18.05.2024 | 10:00

Хаһаайыстыбаннай мыыла аныгы хаһаайкаҕа туһалаах дуо?

Хаһаайыстыбаннай мыыла аныгы хаһаайкаҕа туһалаах дуо?
Ааптар: Айталина СОФРОНОВА
Бөлөххө киир

Хаһаайыстыбаннай мыыланы сэбиэскэй кэм саҕана хас биирдии дьиэҕэ-уокка туһаналлара, оччотооҕу хаһаайка саамай эрэллээх доҕоро этэ, “косметичкатыгар” да, эмтиэкэтигэр да туттуллара. 
Ол кэмтэн ыла олох хас эмэ бүк уларыйда. Күн ахсын араас сууйар сириэстибэ айыллан тахса турар. Билиҥҥи сайдыылаах үйэҕэ хаһаайыстыбаннай мыыланы туохха туһаныахха сөбүй? Салгыы мантан аллара билсиҥ.

Туохтан оҥороллоруй?

Сэбиэскэй кэмҥэ хаһаайыстыбаннай мыыланы арыыттан уонна сыаттан оҥороллоро. Сүрүннээн сибиинньэ, балык, ынах уонна бараан сыатын  тутталлара. Ол курдук, сыаны ыраастаан, сууйан-сотон, каустическай суоданы кытта 120 кыраадыска диэри сойутан, 10 күн устата буһараллар уонна кубиктыы быһыылаах гына быһаллар. Маны таһынан хаһаайыстыбаннай мыыла састаабыгар уу, натрий хлорида, антиоксидант, титан диоксида туттуллар.

Оҥоһуллан тахсыбыт мыылалар тастарыгар «72%», «69%» уонна «64%» диэн сыыппаралары бэлиэтииллэр. Бу сыыппаралар мыыла састаабыгар төһө сыа баарын көрдөрөллөр.

 

Сэбиэскэй кэмҥэ мыыланы туохха туттубуттарай?

Оччотооҕу кэмҥэ мыыланы олох бары салаатыгар тутталлар этэ. Ол курдук, хаһаайкалар хаһаайыстыбаннай мыыланан таҥаһы-сабы, иһити-хомуоһу сууйалларын, оҕуруокка тутталларын таһынан, куурусса, ынах этин кытта астыахтарын иннинэ мыыланан сууйаллар эбит. Өссө мыылаттан суурадаһын оҥороннор, муосталарын сууйаллар, оҕо төрөтөр балыыһалары бүтүннүү мыылалаах уунан сууйаллар. Ол эбэтэр хаһаайыстыбаннай мыыла бактериялары барытын өлөрөр кыахтааҕа.

Хаһаайыстыбаннай мыыла «медицинскэй» сыалга эмиэ туһаныллыбыта: атах тэллэйин эмтииргэ, оҕо бааһыгар о.д.а. Сэбиэскэй кэм дьахтара сирэйигэр хатаал таҕыстаҕына, мыыланан суунар уонна маас курдук соттон аһардар эбит. Ону таһынан баттаҕы хаһаайыстыбаннай мыыланан сууннахха, түргэнник уһуур, хойдор диэн өйдөбүл баара.

 

Билигин хайдах туһаныахха сөбүй?

Биллэрин курдук, хаһаайыстыбаннай мыыла састааба атын сууйар, ыраастыыр сириэстибэлэртэн саамай судургулара уонна натуральнай. Онон, аныгы үйэҕэ биһирэнэр экологическай бородууксуйа быһыытынан олоххо-дьаһахха барытыгар туһаныахха сөп.

 

Дьиэҕэ уонна оҕуруокка

Хаһаайыстыбаннай мыыла, төһө даҕаны үйэ уларыйдар, дьиэҕэ-уокка ырааһы туттарга солбуллубут сириэстибэнэн хаалар. Холобура, кыбартыыра иһигэр тимир, керамическай уонна пластиковай ньуурдары сууйарга олус табыгастаах. Оттон мыылаттан суурадаһын оҥорон, ханнык да сыаналаах сириэстибэттэн итэҕэһэ суох кыбартыыраны барытын сууйуохха сөп, иһити сууйарга даҕаны тэҥнээҕэ суох.

Ол эрээри аныгы хаһаайкалар, холобура, сыаналаах таҥас састаабын алдьатымаары, «эбээлэрин» мыылатын соччо-бачча тутта сатаабаттар. Дьиҥэр, солко, түүлээх курдук таҥастарга хаһаайыстыбаннай мыыла туох даҕаны буортуну оҥорбот. Мыыла биир үчүгэйэ диэн сыты-сымары уонна үрүҥ бээтинэлэри хаалларбат.

Таарыччы эттэххэ, хаһаайыстыбаннай мыыла арыыны-сыаны, көлөһүн сытын уонна кофе, отон бээтинэтин ыраастыырга үчүгэйдик көмөлөһөр. Маныаха мыыланан бээтинэлээх сирин аалыллар уонна икки чаас бакыакка сытыаран баран, илиинэн аалан сууйдахха, үгүс бээтинэ «хотторор».

Аны туран, хаһаайкалар сиэркилэни сууйар хайдах курдук уустугун бэрт үчүгэйдик билэллэр, ордук суунар сир сиэркилэтэ кирдээх буолар. Манна эмиэ хаһаайыстыбаннай мыыла көмөлөһөр. Ол курдук, мыыла кыра куһуогунан сиэркилэ кирин-хаҕын сууйан баран, кумааҕынан соттоххо, түргэнник ырааһырар.

Оттон мыылабыт даачаҕа, оҕуруокка туһатын ааҕан сиппэккин. Тоҕо диэтэххэ натуральнай сириэстибэ буолан, үүнээйигэ буортуну оҥорбот.

 

Доруобуйаҕа

Хаһаайыстыбаннай мыыла – бэртээхэй антисептик уонна күүстээх антибактериальнай дьайыылардаах. Ол курдук, араас бааһырыыга, үөн-көйүүр ыстааһыныгар, оннооҕор итиигэ бустахха кытта туһалыыр. Мыыла баас түргэнник оһорун түргэтэтэр, инфекцияны тарҕаппат.

Хаһаайыстыбаннай мыыла эһиги илиигитин көмүскүөн сөп. Холобур, аһылык бэлэмнэниэн иннинэ илиигитин сууйуҥ уонна куурдуҥ. Оччоҕуна, алҕаска илиигитин быһахха быһар түгэҥҥитигэр көмүскүө.

Күһүн уонна кыһыҥҥы күннэргэ тымныйыыттан бэртээхэй профилактическай ньыма быһыытынан туһаныахха сөп. Ол курдук муннугут аннын кыра мыыланан сотоҕут. 

 

Кыраһыабай буолууга

Сэбиэскэй кэм дьахтара хаһаайыстыбаннай мыыланан баттаҕын суунара диэн суруйбуппут. Аныгы кэрэ аҥаардар эмиэ бу ньыманан баттахтарын уһатар, хойуннарар албастаахтар эбит. Хаһаайыстыбаннай мыыла өссө баттах хоһоҕотун суох оҥорорго абыраллаах сириэстибэ.

Кыраһыабай буолуу «ырыынагын» баһыйар өттүн акнены (хатаал) кытта «сэриилэһэр» сириэстибэлэр ылаллар. Оттон маныаха хаһаайыстыбаннай мыыла эмиэ көмөлөһүөн сөп. Ол курдук, мыыланы кыра гына кырбастаан, уулаан, суурадаһын оҥороҕут. Маасканы харах тулатын эрэ хаалларан  сирэйгитин соттон, 30 мүнүүтэҕэ диэри тутуохха сөп. Ол кэннэ сылаас уонна тымныы уунан кичэйэн сууйуллар уонна бэйэ туттар кириэминэн сотуллар. Маннык эмтэниини нэдиэлэҕэ биирдэ туттар көҥүллэнэр.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт | 18.06.2024 | 14:15
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт көрүҥнэриттэн биир бастыҥнара уһун сиргэ сүүрүү. Ырааҕы сүүрүүнэн ылбычча киһи дьарыктаммат. Бэйэтин кэмин аатырбыт сүүрүгэ-быһыйа, Саха АССР рекордсмена, стайер уонна марафонец Владимир Слепцову ааспыт үйэ 60-80 сылларын дьоно үчүгэйдик өйдүүр-билэр. Быйыл рекорд олохтообута лоп-курдук 50 сыла. Аҕаларын, эһэлэрин кэриэстээннэр оҕолоро, сиэннэрэ, бииргэ төрөөбүт балта  Людмила Пантелеймоновна, быраата Артем Пантелеймонович...
ЭкоБизнес —  Айылҕаҕа харыстабыллаах  сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьон | 14.06.2024 | 14:00
ЭкоБизнес — Айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьокуускайга бизнес араас хайысхата сайдар. Олохтоох бородууксуйаны оҥорон атыыга таһаарыы ордук элбэх эбит буоллаҕына, туризм курдук өҥөнү оҥорор предпринимателлэр тарбахха баттаналлар. Юлиана уонна Захар Алексеевтар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн Дьокуускай таһынааҕы Капитоновка сэлиэнньэтигэр туристическай бизнеһи сайыннаран эрэллэр.   Оҕолор улааттылар диэн саҕалаабыппыт – Биһиги үс уоллаахпыт. Улахаттарбыт 14 саастарын туолбуттарын кэннэ,...
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
Сонуннар | 14.06.2024 | 10:17
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
XVII-с өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа быйыл бэс ыйын 20-21 күннэригэр Аммаҕа Муона чараҥа айылҕа маанылаах миэстэтигэр ыытыллаары турар.  Ыһыах мааны ыалдьыттарынан өрөспүүбүлүкэ 32 муниципальнай тэриллиититтэн 15 тыһыынчаттан тахса киһи буолуоҕа. Айанньыттарга анаан «Дьокуускай – Аллараа Бэстээх» хайысханан 15 паром сылдьыаҕа, Амма сэлиэнньэтин иһинэн оптуобустар, ыһыах түһүлгэтигэр тиэрдэр шатллар сүүрүөхтэрэ. Түһүлгэҕэ 3...