Уус Ылдьаана оҥорбут көмүс киэргэллэрэ

1948 сыллаахха Чурапчыга аан бастаан кыраайы үөрэтэр түмэл тэриллибитэ. Тэрийбит киһинэн оччолорго биллиилээх этнограф, фольклорист, саха былыргы олоҕун-дьаһаҕын үөрэтээччи Андрей Андреевич Саввин буолар. Саха төрүт үгэстэрин суруйан-бичийэн хаалларбыт уһулуччулаах учуонай быйыл төрөөбүтэ 130 сылын туолар.

Юрий Толстоухов, А.А. Саввин аатынан Чурапчытааҕы История уонна этнография түмэлин научнай үлэһитэ:

– Боотуруускай улуус Хатылы нэһилиэгэр Көнтөстөөх алааска олорбут көмүс, тимир ууһа идэлээх Ульяна Ефимовна Платонова 1845 сыллаахха күн сирин көрбүт эбит. Кини дьонугар-сэргэтигэр Уус Ылдьаана диэн аатынан биллэр.
Ылдьаана бэрт эдэриттэн уһана үөрэммит. Бу дьарыгар кинини Дьохсоҕон нэһилиэгин (Таатта улууһа) кэрийэ сылдьан уһанар көмүс ууһа Ыаҕыйалаах үөрэппит.

Уус Ылдьаана илин-кэлин кэбиһэрдэри, бөҕөхтөрү, ытарҕалары кутан, тардан оҥороро үһү. Ону таһынан ат симэҕин, таҥара киэргэллэрин, остуол иһиттэрин эмиэ оҥороро кэпсэнэр. Онно араастаан ойуулаан, кыһыл, хара солоҕу туһанан киэргэтэрэ. Кини оҥоһуктара сиэдэрэйдэринэн, чочуонайдарынан киһи хараҕар быраҕыллар уратылардаахтар.

Гурий Попов (Күүрэй кулуба) кыыһыгар Елизаветаҕа ананан оҥоһуллубут кылдьыылаах илин-кэлин кэбиһэри (1885-1887 сс.), салбырҕастаах ытарҕаны уонна бөҕөҕү биһиэхэ, Чурапчы музейыгар, көрүөххэ сөп. Уус Ылдьаана бэйэтэ ыһыахтары тэрийээччи, үҥкүү тылын этээччи быһыытынан уос номоҕор хаалбыт.