«Ыччат Ийэ дойдуга таптала күүстээх»

М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-илиҥҥи федеральнай университет иһинэн “Лисы Арктики” устудьуоннар байыаннай-патриотическай кулууптара 2023 сылтан үлэлиир. Университет көхтөөх ыччатын түмэр бу холбоһук үлэтин сүрүн соругунан төрөөбүт дойдуну таптыырга, Ийэ дойдуга бэриниилээх буоларга үүнэн эрэр көлүөнэни угуйуу, ыччакка патриоттуу тыыны уһугуннарыы, чөл олоххо, эт-хаан өттүнэн чэбдик буоларга көҕүлээһин буолар. Бүгүн биһиги хаһыаппытыгар ХИФУ “Лисы Арктики”  устудьуоннар байыаннай-патриотическай кулууптарын бэрэссэдээтэлэ Дархан Афанасьев ыалдьыттыыр.

– Дархан, үтүө күнүнэн, ааҕааччыларбытыгар кылгастык бэйэҥ тускунан билиһиннэр эрэ.

– Үтүө күнүнэн, мин Хотугулуу-илиҥҥи федеральнай университет историческай факультетыгар 4-с кууруска үөрэнэбин. Университет иһинэн тэриллибит байыаннай-патриотическай кулууп бэрэссэдээтэлэ буолабын.

– Ыччаты байыаннай-патриотическай тыыҥҥа түмэр "Лисы Арктики" кулуупкут хаһыс сылтан, туох соруктаах үлэтин саҕалаабытай?

– Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университеппытыгар балайда өр кэмҥэ байыаннай-патриотическай кулууптар диэн суох этилэр. Оттон маннык ыччаты көҕүлүүр түмсүү баар буолуохтаах диэн санааттан 2023 сыл олунньу ыйыгар бу кулууппут төрүттэммитэ. Бастаан тэриллэрбитигэр төрдүө этибит: мин, Виталий Ким, Владислав Ирназаров уонна Николай Скрябин.

– Кулууп билигин хас чилиэннээҕий? Эһиэхэ ыччат хайдах холбоһоруй?

– Кулуупка билигин 26 активист баар. Баҕалаахтар балаҕан ыйыгар буолар устудьуон бэстибээлигэр кэлэн эбэтэр миэхэ бэйэбэр бассаапка суруйан даҕаны биһиги кулууппутугар киириэхтэрин сөп.

– Кулууп чилиэннэрэ анал толорор, иилиир-саҕалыыр үлэлэринэн эбээһинэстээхтэр дуо?

– Араастаан буолар. Үгүс тэрээһини ыытарбытыгар, волонтер үлэтигэр бука бары бииргэ сүүрэбит-көтөбүт. Кулууппут университет "Мы вместе" диэн Бүтүн Арассыыйатааҕы аахсыйаҕа кыттыһан тэрийбит штабыгар киирсэбит, анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар, кинилэр дьиэ кэргэннэригэр араас көмөнү оҥоробут.

– ХИФУ устудьуоннарын, ыччаты сиэр-майгы өттүнэн, патриоттуу иитиигэ сүрүннээн туох үлэни ыытаҕыт?

– Кулууппут киһилии сиэри-майгыны тутуһууга, ыччаты патриоттуу иитиигэ сыһыаннаах араас форумнарга, көрсүһүүлэргэ тиһигин быспакка көхтөөхтүк кыттар. Маны сэргэ устудьуоннарга анаан университет иһинэн байыаннай-патриотическай тэрээһиннэри ыытабыт. Дойдуга бэриниилээх, байыаннай бэлэмнээх буоларга көҕүлүүбүт.

– Үлэҕит биир соругунан экстремистии дьайыыны сэрэтии буолар эбит. Манна, холобур, тугу гынаҕыт?

– Манна биир үксүн сэрэтэр сыаллаах лиэксийэлэргэ кыттабыт, “деструктивнай контент” (интэриниэтинэн, социальнай ситимнэринэн тарҕанар дьоҥҥо куһаҕан дьайыылаах иһитиннэриилэр. Аапт.) туһунан кэпсэтиилэри ыытабыт.

– Чөл олоҕу өрө тутары билиҥҥи ыччат төһө сэргиир дии саныыгын?

– Билиҥҥи ыччакка чөл олоҕу өрө тутааччы үксээн иһэрэ көстөр. Чэгиэн туругу, спорду сэҥээрээччи элбэх. Көхтөөх, олоххо тус сыаллаах-соруктаах эдэр дьон да элбэҕэ үөрдэр. Араас бырайыактарга, граннарга кытталлар, кыайаллар.

– Университеккыт уопсастыбаннай олоҕор устудьуоннар төһө көхтөөхтөр, манна анаан көҕүлүүр үлэни ыытаҕыт дуо?

– Хамсык кэмигэр үгүс көхтөөх үлэ тохтуу сылдьыбыта. Ол кэннинээҕи кэмҥэ устудьуоннар тэрээһинтэн тэйэн, уопсастыбаннай олоххо кыттыылара кыратык кыччаабыта көстөр этэ. Ол эрээри көхтөөх оҕолор син биир бааллара. Билигин устудьуоннарбыт университет ыытар тэрээһиннэригэр кыттыылара көхтөөх. Бу күннэргэ "С любовью к Родине" университет бэстибээлин ыыта сылдьабыт, бу патриоттуу тыыны иҥэрэр тэрээһиҥҥэ кыттыы эмиэ үчүгэй.

– Ыччакка патриоттуу тыыны уһугуннарыы – бу кулуупкут сүрүн соруга. Манна туһуламмыт өссө ханнык тэрээһиннэри ыытаҕыт?

– Сыл аайы үгэс быһыытынан буолар "Равнение на Победу" диэн университет байыаннай-спортивнай куонкуруһун ыытабыт, ону сэргэ араас хабааннаах байыаннай-патриотическай күрэхтэһиилэри тэрийэбит уонна билигин бу патриотика бэстибээлэ киирэн биэрдэ.

– Үүнэн эрэр көлүөнэ уонна ыччат Сэбилэниилээх күүстэргэ сулууспалыырга бэлэм буоларыгар байыаннай бэлэмнэнии быһыытынан туох үлэ барар? 

– Начальнай байыаннай бэлэмнэниини ыытарга үлэлэһэбит. Хотугулуу-илиҥҥи федеральнай университет байыаннай үөрэҕин киинин бүтэрбит оҕолорбут устудьуоннары, оскуола оҕолорун үөрэтэллэр. Билигин куораттааҕы классическай гимназияҕа оҕолору стройдааһыҥҥа бэлэмнии сылдьабыт.

– Дьиҥ патриот киһи дойдутун историятын хайаан да билиэхтээх диэн баар. Маны туох дии саныыгын?

­– Уһулуччулаах нуучча учуонайа Михаил Васильевич Ломоносов этэн турар: "Народ, не знающий своего прошлого, не имеет будущего". Манна этиллэри кытта толору сөпсөһөбүн, дьиҥ ис-хаан патриот киһи төрөөбүт дойдутун историятын билиэхтээх, билэргэ дьулуһуохтаах диэн санаалаахпын.

– Билиҥҥи ыччат төһө патриот быһыылааҕый? Ыччакка анаан тугу этиэҥ этэй?

– Билиҥҥи ыччат Ийэ дойдуга таптала, бэриниитэ лаппа күүһүрбүтэ биллэр. Үгүс оҕону кытта кэпсэтэ сылдьыбытым, улахан анаардара – Сахабыт сирин, дойдубут Арассыыйа улахан патриоттара. Ыччакка анаан этиэм этэ, ханна да буолларгыт, туохтан да толлубакка, бэйэҕитин сырдык, үчүгэй өттүттэн көрдөрөргө дьулуһуҥ!

– Дархан, сэһэргэһэн ааспыккар махтал, көхтөөх үлэҕит үтүө түмүктээх буоллун!

Хаартыскалар:
Дьоруой тус архыыбыттан