08.11.2021 | 13:30

Харантыын кэмин туһалаахтык атаарабыт

Харантыын кэмин туһалаахтык атаарабыт
Ааптар: Айыына Ксенофонтова

Төрөппүттэр “оҕом тэһийбэт”, “оҕолорум ыттаах куоска курдук ырдырҕаһан тахсаллар” дииллэрин үгүстүк истэбит. Кырдьык, локдаун кэмигэр күнү быһа дьиэҕэ хаайтаран олорор оҕолор тугу гыныахтарын сөбүй? 

 

Бииргэ астыыбыт

Үгүс оҕо сөбүлүүр дьарыга. Оҕоҕутун куукунаҕа көмөлөһүннэриҥ, бииргэ астааҥ. Баҕар, бурдугу, саахары, үүтү, ууну да тохтун, сатаатын-сатаабатын. Маныаха өссө биир үтүө сүбэ баар – бородуукта атыылаһаргытыгар эмиэ оҕоҕутун илдьэ сылдьыҥ.  

 

Киинэ, килиип уһулабыт

Аныгы үйэҕэ дьиэттэн тахсыбакка олорон киинэ, килиип уһулуохха сөп. Онуоха анал сыһыарыы элбэх. Бу – оҕону саататарга бэртээхэй дьарык. Дьээбэлээҕи, күлүүлээҕи да буоллун. Оҕону, араастаан таҥыннара-таҥыннара, видеоҕа уһулуҥ уонна анал сыһыарыы көмөтүнэн тэттик киинэ эбэтэр көрдөөх килиип таҥан таһаарыахха сөп. Музыка, сурук-бичик, тыас-уус эбэн биэриҥ.   

 

Остуол оонньуулара

Дьиэ кэргэнинэн хабылыктааҥ, хаамыскалааҥ, хаартылааҥ, лотолааҥ. Элбэх буолан оонньуур, күрэхтэһэр өссө үчүгэй. Билигин “Монополия” эҥин диэн араас оонньуу элбэх. Хас да пазлы холбоон баран, дьиэ кэргэнинэн хомуйуҥ. Өссө хамаандаҕа арахсыахха сөп.

 

Пластилин оҥоробут

Маҕаһыынтан атыылаһар, биллэн турар, судургу. Ол эрээри пластилины дьиэтээҕи усулуобуйаҕа оҥорон, оҕону аралдьытыахха сөп.

Эһиэхэ наада: 1 ыстакаан уу, 1 ыстакаан туус, 2 ч.нь. мас арыыта, ас кырааската (моркуоп эбэтэр сүбүөкүлэ суога), 3 ыстакаан бурдук, 2 ост.нь. крахмал.

Бэлэмнээһинэ: дириҥ иһиккэ ууну, мас арыытын, тууһу уонна ас кырааскатын кутан булкуйуҥ. Онно бурдугу, крахмалы кыра-кыра эбиҥ, биир маасса буолуор диэри үчүгэйдик мэһийиҥ.

Пластилины хаппахтаах иһиккэ ууран харайыахха эбэтэр ас пленкатыгар суулаан холодильникка туруоруохха сөп.

Оҕо билэр геройдарын оҥоруҥ эбэтэр бу дьарыгы кинигэ ааҕыытын кытта дьүөрэлээҥ. Аахпыт айымньыгыт персонажтарын утары оҥорон иһиҥ.

 

«Бириэмэ капсулата»

Оҕону кытта “бириэмэ капсулатын” оҥоруҥ. Кини саҥа төрөөт да түспүт хаартыскатын, билиҥҥи мэтириэтин, уруһуйдарын, оҥоһуктарын, чиэппэрдээҕи сыаналарын суруйан (оскуолаҕа үөрэнэр буоллаҕына), биир дьоҕус хоруопкаҕа мунньуҥ. Итиэннэ киһи көрбөт сиригэр, холобур, үөһэ турар ыскаапка таһааран ууруҥ. 

 

Квест

Тус-туспа кумааҕыга элбэх да элбэх боппуруоһу суруйуҥ уонна барытын улахан бааҥкаҕа угуҥ. Итиэннэ дьиэ кэргэнинэн төгүрүччү олорон хоруйдааҥ. Бу бэйэ-бэйэҕитин үчүгэйдик билэргэ да үчүгэй. Элбэх оҕолоох ыалга өссө ордук.  

 

Интервью

Кыра оҕолоох дьоҥҥо үчүгэй дьарык. Дьиэҕэ олорор кэмҥитигэр кырачааҥҥытыттан интервьюта ылыҥ, видеоҕа уһулуҥ. Холобур, ырыа ыллатан, хоһоон аахтаран баран, ону-маны ыйытыҥ. Эбэтэр ас астыы сылдьан, кинигэ ааҕа олорон. Бу кэлин дьиэтээҕи архыыпкытын байытар матырыйаал буолуоҕа.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Хоһоон ааҕыытыгар аһаҕас күрэс
Сонуннар | 24.11.2021 | 16:00
Хоһоон ааҕыытыгар аһаҕас күрэс
Саха АССР төрүттэммитэ 100 сылын кѳрсѳ, Ньурба оройуонун Малдьаҕар нэhилиэгин В.И. Максимов аатынан орто оскуолата 100 сылынан, Малдьаҕар  нэhилиэгин бастакы учуутала,  Дьокуускайдааҕы учительскай семинария бастакы выпускнига (1914-1917с.с)., Ньурба улууһун исполнительнай комитетын бэрэссэдээтэлэ, бэрэссэдээтэл солбуйааччыта (1924-1927 с.с)., Бүлүү уеһын общественнай куттала суох буолуутун комитетын чилиэнэ, продовольственнай уонна сир управаларын бэрэссэдээтэлэ (1923...
“Тобуруокап күһүнэ – Иэйии биһигэ"
Сонуннар | 22.11.2021 | 14:30
“Тобуруокап күһүнэ – Иэйии биһигэ"
“Иэйии” кэммиэрсийэтэ суох литературнай түмсүү көҕүлээһининэн “Тобуруокап күһүнэ – Иэйии биһигэ" кинигэ   Хаҥалас улууһун киин библиотекатыгар сүрэхтэннэ.    Тэрээһини Хаҥалас улууһун "Өлүөнэ долгуннара" литературнай түмсүү салайааччыта Людмила Колесова уонна Хаҥалас улууһун кииннэммит библиотекатын сүрүн испэсэлииһэ Валентина Колесова иилээн-саҕалаан ыыттылар.  Куйаар нөҥүө Үөһээ Бүлүүттэн «Нам» МТ нэһилиэгин баһылыга Николай Иннокентьевич Кардашевскай, Петр...
Уһааттаах дьордьомоһуттар
Тускар туһан | 21.11.2021 | 11:00
Уһааттаах дьордьомоһуттар
Ааҕааччыларбар тиэрдиэхпин баҕарар кэпсээним 1990-1991 сылларга буолбута. Оччолорго Сойуус баар, сопхуостар тигинэччи үлэлии тураллар, дьон-сэргэ этэҥҥэ олорор, астаах-таҥастаах кэмэ.  Кэргэним суоппар идэлээх, сопхуос “Урал” лесовоз массыынатыгар үлэлиир, мин бастакы уол оҕобор олоробун. Атырдьах ыйа этэ. Дьон өрөбүл аайы, үлэлэриттэн быыс-арыт булан, бары сир астыыллар. Билиҥҥи курдук тыаҕа тахсан ыалларгын, илин-арҕаа...
Эһэ ытыырын көрбүтүм...
Тускар туһан | 21.11.2021 | 12:00
Эһэ ытыырын көрбүтүм...
Бу түбэлтэ туһунан ааспыт үйэ 80-с сылларын саҥатыгар кырдьаҕас булчуттан истэн турардаахпын. Баһылай диэн ааттаах кырдьаҕас оччолорго 70-ун ааспыт этэ, мин 30-чалааҕым. Сэтинньи ыйга уоппуска ылан дэриэбинэттэн уонтан тахса көстөөх сиргэ атынан бултуу таҕыстыбыт. Үүтээммитигэр ортотугар хонон тиийдибит. Айаннаан иһэн булт суолун арааһын көрдүбүт. Тайах суола хас үрүйэ, үрэх аайы...