Ыччаты кэрэ эйгэтигэр умсугута угуйар уһуйааччы

Кини ырыа айааччы, ырыаһыт быһыытынан өрөспүүбүлүкэҕэ биир биллэр-көстөр эдэр талаан буоларын таһынан, оҕолору ырыа кэрэ эйгэтигэр ис сүрэҕиттэн бэриниилээхтик уһуйар педагог.

Ол курдук, Дьокуускай куорат кытыытыгар Чочур Мыраан анныгар, Ытык Күөл үрдүгэр  кэрэ айылҕалаах, сибиэһэй салгыннаах бэс чагда быыһыгар турар М.Н. Донская аатынан доруобуйаларынан хааччахтаах дьоҥҥо идэ биэрэр уонна туруктарын чөлүгэр түһэрэр Өрөспүүбүлүкэтээҕи техникум – интэринээккэ  устудьуоннары күннэтэ ырыаҕа дьарыктыыр. Эдэр педагог сүрүн болҕомтотун, бастатан туран, оҕо духуобунай, айар-тутар уонна интеллектуальнай дьоҕуругар уурар. Кини бу умсулҕаннаах, тапталлаах үлэтигэр хас биирдии оҕо талааннаах, оттон улахан дьон ол талаан арыллар усулуобуйатын тэрийиэхтээх диэн санаанан салайтарар.

Андрей Аркадьевич дьарыктыыр устудьуоннарыгар сөптөөх бырайыактары туһанан киһини үрдүккэ көтүтэр, саҥаҕа ыҥырар,  санааны күүһүрдэр кэрэ иэйиини иҥэрэргэ дьулуһуута – кини үөрэтэр-иитэр ураты ньымата. Ол туһунан санаатын маннык үллэстэр:

– Миэхэ манна үлэлиирим – идэм эрэ буолбакка, таптыыр, айар дьиҥнээх бэйэм эйгэм. Хас биирдии күн миэхэ күндү диэбит курдук, устудьуоннарым ырыаҕа дьоҕурдарын арыйалларыгар уонна айар үлэ үөрүүтүн билэллэригэр бары кыаллары  оҥорорго, кинилэргэ көмөлөһөргө дьулуһабын. Музыка – көннөрү ускуустуба эрэ буолбатах. Музыка киһини киэргэтэр, сайыннарар, ону ааһан киһини эмтиир, санаатын өрө көтөҕөр күүстээх. Будоруобуйаларынан хааччахтаах устудьуоннарга көннөрү дьарык эрэ буолбатах, дьиҥнээх бэйэни сайыннарар суол буолар диибин. Тус бэйэм бу хайысхаҕа үлэлээн-хамсаан, идэбин таба тайаммыппар уонна ханнык баҕарар уустук түгэннэргэ даҕаны сырдыкка, кэрэҕэ уонна кыайыыга миэстэ баарыгар итэҕэйдим. Ол сиэринэн баҕалаах устудьуоннары ырыаҕа дьоҕурдарын сайыннарыыны сыал-сорук ылынан үлэлиирбэр бүтүн дууһабын уурабын диэххэ сөп. 

Биир сүрүн бырайыагым –вокалотерапия. Бырайыагым оҕолорго куолаһы сайыннарарга эрэ буолбакка, бэйэлэригэр эрэллээх уонна бигэ тирэхтээх буолууларыгар көмөлөһөр ньыма. Бу көмөтүнэн устудьуоннарым музыка алыптаах дорҕоонноругар уйдаран, айар дьоҕурдара арыллан, олоххо көрүүлэрэ биллэ сайдан-тупсан, бэйэлэригэр эрэллэрэ бөҕөргөөн барарын көрөртөн ордук үчүгэй суох дии саныыбын.

Үлэм өссө биир улахан хайысхатынан устудьуоннары гитараҕа үөрэтии буолар. Манна үөрэнээччи музыканы болҕойон, кэрэхсээн, ырыа ис хоһоонун өйдөөн истэргэ үөрэнэр. Музыкальнай айымньыны сэргээн истэр, музыка тиэрдэр иэйиитин-санаатын өйдүүр, уобарастарын уустаан-ураннаан кэпсиир, ону таһынан музыкальнай инструмент арааһын билсэр, инструмент ис тутулун, хайдах оонньонорун билэ үөрэнэр. Маны арааран өйдүүр буоллаҕына, устудьуон музыкальнай айымньыны истииттэн толору дуоһуйууну ылар, бу эйгэҕэ бэриниилээх, өссө элбэх ситиһиилээх буолар. Устудьуоннарым араас таһымнаах ырыа күрэхтэригэр, бэстибээллэргэ үөрэ-көтө кыттаннар элбэх ситиһиилэнэллэриттэн, билиилэрэ-көрүүлэрэ хаҥыырыттан үөрэбин. Доруобуйаларынан хааччахтаах ыччаттарга ис кыахтарын арыйарга, талааннарын таһаарарга, бэйэҕэ эрэли угарга көмөлөһүү – мин аналым, талбыт суолум буолар эбит дии саныыбын. Устудьуоннарбын кытта биир долгуҥҥа үлэлии-хамсыы сылдьарым – сүрэхпэр, дууһабар өрө көтөҕүллүүнү аҕалар, олохпор хаһан да хатыламмат, олус суолталаах кэрдиис кэмим.

Андрей Васильев-Айастаан үөрэнээччи дьарыкка кэлиэн иннинээҕи өйүн-санаатын, иэйиитин, ис кыаҕын уонна дьоҕурун уһугуннаран, салгыы сайдарыгар көмөлөһүүнү сүрдээх эппиэтинэстээх уонна сыралаах үлэнэн ааҕар. Устудьуоннар араас таһымнаах ырыа күрэхтэригэр, бэстибээллэргэ кыттыыларын түмүгэр кыайыылаах, лауреат, дипломант аатын сүгэн, үөрүү өрөгөйүн билиилэрэ – учууталга туспа улахан дьол уонна үөрүү. Кыайыылартан сорохторун ахтан аастахха, холобур, Александр Оппудонов «Вокал» хайысхаҕа «Сэгэриэм» ырыанан   – «Норуоттар доҕордоһуулара – Арассыыйа биир кэлимэ» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээл I истиэпэннээх лауреата, Валерий Маччатыров – “Ай, ыллас бииргэ!” өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэх I истиэпэннээх лауреата, «Уоланнар» ансамбль – «Студенческая весна» өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэх I истиэпэннээх лауреата, Гаврил Устинов  –  “Ай, ыллас!” күрэх II истиэпэннээх лауреата, “Студенческая весна” өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэх, AdiIimpix I истиэпэннээх лауреата, Кирилл Налыйдыров  “Две звезды” күрэх I истиэпэннээх лауреата буолбуттара.

Устудьуоннарын ситиһиилэриттэн кынаттанар Андрей Васильев-Айастаан ыччаты кэрэ эйгэтигэр уһуйар умсулҕаннаах  айар үлэтин үгэнигэр сылдьар. Эдэр учууталга, уһуйааччыга ситиһиилэри баҕарыахха!