26.12.2020 | 14:04

Аата ааттана туруоҕа

Аата ааттана туруоҕа
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Филологическай наука кандидата, “Кут-сүр” кыһа түһэ, “Айыы үөрэҕин», “Айыы итэҕэлин” төрүттээччи Лазарь Андреевич Афанасьев ахсынньы 29 күнүгэр орто дойдуттан барбыта 3 сылын туолар.

1989 с. “Кут-сүр” кыһа тэриллибитэ, үгүс билиилээх, сахалыы көрүүлээх дьон бастыҥа киирбитэ. Тэрис, Уххан уо.д.а. “Эдэр коммунист”, “Сахаада” хаһыаттарга итэҕэл, өбүгэ сиэрин-туомун, алгыһын, итэҕэлин туһунан бииртэн биир суруйуулар, ырытыылар тахсан испиттэрэ. Итэҕэлгэ анаан сытыы, көхтөөх дискуссиялар, сүбэлэһиилэр ыытыллан барбыттара. Тэрис 1983-1989 сыллардаахха өрөспүүбүлүкэ национальнай архыыптарыгар былыргы кэпсээннэри, номохтору, саха фольклорун, олоҥхолорун, историческай номохтору дьаныһан туран чинчийбитэ, үөрэппитэ, саха итэҕэлин сөргүтэригэр туһаммыта. 2010 сыл кулун тутар ый 18 күнүгэр “Кут-сүр” кыһа, “Арчы дьиэтэ”, “Көмүлүөк”,  “Ийэ тыл”, “Одун” устудьуоннар түмсүүлэрэ бииргэ үлэлииргэ сүбэлэһии түһэрсиллибитэ. 2010 сылтан “Айыы суолунан” кинигэ серията бэчээттэнэн тахсар. Тэрис үлэтин 99 кинигэҕэ үйэтитэн, сахатын дьонугар дьоһун үлэни хаалларбыта. Олохтон барыар диэри сыл ахсын кулун тутар ыйга “Тайылҕан” тэриллэрэ, үгүс сүбэлэһии, сүбэ-соргу тыллара киэҥ эйгэҕэ тарҕанара. Тэрис биэнсийэҕэ тахсыар диэри араас мэһэйдэри, харгыстары туораабыта. Былаас өттүттэн сэҥээриини, өйөбүлү ылбатаҕа. Ол оннугар дьон-сэргэ кинини ытыктыыра, араас көрсүһүүлэргэ улуустарга тахсара.

Сайсарыга саха балаҕана куруук аһаҕас буолара, үгүс киһи кэлэн сүбэлэтэн, кэпсэтэн, арчыланан, ыраастанан, алгыс ылан барара. Үгүс дьон кыһалҕатын кыһалҕа оҥосторо, сүүһүнэн дьон арыгы дьаатыттан босхолонон үөрүүлэрин үллэстэллэрэ.

Тэрис Элиэнэ эбэҕэ, Сайсары эбэҕэ сыл аайы кэмиттэн кэмигэр сиэр-туом оҥороро. Бэрт эрдэ “Саха сиригэр элбэх дьон кэлиэ, олохсуйуо, ийэ айылҕабыт айгыраан иһэр. Онно турунуоҕуҥ, ыччаппытын иитиэҕиҥ, өбүгэбитин ытыктыаҕыҥ, баар кыһалҕабытын бииргэ быһаарыаҕыҥ” диэн этэрэ. Олоҕун тиһэх күннэригэр докторскай диссертациятын суруйан бэлэмнээбитэ.

Лазарь Андреевич Афанасьев-Тэрис олорон ааспыт олоҕо үгүс ыччакка холобур буолуо. Уларыта тутуу кэмнэригэр саха култууратын, сиэрин-туомун тилиннэриигэ, национальнай оскуола концепциятыгар “Эркээйи” ыччаты иитии бырагырааматыгар, судаарыстыбаннай декларацияны - Суверенитеты ылыныыга дьоһун кылаатын киллэрсибитэ. Лазарь Андреевич үтүө аата саха тыллаах баарын тухары ааттана туруоҕа.

Петр Тихонов, Мэҥэ Хаҥалас, Томтор

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Иван Туласынов:  Муусука дьикти алыбар куустаран
Дьон | 23.11.2023 | 14:00
Иван Туласынов: Муусука дьикти алыбар куустаран
Тапталлаах «Киин куорат» хаһыаппыт бүгүҥҥү нүөмэригэр быйылгы «Алампа» аатынан норуот бириэмийэтин «Бастыҥ  ырыа айааччы» лауреата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна, үтүөлээх үлэһитэ, самодеятельнай композитор, Саха Өрөспүүбүлүкэтин ырыа айааччыларын түмсүүтүн чилиэнэ, Бүлүү куорат бочуоттаах олохтооҕо Иван Туласыновы кытта кэпсэтиибин ааҕыҥ.   – Иван Иванович, үтүө күнүнэн! Быйыл бэһис сылын норуот номох оҥостубут, таптыыр...
Эргиччи талаан баар киһитэ — Карл Нутчин!
Дьон | 23.11.2023 | 21:00
Эргиччи талаан баар киһитэ — Карл Нутчин!
Бу интервьюга Карл Алексеевич тута сөбүлэспитэ, туох эрэ саамай күндүнү кытта көрсүһэр курдук – оҕо сааһа, үөрэммит сыллара, тапталлаах кэргэнэ, талан ылбыт идэтэ, олоҕо-дьаһаҕа барыта бу биһиги кылгас кэпсэтиибитигэр ахтыллан ааһар. Кини сахалыы сэмэйэ, холкута, муударайа хайдах эрэ сэбиэскэй кэм  дьиҥнээх эр киһитин, саха саарынын, биһиги аҕаларбытын санатта.   Карл Алексеевич...
«Харчы» сериал туохха үөрэтэрий?
Сонуннар | 23.11.2023 | 10:00
«Харчы» сериал туохха үөрэтэрий?
Бу күннэргэ “Саха” Национальнай көрдөрөр-иһитинэрэр хампаанньа ханаалыгар “Харчы” сериал көстө турар. Чахчы олоххо баары ойуулуур-дьүһүннүүр киинэни көрөөччү олус сэҥээрдэ. Тустаах уорганнар “Массыанньыктартан сэрэниҥ!” диэн хас муннук аайы да үөгүлээтэхтэринэ, албыннаппыт дьон ахсаана аҕыйыа суох курдук... Ол туһунан ИДьМ нэдиэлэтээҕи субуоккалара сэһэргииллэр, дьон оҕуруктаах өйдөөх массыанньыктар угаайыларыгар киирэн биэрэн, нэдиэлэҕэ холбоон...