Хаһаайыстыбаннай мыыла аныгы хаһаайкаҕа туһалаах дуо?

Хаһаайыстыбаннай мыыланы сэбиэскэй кэм саҕана хас биирдии дьиэҕэ-уокка туһаналлара, оччотооҕу хаһаайка саамай эрэллээх доҕоро этэ, “косметичкатыгар” да, эмтиэкэтигэр да туттуллара. 
Ол кэмтэн ыла олох хас эмэ бүк уларыйда. Күн ахсын араас сууйар сириэстибэ айыллан тахса турар. Билиҥҥи сайдыылаах үйэҕэ хаһаайыстыбаннай мыыланы туохха туһаныахха сөбүй? Салгыы мантан аллара билсиҥ.

Туохтан оҥороллоруй?

Сэбиэскэй кэмҥэ хаһаайыстыбаннай мыыланы арыыттан уонна сыаттан оҥороллоро. Сүрүннээн сибиинньэ, балык, ынах уонна бараан сыатын  тутталлара. Ол курдук, сыаны ыраастаан, сууйан-сотон, каустическай суоданы кытта 120 кыраадыска диэри сойутан, 10 күн устата буһараллар уонна кубиктыы быһыылаах гына быһаллар. Маны таһынан хаһаайыстыбаннай мыыла састаабыгар уу, натрий хлорида, антиоксидант, титан диоксида туттуллар.

Оҥоһуллан тахсыбыт мыылалар тастарыгар «72%», «69%» уонна «64%» диэн сыыппаралары бэлиэтииллэр. Бу сыыппаралар мыыла састаабыгар төһө сыа баарын көрдөрөллөр.

Сэбиэскэй кэмҥэ мыыланы туохха туттубуттарай?

Оччотооҕу кэмҥэ мыыланы олох бары салаатыгар тутталлар этэ. Ол курдук, хаһаайкалар хаһаайыстыбаннай мыыланан таҥаһы-сабы, иһити-хомуоһу сууйалларын, оҕуруокка тутталларын таһынан, куурусса, ынах этин кытта астыахтарын иннинэ мыыланан сууйаллар эбит. Өссө мыылаттан суурадаһын оҥороннор, муосталарын сууйаллар, оҕо төрөтөр балыыһалары бүтүннүү мыылалаах уунан сууйаллар. Ол эбэтэр хаһаайыстыбаннай мыыла бактериялары барытын өлөрөр кыахтааҕа.

Хаһаайыстыбаннай мыыла «медицинскэй» сыалга эмиэ туһаныллыбыта: атах тэллэйин эмтииргэ, оҕо бааһыгар о.д.а. Сэбиэскэй кэм дьахтара сирэйигэр хатаал таҕыстаҕына, мыыланан суунар уонна маас курдук соттон аһардар эбит. Ону таһынан баттаҕы хаһаайыстыбаннай мыыланан сууннахха, түргэнник уһуур, хойдор диэн өйдөбүл баара.

Билигин хайдах туһаныахха сөбүй?

Биллэрин курдук, хаһаайыстыбаннай мыыла састааба атын сууйар, ыраастыыр сириэстибэлэртэн саамай судургулара уонна натуральнай. Онон, аныгы үйэҕэ биһирэнэр экологическай бородууксуйа быһыытынан олоххо-дьаһахха барытыгар туһаныахха сөп.

Дьиэҕэ уонна оҕуруокка

Хаһаайыстыбаннай мыыла, төһө даҕаны үйэ уларыйдар, дьиэҕэ-уокка ырааһы туттарга солбуллубут сириэстибэнэн хаалар. Холобура, кыбартыыра иһигэр тимир, керамическай уонна пластиковай ньуурдары сууйарга олус табыгастаах. Оттон мыылаттан суурадаһын оҥорон, ханнык да сыаналаах сириэстибэттэн итэҕэһэ суох кыбартыыраны барытын сууйуохха сөп, иһити сууйарга даҕаны тэҥнээҕэ суох.

Ол эрээри аныгы хаһаайкалар, холобура, сыаналаах таҥас састаабын алдьатымаары, «эбээлэрин» мыылатын соччо-бачча тутта сатаабаттар. Дьиҥэр, солко, түүлээх курдук таҥастарга хаһаайыстыбаннай мыыла туох даҕаны буортуну оҥорбот. Мыыла биир үчүгэйэ диэн сыты-сымары уонна үрүҥ бээтинэлэри хаалларбат.

Таарыччы эттэххэ, хаһаайыстыбаннай мыыла арыыны-сыаны, көлөһүн сытын уонна кофе, отон бээтинэтин ыраастыырга үчүгэйдик көмөлөһөр. Маныаха мыыланан бээтинэлээх сирин аалыллар уонна икки чаас бакыакка сытыаран баран, илиинэн аалан сууйдахха, үгүс бээтинэ «хотторор».

Аны туран, хаһаайкалар сиэркилэни сууйар хайдах курдук уустугун бэрт үчүгэйдик билэллэр, ордук суунар сир сиэркилэтэ кирдээх буолар. Манна эмиэ хаһаайыстыбаннай мыыла көмөлөһөр. Ол курдук, мыыла кыра куһуогунан сиэркилэ кирин-хаҕын сууйан баран, кумааҕынан соттоххо, түргэнник ырааһырар.

Оттон мыылабыт даачаҕа, оҕуруокка туһатын ааҕан сиппэккин. Тоҕо диэтэххэ натуральнай сириэстибэ буолан, үүнээйигэ буортуну оҥорбот.

Доруобуйаҕа

Хаһаайыстыбаннай мыыла – бэртээхэй антисептик уонна күүстээх антибактериальнай дьайыылардаах. Ол курдук, араас бааһырыыга, үөн-көйүүр ыстааһыныгар, оннооҕор итиигэ бустахха кытта туһалыыр. Мыыла баас түргэнник оһорун түргэтэтэр, инфекцияны тарҕаппат.

Хаһаайыстыбаннай мыыла эһиги илиигитин көмүскүөн сөп. Холобур, аһылык бэлэмнэниэн иннинэ илиигитин сууйуҥ уонна куурдуҥ. Оччоҕуна, алҕаска илиигитин быһахха быһар түгэҥҥитигэр көмүскүө.

Күһүн уонна кыһыҥҥы күннэргэ тымныйыыттан бэртээхэй профилактическай ньыма быһыытынан туһаныахха сөп. Ол курдук муннугут аннын кыра мыыланан сотоҕут. 

Кыраһыабай буолууга

Сэбиэскэй кэм дьахтара хаһаайыстыбаннай мыыланан баттаҕын суунара диэн суруйбуппут. Аныгы кэрэ аҥаардар эмиэ бу ньыманан баттахтарын уһатар, хойуннарар албастаахтар эбит. Хаһаайыстыбаннай мыыла өссө баттах хоһоҕотун суох оҥорорго абыраллаах сириэстибэ.

Кыраһыабай буолуу «ырыынагын» баһыйар өттүн акнены (хатаал) кытта «сэриилэһэр» сириэстибэлэр ылаллар. Оттон маныаха хаһаайыстыбаннай мыыла эмиэ көмөлөһүөн сөп. Ол курдук, мыыланы кыра гына кырбастаан, уулаан, суурадаһын оҥороҕут. Маасканы харах тулатын эрэ хаалларан  сирэйгитин соттон, 30 мүнүүтэҕэ диэри тутуохха сөп. Ол кэннэ сылаас уонна тымныы уунан кичэйэн сууйуллар уонна бэйэ туттар кириэминэн сотуллар. Маннык эмтэниини нэдиэлэҕэ биирдэ туттар көҥүллэнэр.