Ууга сэрэхтээх буолуҥ

Биллэн турар, сөтүөлүүргэ анаммыт туоналарга эрэ сынньанар ордук. Дьокуускай куорат үрдүнэн биир эрэ официальнай пляж баар – 202-с микрооройуоҥҥа. Пляж официальнайдык бэс ыйын саҥатыгар арыллыбыта. Сарсыарда 06:00 чаастан киэһэ 21:00 чааска диэри сөтүөлүөххэ сөп. Быыһааччылар дьуһуурустубалыыллар, бэрээдэги кэтиир харабыллар бааллар. 

Сөпкө сөтүөлүөххэ

Ууга киирэргэ бытааннык, эппитин уу температуратыгар сыыйа үөрэтэн аргыыйдык киириэхтээхпит. Биирдэ сүүрэн киирэн умсуу доруобуйаҕа кутталлаах. Кытылтан ыраах харбаамаҥ, бу ордук тымныы ууга сэрэхтээх.

Быыһыыр сулууспа исписэлиистэрэ иһитиннэрбиттэринэн, сөтүөлүүргэ саамай табыгастаах усулуобуйа: салгын температурата +25, уу температурата +17, +20. Бастаан 15 мүнүүтэттэн саҕалыыбыт.

Сөтүөлүүр сиргэ хааччахтыыр бэлиэлэлэри тутуһуҥ, онтон тахсымаҥ. Билбэт сиргитигэр сүтүөлүү сылдьан умсар кутталлаах. Элбэх бөдөҥ таастаах, бетон билиитэлэрдээх кытыллаах уулар сөтүөлүүргэ, ууга оонньуурга кутталлаахтар. Маннык уу кытыыта халтархай, муохтаах, салыҥнаах буолан халтарыйыахха, эчэйиини дэбигэстик ылыахха сөп.

Сөтүөһүттэр, сэрэхтээх буолуҥ!

* Куйааска киһи үксэ сөрүүҥҥэ, уу кытылагар талаһар. Сөрүүкээн сынньанаргытыгар сэрэххитин сүтэримэҥ.

* Арыгылаан баран хаһан да сөтүөлээбэт буолуҥ! Испит киһи сэрэҕин сүтэрэр, хамсаныыта мөлтүүр, тулалыыр эйгэтигэр сатаан салайыммат. Куйааска салгыҥҥа уонна ууга температуралар араастаһыыларыгар, тымныы ууга киирэн баран иҥиирэ түүрэ тардыан сөп.

 * Кытылтан ыраах харбаан барымаҥ, бэйэҕит кыаххытын билинэн сылдьыҥ. Сөтүөлүү сылдьан титириэххитигэр диэри ууга сылдьымаҥ – былчыҥнар күүрэн, тартарыаххытын сөп.

 * Уу көлөлөрүгэр устан тиийимэҥ.

 * Үрдүк кытылтан ууга умсумаҥ. Уу анныгар туох баара биллибэт – эчэйиини ылыаххытын сөп.

* Уу көлөтүн сүүрдээччилэр, балыксыттар быыһыыр сэлиэччиктэргитин ыларгатын умнумаҥ! Оҥочоҕо баар хас биирдии киһиэхэ быыһыыр сэлиэччик тиксиэхтээх. Сэлиэччиги кэтэн баран хатааһынын барытын хатыахтааххыт. Көрүнньэҥ эрэ гына кэтиллибит сэлиэччик, киһи ууга түстэҕинэ, ньылбырыс гынан хаалара дөбөҥ.

* Оҕолор төрөппүт хонтуруола суох сөтүөлүө суохтаахтар.

! Киэһэ күн киирбитин кэннэ сөтүөлүүр сэрэхтээх.

Ууга иҥииргит тартаҕына

Исписэлиистэр суруйалларынан, оннооҕор улахан дьон бэйэ-бэйэлэрин тимирдэ оонньууллар, ууга дьээбэлэһэллэр. Маннык түгэннэргэ соһумар хомолтолоох түгэннэр тахсаллара үгүс.

Сөтүөлүү сылдьан илиигит, атаххыт иҥиирэ тардыан сөп – онно бэлэм буолуохтааххыт. Атахпыт иҥиирэ тартаҕына тугу гынабыт? Бастатан туран, ыксаабакка, ыгылыйбакка, атахпытын көннөрөбүт уонна туох баар күүспүтүнэн тарбахтарын бэйэбит диэки тардан (үөһээ) сарата сатыыбыт. Маннык хамсаныылары кытылга кураанахха оҥорон көрүөххүтүн сөп, оччоҕо ыксаллаах кэмҥэ бэлэм буолаҕыт.

Уопуттаах быыһааччылар кураанахха өссө маннык хамсаныылары эрдэ бэлэмнииргэ сүбэлииллэр: атаххыт иҥиирэ тартаҕына улахан тарбаххытын илиигитинэн бэйэҕит диэки тардаҕыт. Ууга киһи буута утуйан хаалбыт курдук буолуон сөп – оччоҕо тилэххитин бууккутугар сыһыары тардан, атаххытын токурута сатыыгыт. Илиигит иҥиирэ тартаҕына, илиигитин хаста да токурутан биэрэҕит, сутуруккутун хам тута-тута босхо ыытаҕыт.

Өссө биир лайфхак: купальниккытыгар булавкалаах сылдьар буолуҥ – иҥиирэ тардыбыт былчыҥы кыратык иннэнэн кэйиэлээн босхо ыытыахха сөп.

Сүүрүгү утары харбаамаҥ

Тот искэ ууга кииримэҥ, асааһын кэннэ саатар 1,5 чаас ааһыахтаах. Дэлби тиритэн, сүүрэн-көтөн баран сөрүүкээри ууга ыстанан кэбиһэр эмиэ сэрэхтээх; бастатан туран сынньанан уоскуйуохтааххыт, тыыҥҥытын ылыахтааххыт, онтон биирдэ сөтүөлүүгүт.

Уу эргииригэр, күүстээх долгуҥҥа киирэн хааллаххытына, сүүрүгү утары охсуһа сатыыр наадата суох – сэниэҕит түргэнник эстиэҕэ. Долгун устун, эргиир хайысхатынан баран иһэн аргыыйдык харбаан тахса сатыыбыт. Эбэтэр салгыны толору эҕирийэн баран умсан хаалабыт, уу анныгар туора устабыт уонна күөрэс гынабыт да, кытыл диэки харбыыбыт.

Дохсун сүүрүктээх ууга сөтүөлүүр кутталлааҕын умнумаҥ. Сүүрүгү бэрэбиэркэлииргэ ууга мас хатырыгын быраҕан көрүөххэ сөп. Оттон сүүрүккэ хабыллан уста турар түгэҥҥитигэр утары харбаан сэниэҕитин эспэккэ, сүүрүк ханна илдьэринэн устан иһэн аргыыйдык туора харбыыбыт.

Сөтүөһүттэргэ өссө биир кутталы уу ньамаҕа, уу аннынааҕы үүнээйилэр үөскэтэллэр. Атаххытыгар иилистэр түгэнигэр умса-умса босхолоно сатаабакка, атахтаргытын бэйэ-бэйэлэригэр аалан ыраастаныҥ.

Сөтүөлүү сылдьан эбии хамсаныылары оҥорор, күрэхтэһэр тыыны кылгатар, организмҥа улахан ноҕорууска буолар.

Аттыгытыгар ким эрэ тимирэн эрэр түгэнигэр

Ууга тимирэн эрэр киһи үксэ ыксыыр, ыгылыйар, ууну ыһыахтанар, хаһыытыыр дии саныыбыт. Дьиҥ олоххо оннук буолбат. Аттыгар сөтүөлүү сылдьар киһиҥ ууга тимирэн эрэрин көрбөккө да хаалыаххын сөп.

Сөтүөлүү сылдьар киһи төбөтө ууга киирэ-киирэ күөрэйэр, күүскэ хантайар буоллаҕына, бу киһи сэниэтэ бүтэн салгын эрэ эҕирийэр кыахтаах буолбут.

Ууга тимирэн эрэр киһини өссө хайдах билэбит? Ууга наар туруору сылдьар, сыппат. Нэһиилэ тыынара көстөр, хараҕа кэҥиир, мээнэ-мээнэ илиилэринэн далбаатанар, аны туран турар сириттэн олох хамсаабат. Ыгылыйан көхсүгэр сытынан кэбиһэр кыаҕа суох.

Оннук гына сылдьар киһиэхэ көмө наадатын суоҕун улаханнык саҥаран ыйытар тоҕоостоох. Эппиэттээбэт буоллаҕына, бу киһини суһаллык быыһыырга кыһаллабыт. Мас ураҕас биэрэн тардан ылыахха сөп. Бэйэҕит быыһыыргытыгар тимирэн эрэр киһиэхэ кэнниттэн кэлиэхтээххит, онтон атын бэйэҕитин ууга умса баттыан сөп. Көхсүгэр сытыаран баран кытылга таһаараҕыт.

Ууга түспүт киһиэхэ бастакы көмө хайдах оҥоһуллуохтааҕый?

Суһал көмөнү ыҥырабыт – 103.

 

Өйүн сүтэрбит буоллаҕына:

- Муннун, айаҕын ыраастыыбыт.

- Тыҥатыттан, иһиттэн ууну таһаарабыт. Аҥаар тобукпутугар сөһүргэстээн олорон, киһибитин атахпытыгар иһинэн быраҕабыт, көхсүн, түөһүн баттаан уутун таһаарабыт.

- Уутун таһаарбытын кэннэ көхсүгэр сытыарабыт.

- Өйүгэр кэлбэтэҕинэ, тиллибитэҕинэ, тыҥа-сүрэх реанимациятын оҥоробут.

Быыһыыр сулууспалар биир кэлим нүөмэрдэрэ – 112.