13.04.2022 | 18:00

Норуоттар ыккардыларынааҕы научнай-прикладной семинар ыытылынна

Норуоттар ыккардыларынааҕы научнай-прикладной семинар ыытылынна
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Муус устар 13 күнүгэр Олохтоох дьаһалта, Гуманитарнай чинчийиилэр уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар кыһалҕаларын үөрэтэр институт уонна «Арчы дьиэтэ» духуобунай култуура киинэ кыттыһан, Саха АССР төрүттэммитэ 100 сыллаах уонна Туймаада ыһыаҕын 25 сыллаах үбүлүөйдээх тэрээһиннэрин чэрчитинэн норуоттар икки ардыларынааҕы научнай-прикладной семинары ыыттылар.

«Традиционный праздник Ыhыах – нематериальное культурное наследие степной Евразии: ресурсы и стратегии репрезентации» диэн научнай-прикладной семинар сирэй уонна дистанционнай (zoom) көрүҥүнэн буолан ааста. Дистанционнай көрүҥүнэн өрөспүүбүлүкэ муниципальнай тэриллиилэрэ уонна атын регионнартан кытыннылар. Биһиги учуонайдарбытын сэргэ семинарга эксперт быһыытынан Новосибирскайтан, Улан-Удэттан, Казаньтан, СНГ дойдуларыттан:  Казахстантан, Кыргызстантан, Узбекистантан уонна  Азербайджантан учуонайдар үлэлэстилэр. 

Семинар чэрчитинэн ат култууратыгар (конная культура), Сибиир уонна Киин Азия көһө сылдьар норуоттарын кымыстаах бырааһынньыктарыгар сыһыаннаах кыһалҕалары дьүүллэстилэр. Ураты болҕомто Истиэп култууратын ураты бырааһынньыгар – ыһыахха уурулунна, ыһыах хотугу өрөспүүбүлүкэ бэлиэ суолталаах хапытаалын быһыытынан сайдыытын тула кэпсэттилэр. Ыһыах элбэх ресурсалаах ис кыахтаах бырааһынньык буолан, норуоттар икки ардыларынааҕы статустаах. Бу күннэргэ диэри тиийэн кэлбит саха норуотун сүрүн бырааһынньыга түүр омук төрүттээҕин  учуонайдар быһаарбыттар. Ыһыахха олоҕуран түүр норуоттарын сааскы үгэстэрин ситиһиилээхтик сөргүтүөххэ сөп диэн этилиннэ.

Семинар түмүгүнэн кыттааччылар этиилэри уонна сүбэлэри киллэрдилэр:

•              Ыһыаҕы киһи аймах материальнайа суох нэһилиэстибэтин репрезентативнай испииһэгэр киллэрэргэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын таһымыгар хамыыһыйаны тэрийэргэ, ити бырайыак олоххо киириитигэр туһуламмыт тэрээһиннэр былааннарын оҥорорго;

•              Научнай чинчийиилэргэ уонна музей кэллиэксийэтигэр олоҕуран, саха норуотун сиэрин-туомун, ойуутун-мандарын уонна бэлиэлэрин систиэмэлииргэ үлэни саҕалыырга;

•              Ыһыаҕы киэҥник тарҕатар сыаллаах:

      - «Энциклопедия традиционной культуры народов Якутии» үлэтин саҕалыырга;

      - Е.Н. Романова «Якутский праздник ысыах: истоки и    представления»  монографиятын (Новосибирскай, 1994), А.И. Гоголев  «Истоки мифологии и традиционный календарь» (Якутск, 2002) үлэтин хос бэчээттииргэ уонна «Ысыах Туймаады» кинигэни таһаарарга;

     -  Ыһыах туһунан документальнай киинэни устарга;

     - Кыраныысса таһыттан уонна Арассыыйаттан эксперт-учуонайдар кыттыылаах «Судьба национального праздника Ысыах (прошлое, настоящеее и будущее)» норуоттар икки ардыларынааҕы научнай конференцияны тэрийэргэ. Итини сэргэ семинарга уо.д.а. туһааннаах, кэскиллээх этиилэр киирдилэр.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Дьон | 03.02.2023 | 12:00
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха сирин дьоно-сэргэтэ төһө да тыһыынчанан килэмиэтиринэн ыраах олордоллор, өйдөрө-санаалара Кыайыы эрэ туһугар сытара. Биир дойдулаахтарбыт харчынан, облигациянан, үрүҥ көмүһүнэн, кыһыл көмүһүнэн, балыгынан, күндү түүлээҕинэн о.д.а. көмөнү хара көлөһүннэрин тоҕон туран фроҥҥа ыыппыттара. Ийэлэрбит, эбэлэрбит ыарахан үлэлэрин быыһыгар төһөлөөх кээнчэни, үтүлүгү тигэн ыыппыттарай! Дэлэҕэ сэрии...