01.06.2024 | 14:00

Киһи организмын туһунан

Киһи организмын туһунан
Ааптар: И.И. Неустроев “Доруобуйа – дьол” кинигэтиттэн
Бөлөххө киир

Киһи мэйиитэ 10 миллиард ньиэрбэ килиэккэлэриттэн тутуллар уонна 86 мөлүйүөн единицаҕа тиийэ информацияны өйдөөн хаалар. Мэйиигэ ньиэрбэ импульса нейронтан нейроҥҥа тиийиитин саамай түргэнэ – чааска 400 килэмиэтир.  

***

Киһи тыла 50 грамм ыйааһыннаах, 9 сантиметр уһуннаах уонна 5 сантиметр кэтиттээх, 17 быччыҥтан турар. Тылга 9000 кэриҥэ амтаны билэр рецептор баар.

***

Сүрэх ыйааһына 300 грамм. Киһи олоҕун устата 3 миллиард тэбиини оҥорор, сууккаҕа 8 туонна, онтон олоҕун устата 200 тыһыынча туонна хааны хачыайдыыр.

***

Улахан киһи этигэр 206 уҥуохтаах, оттон оҕо этигэр – 300 (оҕо улаатан истэҕин ахсын сорох уҥуохтара силбэһэн, холбоһон иһэллэр).

***

Киһи тыҥатынан сууккаҕа 13 тыһыынча кэриҥэ лиитэрэ салгыны аһарар.

***

Киһи көннөрү хараҕынан 5500 сулуһу ааҕыан, өҥ 200-чэ араас көрүҥүн быһа холуйан арааран көрүөн сөп диэн суруйаллар. Исписэлиистэр улуу художник И.Е. Репин хартыыналарын үөрэтэн баран, өҥ 2000 араас эгэлгэтин арааран көрбүтүн быһаарбыттар.

***

Харах тымныыны билэр туочуката суох. Харахха хаан олус түргэнник сүүрэр, онон кыайан тоҥмот буолан, харах этэ тоҥмот.

***

Куртах 1 кв мм салыҥнаах хаҕар сүүсчэкэ быччархай баар, олор аһы буһарар сүмэһини таһаараллар.

***

Кулгаах иһигэр дорҕоону быһаарар 25000 килиэккэ баар. Киһи истиитин диапазона 16 уонна 20000 герцтэр икки ардыларынан ааҕыллар.Ол сааһыран истэх аайы үрдүк дорҕооннору истии намтааһынын суотугар аччыыр.

***

Орто киһи быччыҥын ыйааһына 28 киилэҕэ тиийэр.

***

Киһи күҥҥэ 11500 төгүл чыпчылыйар.

***

Киһи ый устата киһи 240 чаас, сылга 28880 чаас, оттон олоҕун устата 25 сыл утуйар эбит.

***

Киһи төбөтүгэр 125 тыһыынча баттахтаах. Күн аайы 45 баттах түһэр, сорох дьоҥҥо 60-ҥа тиийэ баттах түһэр.

***

Сүрэх сыл аайы ороскуоттуур энергиятынан 900 киилэ ыйааһыннаах таһаҕаһы 14 миэтэрэ үрдүккэ көтөҕөн таһаарыахха сөп.

***

Сыт уонунан тыһыынча араас көрүҥэ баара биллэр. Киһи итинтэн сороҕун эрэ араарар. Дьахтар эр киһитээҕэр сыты ордук араарарын быһаарбыттар.

 

***

Муҥурдаах 12 тарбаҕы кэккэлэһиннэри туппут саҕа уһуннаах.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьикти түбэлтэ
Сынньалаңңа | 01.06.2024 | 17:00
Дьикти түбэлтэ
Уйбаан Уйбаанабыс сураҕа суох сүппүтүн туһунан сурах нэһилиэги биир гына тилийдэ. Сарсыарда олус хойуу сиик түспүт этэ. Ойоҕо халдьаайыттан көрөн турдаҕына, эр киһи алааһы бүтүннүү тарҕаммыт күдэрик тумаҥҥа ынахтарын көрдүү киирбитэ уонна ол кэнниттэн ууга тааһы бырахпыттыы мэлийбитэ... Дьахтар бу киһи туман түспүтүн туһанан арыгыһыт доҕотторун диэки сүүрбүт дии санаан,...
Умнуллубут аспытын сөргүтүөххэ
Тускар туһан | 01.06.2024 | 18:00
Умнуллубут аспытын сөргүтүөххэ
Оскуолалар, уһуйааннар ыһыахтара үгэннээн тураллар. Сотору улахан ыһыахтар кэлиэхтэрэ. Ону кытта сахалыы сандалыбытыгар тугу астыырбытын былаанныыбыт. Үгэс буолбут бүлүүдэлэртэн хал буолбут буоллаххытына, өбүгэлэрбит умнулла быһыытыйбыт астарын сөргүтэргэ ыҥырабыт.   Искэхтээх эбэтэр хааннаах алаадьыэ Алаадьы тиэстэтигэр ханнык баҕарар бөдөҥ балык искэҕин кутан буһардахха, ураты уонна тотоойу бүлүүдэ буоларын билэбит. Оттон сорох хотугу...
Былатыан Эверстов:  «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Дьон | 06.06.2024 | 10:00
Былатыан Эверстов: «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Хас сир аайы ураты дьон баар буолар. Кинилэр олохторун хара маҥнайгыттан атыннык олоро сатыыллар. Барыларыгар баар курдук нус-хас дьылҕаҕа дураһыйбаттар. Оннук дьикти киһинэн Дьааҥы улууһугар олорор эрээри, өрөспүүбүлүкэ, дойду, аан дойду үгүс бэлиэ спортивнай түгэннэрин көтүппэккэ хамнаһа суох сырдатар суруналыыс, киэҥ сырыылаах айанньыт, коллекционер, фотограф, спортсмен, норуот тапталын ылбыт Платон...