Вируснай гастроэнтерит диэн тугуй?

Оҕо хойуута сотору-сотору убуур, ол эбэтэр сыптарыйар, хотуолуур, иһэ ыарытыйар буоллаҕына, вируснай гастроэнтериттээбит буолуон сөп. Бу туох ыарыыный уонна оҕоҕо хайдах сыстыан сөбүй? Ол туһунан биһиги Оҕо инфекционнай клиническэй балыыһатын оһоҕос инфекциятын отделениетын сэбиэдиссэйэ педиатр быраас Жанна Кожухованы кытта кэпсэтэбит.

– Жанна Витальевна, вируснай гастроэнтерит диэн туох ыарыыный?

– Сытыытык киирэр, олус сыстыганнаах, сыптарытар (диареегеннай) вирустартан сэдиптэнэр инфекционнай антропонознай ыарыы. Ити вирустартан гастрит эбэтэр геатроэнтерит үөскүөн, эт-сиин айгырааһына (обезвоживание) тахсыан сөп.

– Вируснай гастроэнтерикка туох тиэрдэрин быһаарыаҥ дуу?

Бу ыарыы сүрүннээн быстах кэмнээҕин уонна, эмтээтэххэ, этэҥҥэ ааһарын быһыытынан, этиологията билиҥҥэ диэри быһаарылла илик. Оҕо дьон спорадическай гастроэнтеритинэн ыалдьалларыгар төрүөт буолар ротавирустар уонна норовирустар, астровирустар уонна саповирустар диэн бааллар. Олору тилэх баттаһа бу көрүҥ вирус сылдьар. Дьон гастроэнтеритин кытта сыһыаннаах атын вирустар эмиэ бааллар. Олор коронавирус, торовирус, пикорнавирус, пикобирнавирус, энтеровирус, бокавирус уонна аденовирус дэнэллэр.

Норуоттар икки ардыларынааҕы ыстатыыстыка көрдөрөрүнэн, гастроэнтерит 70 бырыһыана вирустар буулуулларыттан үөскүүр. Бу ыарыы ордук дьыл тымныы кэмигэр элбиир.

– Инфекция киһиэхэ хайдах быһыылаахтык, тугунан бэриллэрий?

– Хас да суолунан бэриллиэн сөп:

*“Фекально-оральнай” көрүҥүнэн, ол аата, инфекция айаҕынан бэриллиитэ ааттанар. Үгүс өттүгэр канализация уута иһэр ууга булкуһарыттан сэдиптэнэр. Холобур, оҕолор сүүрүгүрбэт, турар ууга, дьоҕус бассейннарга сөтүөлүү сылдьан алҕас айахтарыгар уу киирдэҕинэ, ууну истэхтэринэ киириэн сөп. Ону тэҥэ аска уонна хаһаайыстыбаннай наадаҕа туттуллар уу кирдээх, хаачыстыбаҕа эппиэттэспэт түгэнигэр сысталлар.

*Инфекция аһыы аһы кытта эмиэ киириэн сөп. Холобур, контаминированнай үүтү, үүт аһы, ийэ үүтүн солбуйар үүтү уонна да атын бородууктаны кытта да киирдэҕинэ көҥүл.

*“Контактно-бытовой” көрүҥүнэн эмиэ сыстыахха сөп. Дьиэ кэргэҥҥэ уонна оҕо кэлэктииптэригэр сылдьар ити ыарыынан ыалдьыбыт оҕоттон, киһиттэн сысталлар.

– Вируснай гастроэнтериттээбит оҕо хойуута биллэ убуур дуо?

– Бары да көрүҥ сыптарытар (диареегеннай) вирустарга оҕо уунан сүүрдэ сылдьар буолар, иһэ үллэр. Вирустар сөбүлээн мустар тутаах сирдэрэ синньигэс оһоҕос буоларын быһыытынан, оннук. Оһоҕос истиэҥкэтигэр ас буһуутун хаамыыта кэһиллэриттэн уонна чуолаан лактаза ферменин буһарарга көмөлөөх ферменнэр биллэ аҕыйыылларыттан сылтаан, диарея саҕаланар. Оһоҕоско ситэ буспатах бэссэстибэ, туох хайа иннинэ дисахарид, олус мунньуллан хаалар. Оннук түгэҥҥэ олор оһоҕос истиэҥкэлэригэр кыайан өтөн киирбэт буолан, электролит уонна уу реабсорбцията (хаттаан оборуллуута) кэһиллэр. Инньэ гынан оһоҕоско олус элбэх гаас хаатыйаланан, саах уу булкаастанар, убуур. Оһоҕос ворсинкалара биллэ аһааҕыран, адено-, астро-, энтеровируснай инфекцияҕа эбии “вторичная дисахаридазная (сүрүннээн лактознай) недостаточность” диэн үөскүүр.

– Вируснай гастроэнтеритинэн ыалдьыбат гына, хайдах дьаһанар сөптөөҕүй? Туох ньыманы сүбэлиэҥ этэй?

– Туох хайа иннинэ тус гигиена быраабылатын күүскэ тутуһуу ирдэнэр.

– Ротовируснай оһоҕос инфекциятын утары быһыы диэн баар дуу?

– Баар. Ротовируснай инфекция олус сыстыганнааҕын уонна эрдэттэн профилактикаланыы специфическэй миэрэлэри (санитарнай-гигиеническэй тэрээһиннэр) ылыы көдьүүһэ кыратын уонна этиотропнай терапия суоҕун быһыытынан, күн бүгүн ыалдьыы тарҕаныытын аҕыйатар, ыарыы таһымын хонтуруолга илдьэ сылдьарга ордук көдьүүстээх соҕотох ньыма – вакцинация. Кыра оҕолору олоччу ротовируснай инфекцияны утары охсуһар иммунитеттаналларын ситиһии наадата толору дакаастанан турар.

Билиҥҥи вакцина айаҕынан иһиллэр. Оннук препаракка киһи уонна /эбэтэр кыылтан төрүттээх ротовирус тыыннаах аттенуированнай штаммалара бааллар, олор искэ киирэн, киһи синньигэс оһоҕоһугар иҥэн, элбииллэр.

Вакцинация гастроэнтериты утары профилактикалыыр сыаллаах. 6 нэдиэлэтиттэн 32-гэр диэри кырачаан оҕолор иммунитеттарын күүһүрдэн, ону ситиһэҕин.

– Вируснай гастроэнтериттээбит оҕону көрүү-харайыы туһунан быраабылалааҕа эрэбил. Ону билиһиннэрбэккин ээ?

– Дьиэ кэргэҥҥэ вируснай гастроэнтериттээбит ыарыһах баар буоллаҕына, туох хайа иннинэ санитарнай-гигиена быраабылатын күүскэ тутуһуллуохтаах. Кыалларынан, сотору-сотору илиини сууна сылдьыллар. Күн аайы дезинфекциялыыр сириэстибэлэри туһанан ыарыһах хоһун инчэҕэй тирээпкэнэн сууйа-сото сылдьыллыахтаах. “Уопсай туһаныыга сылдьар хоһу”, оҕо горшогун анал сириэстибэлэринэн кичэйэн сууйуллар. Ыалдьыбыт оҕо хайаан да бэйэтэ туһунан оонньуурдаах, аһыыр иһиттээх, соттордоох, утуйар оронноох буолуохтаах. Утуйар, кэтэр ис таҥаһын сотору-сотору уларытыллыахтаах. Ону сууйтарар ууҥ булгуччу 60°C кыраадыстан үрдүк буолара ирдэнэр. Сууйуллубут таҥаһы, утуйар таҥаһы өссө өтүүктүүр ордук. Итинник уустуга суох дьайыылары толорон, дьиэ кэргэн атын дьоно ыалдьыбаттарын, сыстыбаттарын ситиһиэххэ сөп.

– Сиһилии быһааран биэрбиккэр, сүбэҕэр махтанабыт, Жанна Витальевна!

ДИКБ пресс-сулууспата хаартысканан хааччыйда