынан анаммыта. Спорду устарга саҥа ньымалары толкуйдаабыта. Үксүн футболу эрэ ыраахтан көрдөрүүнэн муҥурданыыны утарбыта. Атын көрүҥнэри эмиэ,  чугастан күрэхтэһээччи, судьуйа сирэйин, туттуутун, кинилэр уонна көрөөччүлэр  долгуйууларын, үөрүүлэрин-хомолтолорун, киирсиилэр тыҥааһыннарын, уорааннарын, тэрээһиннэрин кытта  көрдөрөрү ирдээбитэ. Сүүсчэкэ үлэһиттэн элбэҕи устан, саҥа кадрдары булууга куонкурустары биллэрбитэ. Онно спорду бэйэлэринэн күрэхтэһэн билбит дьону ыҥырбыта. Икки киһи тэҥнэһэр түгэннэригэр, улахан ааттаах спортсмен талыахтааҕын аһаҕастык эппитэ. Комментатордарынан Олимпийскай чемпионнары кытта олордубута.  Аан дойдуга спорду тэлэбиисэринэн биэриигэ элбэх саҥаны киллэрэн өрөбөлүүссүйэ оҥорбутунан историяҕа киирбитэ. Ону бэйэтэ иккис олимпийскай үрдэлинэн ааҕара. Ити кыайыыта түөрт уон сыла туолаары турарынан эҕэрдэлээбиппэр олус үөрбүтэ. ''Бүгүн иккис киһинэн Олимпиада түөрт уон сылын санаттыҥ'', – диэбитэ. Махтаммыта. 80 сааһыгар таһаарыан баҕарбыт кинигэтэ саҥа тахсыбытыттан үөрбүтүн биллэрбитэ. Кинигэбин ыскылааттан ыллым да,  Москваҕа ханна эрэ көрсүөхпүт, бэлэхтиэм, кафеҕа олорон кэпсэтиэхпит диэхтээбитин санаатахпына,   ыараханнык үөһэ тыынабын.   Мэлдьи буоларыныы, кини баай уобарастарынан, киэҥ билиитинэн, уран тылынан, бөлөһүөктүү быһаарыыларынан элбэҕи сэһэргиэ хааллаҕа...

Бу хаартыскалар оригиналлара сыттык саҕа улахаттар. Олору 1998 сыллаахха булан миэхэ бэлэхтээбитэ. Икки маҥнайгытыгар кини  Чурапчыга тустуу албастарын көрдөрө сылдьар, онтон үсүһүгэр Коркин аатырбыт киинэ-аппаратын тутан турар.

Хас да көрсүһүүбүтүгэр сахалар уонна дойдубут туһунан бөлөһүөктүү кэпсээннэриттэн “Киин куоракка” өссө суруйуом.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...