27.07.2022 | 14:33

КҮҮЛЭЙИ ЫЫТЫЫ СИЭРЭ-ТУОМА

Сахаларга от охсуутун биир ураты сиэринэн-туомунан элбэх дьону мунньан «күүлэйи» тэрийии буолар. Сиэри-туому киэҥ ходуһаҕа ыытыллыахтаах
КҮҮЛЭЙИ ЫЫТЫЫ СИЭРЭ-ТУОМА
Ааптар: Киин Куорат

Былыр баай дьон бэйэ-бэйэлэрин кытта мөккүһэн, үөр сылгыны туруораллар этэ диэн номохторго баар. Оттон билигин улуустарга, нэһилиэктэргэ Күүлэй күрэҕин ыытар үгэстэннилэр – бу, биллэн турар, норуот быһыытынан олохпут-дьаһахпыт укулаатын харыстааһын биир көрүҥэ, ону ааһан кэлэр көлүөнэҕэ саха дьарыгын көрдөрөр, пропагандалыыр буоллахпыт.

Күүлэй сиэрин-туомун алгысчыты эбэтэр аҕа саастаах киһини ыҥыран толотторуохха сөп. Бастаан отуу сиргэ туран, түөрт хайысхаҕа сүгүрүйүллэр уонна уот оттуллар. Аал уот иччититтэн, дойду иччитэ Аан Алахчын Хотунтан, от-мас иччилэриттэн от үлэтигэр көҥүл ылыллар уонна уйгуну-быйаҥы көрдөһөр алгыс тыла этиллэр. Уокка сиэл биэриэххэ сөп. Отчуттарга таһаарыылах үлэни баҕарар алгыс этиллэр, ону кытта кымыһынан, саламаатынан, арыылаах алаадьынан айах тутуллар. Алгыс бүппүтүн кэннэ дьон сэргэ бары уруйдууллар-айхаллыллар.

Сиэр-туом сүрүн ирдэбилэ – алгыс барар кэмигэр дьон бары алгыс этэр киһи кэннигэр, илин диэки хайыһан, чуумпуран туран алгыһы истиэхтээхтэр. Ол кэнниттэн от үлэтэ саҕаланар.

«Сүрүн үлэ алгыс этэр киһини уонна күүлэйгэ кыттар отчуттары кытта барар. Холобур, алгыһы нойосуус үөрэтэр сыыһа. Киһи алгыс ис хоһоонун, тутулун өйдөөтөҕүнэ, толоруллар ирдэбилин биллэҕинэ бэйэтэ ис-иһиттэн  таһааран этэн киирэн барыаҕа. Күрэххэ кыттар отчуттарга алгыс өйдөбүлүн, суолтатын, сиэр-туом хамсаныыларын кэпсиигин, көрдөрөн биэрэҕин. Хайа өттүттэн киирэн, тугу толоруохтаахтарын быһаараҕын», - А.С.Федоров «Өбүгэ сиэрэ-туома» диэн кинигэтигэр суруйар.

_____________________________________

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Николай Винокуров:  «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
Дьон | 19.11.2022 | 18:00
Николай Винокуров: «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
«Боотур» этэрээт байыастарын ортотугар биһиги биир дойдулаахпыт Алаһыай нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Винокуров баарын истэн, кэпсэтиэхпин баҕардым. Ол эрэн сэһэргэһиибин хайдах-туох саҕалыахпын тобуларбар олус ыарахан этэ. Бу үлэ, үөрэх, сайдыы, тэрээһин туһунан суруйуу, кэпсэтии буолбатах... Бу — олох, дьылҕа, тыын былдьаһыы, өлүү-сүтүү, инники олох иһин охсуһуу туһунан сэһэргэһии. Николай тута хоруйдаабытыгар...
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Элэгэнтэй Адамов:  «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Дьон | 20.11.2022 | 11:00
Элэгэнтэй Адамов: «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Бүгүҥҥү нүөмэргэ Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин олохтооҕо Элэгэнтэй Адамовы кытта тыа сирин олоҕун, итэҕэл, уус идэтин, сайдыы, норуот дьылҕатын, кэскилин туһунан сэһэргэстибит. Дьоҕурдаах киһи анаарыыта киэҥэ, этэр тыла оруннааҕа сөхтөрдө.