Үйэлэргэ ааттана туруоҕа

Егор Петрович Оготоев 1953 сыллаахха олунньу 28 күнүгэр Уус Алдан оройуонун Бороҕон сэлиэнньэтигэр Саха АССР үтүөлээх учуутала, олоҥхоһут, музеевед, этно-педагог, Тааттаттан төрүттээх Петр Васильевич, Евдокия Петровна Оготоевтар иллээх дьиэ кэргэннэригэр үһүс оҕонон күн сирин көрбүтэ. Оҕо сааһа Кэптэнигэ, Лөгөй нэһилиэгэр ааспыта.

Кыра сааһыттан аҕата батыһыннара сылдьан айылҕа кэрэтин сэргииргэ, айылҕаҕа ытыктабыллаахтык сыһыаннаһарга үөрэппитэ. Аҕатын кытта тэҥҥэ сылдьан бултаан, оттоон, оҕо сааһа дьоллоохтук ааспыта. Ийэтэ Евдокия Петровна Уус Алдан Хомустааҕыттан төрүттээх, холкуоска суотчутунан, ньирэй көрөөччүнэн үлэлээбитэ. Кини оҕолорун саахымакка, дуобакка, хомус тардарга оҕо эрдэхтэриттэн үөрэппитэ.

Кырачаан Гоша сэттэ сааһын туолан, 1960 сыллаахха Лөгөй орто оскуолатын боруогун атыллаабыта. 1968 сылга ахсыс кылаас кэнниттэн, оҕо эрдэҕиттэн уруһуйга дьоҕурдаах уол Дьокуускайдааҕы художественнай училищеҕа киирэн 1972 сыллаахха ситиһиилээхтик бүтэрэн, маска, муоска, тимиргэ үлэлиир идэни баһылаабыта. Биллиилээх косторез С.М. Пестерев кылааһыгар үөрэммитэ.

1972-1973 сс. «Сардаана» фабрикаҕа косторез быһыытынан үлэлээбитэ. 1973-1978 сс. Ленинградтааҕы Мухин аатынан художественнай-промышленнай училищеҕа үөрэнэн скульптор-монументалист идэтин ылбыта. 1978-1979 сс. Ньурба түмэлигэр, 1979 с. Дьокуускай куоракка художественнай-производственнай мастарыскыайга худуоһунньук-оформитель быһыытынан үлэлээбитэ, 1985 сылтан Арассыыйа худуоһунньуктарын сойууһун састаабыгар киирбитэ.

Айылҕаттан уруһуйдуур, айар-тутар дьоҕурдаах, элбэх идиэйэлээх эдэр исписэлиис 1988 сылтан үлэтиттэн уурайан, айар үлэнэн үлүһүйэн барбыта. Ол курдук саҥаттан саҥа үлэлэри олоххо киллэрэргэ дьулуспута. Бииртэн биир киһи сөҕөр, кэрэхсиир айымньылара айыллан дьон-сэргэ көрүүтүгэрДьокуускай куораппыт эстетическэй көстүүтүн киэргэппиттэрэ. Сахабыт сирин историятын, биллиилээх үлэһит дьонун, өрөспүүбүлүкэ салайааччыларын үйэтитэр сыаллаах пааматынньыктар чочуллан тахсыбыттара. Ол курдук Ю.Н. Прокопьев, Г.И. Чиряев, Социалистическай Үлэ Дьоруойа И.К. Спиридонов, үтүөлээх тренер Д.П. Коркин, виртуоз-хомусчут, Арассыыйа үтүөлээх артыыһа Петр Оготоев, профессор А.Е. Мординов, поэт И. Винокуров (Чаҕылҕан), Саха АССР үтүөлээх учуутала, олоҥхоһут Петр Васильевич Оготоев, политическай деятель И.Е. Винокуров, олимпийскай чемпион Р.М. Дмитриев, снайпер И. Кульбертинов уо.д.а.

Маны таһынан Опера уонна балет тыйаатырын параадынай аанын орнаменын оҥорбута. Киирии аартык бэлиэлэрин Үөһээ Дьааҥы куоратыгар, Нам улууһун Максим Аммосов аатынан сопхуоска, Үөһээ Бүлүү улууһун Дүллүкү бөһүөлэгэр оҥортообута. Бороҕон киинэ тыйаатырын, Ытык Күөл норуодунай тыйаатырын тас көстүүтүгэр декоративнай, скульптурнай барельефтары оҥорбута. «Аар-баҕах Дьөһөгөй» ДьТХА-ҕа уонна «20-с үйэ Аар-баҕах сэргэтэ» Үс хатыҥҥа – эмиэ кини оҥоһуктара. Егор Петрович элбэх бюһу, пааматынньыгы, араас мэтээллэр, кубоктар эскиистэрин, мемориальнай дуоскалары оҥорбута. Бу үгүс элбэх үлэтиттэн сороҕун эрэ билиһиннэрдибит. Кини хатыламмат буочара, ураты талаана, өрөспүүбүлүкэбит оробуочай дьонуттан, дьоруойдарга тиийэ Сахабыт сирин араас муннугар, улуустарыгар, хоту дойдуга тиийэ үйэ саас өйдөбүнньүк буолан тураллар.

Санкт-Петербурга Штиглиц аатынан Судаарыстыбаннай художественно-промышленнай академия музейыгар «Счастье», «Портрет студентки», «Радость», «Охота» үлэлэрэ экспонат буолан тураллара барыбытыгар киэн туттууну үөскэтэр.

Егор Петрович олоҕун устата Москва, Ленинград, Улан-Удэ, Красноярск, Владивосток уонна да атын куораттарга буолбут быыстапкаларга ситиһиилээхтик кыттыбыта. Түбүктээх үлэтин түмүгэ Бырабыыталыстыба, Култуура министиэристибэтин үгүс элбэх бочуоттаах грамоталарынан, махтал суруктарынан бэлиэтэммитэ.

Биһиги Егорбут дойдутун, Кэптэнитин, куруук сүрэҕэр-быарыгар илдьэ сылдьар, төрөөбүт дойдутун туохха да биэрбэт, таптыыр, харыстыыр, ахтар этэ, дойдутугар наһаа талаһара. Сайын аайы хайаан да Кэптэнитигэр тахсан, ахтылҕаннаах тиэргэнигэр, кырдьаҕас дьиэтигэр тиийэн дуоһуйа сынньанара, Эбэтин ыраас салгынын ыймахтаан киирдэҕинэ, алаастарын кэрийдэҕинэ эрэ астынара, ахтылҕанын таһаарара. Кини бииргэ үөрэммит оҕолорун кытта ыкса сибээстээҕэ, эрэллээх доҕор, табаарыс этэ. Былырыын, 2025 сылга, оскуоланы бүтэрбиттэрэ 55 сылыгар Лөгөй лиссиэй-интэринээтигэр кини идиэйэтинэн, бырайыагынан сэргэлээх ыскамыайкалары бэлэмнээн бэлэх ууммуттара.

Бултуурун туохтааҕар да ордороро, куска да, улахан булка: туртаска, тайахха, оҕо эрдэҕиттэн айылҕаҕа сылдьа үөрүйэх буолан сөбүлээн сылдьара.

Кыратыттан ийэтин кытта сир астыы үөрэммит буолан, кэргэниниин отоннуулларын сөбүлүүллэрэ. Кэргэнэ Светлана Алексеевна муударай, духуобунай өйдөөх-санаалаах буолан иккиэн наһаа өйдөһөн, наар бииргэ сылдьан кэллилэр, олордулар. Айар дьоҕурдаах, айылҕаттан айдарыылаах киһини мээнэ киһи өйдөөмүөн сөп, оттон Светлана Егорун наһаа өйүүр, харыстыыр уонна хараанныыр этэ.

Чугас дьонугар наһаа истиҥник сыһыаннаһара, кинилэри үйэтитэр сыалтан аҕатын, эдьиийин, быраатын тустарынан кинигэлэри бэчээттэппитэ.

Быраата Петр аҕатын «Эһэ Хара аттаах Элэс Боотур» олоҥхотун тылбаастаан бэлэмнээбитин, 6 омук тылынан бэчээттэппитэ.

Сылын аайы Лөгөй лиссиэйигэр аҕатын аатынан өрөспүүбүлүкэ таһымнаах нуучча тылын олимпиадата ыытылларыгар актыыбынайдык кыттара, бу оскуолаҕа математика учууталынан эҥкилэ суох үлэлээбит эдьиийэ Клавдия Петровна Оготоева аатынан үс номинацияны оскуолаҕа уонна нэһилиэккэ олохтообута.

Быраата, бастакы виртуоз-хомусчут, РФ үтүөлээх артыыһа Петр Оготоев аатынан Кэптэнигэ сынньалаҥ киинэ ааттаммыта, онно киниэхэ анал баннер, бюст оҥорбута, ыһыахтыыр сиргэ быраатын аатынан Хомус түһүлгэтин бырайыактаан туттарбыта. Оҕо сааһа ааспыт, олорбут дьиэтигэр аҕатыгар, быраатыгар мемориальнай дуоска оҥорбута. Куоракка быраата олорбут дьиэтигэр, Кэптэнигэ аҕата үлэлээбит оскуолатыгар, кулуупка  быраатыгар мемориальнай дуоскалары оҥорбута.

Сахаҕа киһи аайы бэриллибэт олус талааннаах, уус, маастар, булчут, биир эр киһиэхэ бэриллибит бары дьоҕур, талаан баар киһитэ этэ, биһиги Дьөгүөрбүтүгэр.

Кини айылҕаттан айдарыылаах уран тарбахтаах, сахалыы куттаах, мээнэ киһи буолбатах, ураты, туспа көрүүлээх, кэрэни кэрэһилиир, инникигэ тардыһыылаах оптимист этэ...

Егор Петрович РФ худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ, СӨ искусствотын үтүөлээх деятелэ, Уус Алдан улууһун Лөгөй нэһилиэгин бочуоттаах гражданина, «За вклад в социально-экономическое развитие», «За вклад в развитии народного творчества муниципального образования Средне-Амгинского наслега Таттинского улуса», «Столетию со дня рождения А.Е. Мординова» юбилейнай бэлиэ, «Памятный знак В.А. Протодьяконова-Кулантай» уонна да атын бэлиэлэр хаһаайыннара.

Егор Петрович тапталлаах кэргэн, амарах аҕа, эйэҕэс эһээ буолан сирдээҕи дьолу толору билбитэ, олоҕун салҕыыр ыччаттардаах. Олоҕун тухары үлэни өрө тутан, үтүөнү-кэрэни уһансан, сахатын норуотугар, өрөспүүбүлүкэбит култуурунай, эстетическэй сайдыытыгар скульптор-монументалист быһыытынан үйэлэргэ өлбөөдүйбэт сүдү кылааты хаалларда. Кини сырдык аата үйэлэртэн үйэлэргэ оҥорбут үлэлэригэр, кэнчээри ыччатыгар, сахатын бар дьонугар хаалыа турдаҕа.