Уора-көстө «көҕүрэттии» хатылана турар

Киин куоракка ассенизатор массыыналар оборторбут кирдээх убаҕастарын анал ыстаансыйаларга тоҕуохтаахтар. Хомойуох иһин, сорох суоппардар, харчы уонна бириэмэ сырсыытыгар, аара «көҕүрэттэллэр». Кинилэри улахан кээмэйдээх ыстараап, сэрэтии, сэмэ да тохтоппот. Харахха харчы кыбылыннаҕына, эгэ кэлэн суобас үрдүкү суут буоллаҕай?

Бүгүҥҥү туругунан Дьокуускайга кирдээх убаҕаһы тутар үс пуун үлэлиир: куорат хотугу өттүгэр – Маҕан суолун 2 км; соҕуруу – ДСК оройуонугар (Михаил Николаев проспегынан киириллэр) уонна Сэбиэскэй Аармыйа 50 сыла уул., 53. Манна даҕатан эттэххэ, урукку өттүгэр ити бүтэһик аадырыска суос-соҕотох ыстаансыйа баара уонна ыраах аатырара. Төһө эмэ усулуобуйа тэриллэрин үрдүнэн, көҥүлэ суох сиргэ уора-көстө «көҕүрэттии» син биир хатылана турар.

Дьокуускай куорат Дьиэ-уот хомунаалынай хаһаайыстыбаҕа уонна энергетикаҕа департаменын ТГ-ханаала иһитиннэрбитинэн, б.дь. ахсынньы 9 күнүгэр Строительнай уокурукка Олохтоох дьаһалта, СӨ Экологияҕа министиэристибэтин Судаарыстыбаннай экология кэтэбилин Дьокуускайдааҕы кэмитиэтин уонна ГАИ  үлэһиттэрэ кыттыылаах эриэйдэ ыытыллыбыт. Эриэйдэ нэһилиэнньэттэн киирбит үҥсүүлэргэ ыйыллыбыт аадырыстары бэрэбиэркэлээбит. Ол курдук, бу күн фекалка суоппара кирдээх убаҕаһы тэхиньиичэскэй коллекторга сүөкүү туран тутуллубут. Административнай быраабы кэһии туһунан боротокуол толоруллубут, харытыттан харбаппыт сокуону кэһээччи массыыната тута былдьанан, ыстараап стоянкатыгар ыытыллыбыт.

Ахсынньы 11 күнүгэр Промышленнай уонна Строительнай уокуруктарга эриэйдэ кэмигэр бэрэбиэркэни ыытар бөлөх хараҕын далыгар хас да ассенизатор массыына киирбит, ол эрээри сокуону кэһии түбэлтэтэ тахсыбатах: кэтэбилгэ киирбит массыыналар үтүө суобастаахтык анал пууннарга сүөкэнэ тиийбиттэрэ бэлиэтэммит. 

Суруллубукка эргиллэн

«Киин куорат» хаһыат б.дь. олунньу 13 күнүнээҕи нүөмэригэр «Сытыы муннук» балаһаҕа «Сиэргэ баппат быһыы!» диэн төбөлөөх матырыйаал бэчээттэммитэ. Онно фекалкалаах КамАЗ суоппара тиэйэн испит убаҕаһын Өлүөнэ өрүс кытылынааҕы көҥүскэ сүөкээн тутуллубутун туһунан бу курдук суруйан турабыт:

Соторутааҕыта СӨ Экологияҕа министиэристибэтин Судаарыстыбаннай экология кэтэбилин Дьокуускайдааҕы кэмитиэтэ куорат кытыытыгар сылдьар кыыллар ахсааннарын, кинилэр тэнийэр сирдэрин кэтээн көрөөрү, хаартыскаҕа түһэрэр угаайылары туруорбуттара. Аныгы «өйдөөх» камералар, этэргэ дылы, үрдүлэринэн үрүҥ чыычааҕы көтүппэттэр, анныларынан чыс кутуйаҕы аһардыбаттар эбит. Ол курдук, олунньу 3 күнүгэр биир оннук «кыраҕы харах» далыгар сири-дойдуну киртитээччи – фекалкалаах КамАЗ суоппара түбэспит. Кини тиэйэн испит убаҕаһын аара туораан, Өлүөнэ өрүс кытылынааҕы көҥүскэ сирэйэ-хараҕа суох сүөкээбит!

Ол күн Экология министиэристибэтин инспектордара уонна Хатас нэһилиэгин дьаһалтатын үлэһиттэрэ айылҕа харыстабылын сокуонун кэһии быһылаана тахсыбыт сиригэр суһаллык тиийбиттэр. Сир кырсыгар тоҕуллубут кирдээх убаҕас иэнэ 500 кв. миэтэрэттэн тахса буолара, оттон өрүс муус ньууругар 400 кв. миэтэрэттэн тахса иэннээх сиргэ халыйбыта бэлиэтэммит.

Аны туран, Өлүөнэ эбэ федеральнай таһымнаах судаарыстыбаннай экология кэтэбилигэр киирэр буолан, бэрэбиэркэ түмүгүнэн хомуллубут матырыйаал  барыта түмүллэн, Росприроднадзор Саха сиринээҕи управлениетыгар ыытыллыбыта.

Дьокуускай куоракка кирдээх убаҕаһы тутар пууннар:

– Маҕан суолун 2 км;

– ДСК оройуонугар (Михаил Николаев проспегынан киириллэр);

– Сэбиэскэй Аармыйа 50 сыла уул., 53.

СӨ Экологияҕа министиэристибэтин Судаарыстыбаннай экология кэтэбилин Дьокуускайдааҕы кэмитиэтэ иһитиннэрбитинэн, бэрэбиэркэ түмүгүнэн Федеральнай уорган фекалка суоппарыгар айылҕаҕа 2 мөл. солк. тахса кээмэйдээх хоромньуну таһаарбытын туһунан ирдэбил түһэрэн, административнай эппиэтинэскэ тардыбыт.

Ыстараап кээмэйэ төһө буоларый?

Маннык кэһии иһин хас да ыстатыйанан административнай эппиэтинэскэ тардыллыахха сөп.

Бастатан туран, Арассыыйа Федерациятын Административнай быраабы кэһиилэр туһунан Кодексатын «Несоблюдение требований в области охраны окружающей среды при обращении с отходами производства и потребления» 8.2 ыст. 3 чааһыгар олоҕуран, дьон доруобуйатыгар эбэтэр тулалыыр эйгэҕэ буортуну оҥоруу; дьаҥ эбэтэр сыстыганнаах ыарыы тэнийиитигэр тиэрдии, өскөтүн ол дьайыы (тугу да гынымыы) холуобунай буруйу оҥоруута суох буоллаҕына, административнай ыстараап кээмэйэ бачча буолар:

-  гражданнарга – 5 000 солкуобайтан 7 000 солк. диэри;

- дуоһунастаах сирэйдэргэ – 40 000 солкуобайтан 50 000 солк. диэри;

- юридическай сирэй буолбатах урбаан үлэтин оҥорооччуларга – 70 000 солкуобайтан 80 000 солк. диэри эбэтэр үлэлэрин 90 сууккаҕа диэри административнай тохтотуу;

- юридическай сирэйдэргэ – 400 000 солкуобайтан 500 000 солк. диэри эбэтэр үлэлэрин 90 сууккаҕа диэри административнай тохтотуу.

Иккиһинэн, бу ыстатыйа 3.3 чааһыгар олоҕуран, таһаҕас тиэйэр тырааныспар, прицеп, тыраахтар уо.д.а. көмөтүнэн тулалыыр эйгэни киртитиигэ маннык кээмэйдээх административнай ыстараап ууруллар:

- гражданнарга 40 000 солкуобайтан 50 000 солк. диэри;

- дуоһунастаах сирэйдэргэ – 60 000 солкуобайтан 80 000 солк. диэри;

- юридическай сирэйдэргэ – 100 000 солкуобайтан 120 000 солк. диэри.

Үсүһүнэн, Арассыыйа Федерациятын Административнай быраабы кэһиилэр туһунан Кодексатын «Нарушение требований к охране водных объектов, которое может повлечь их загрязнение, засорение и (или) истощение» диэн 8.13 ыст. 4 чааһыгар олоҕуран, административнай ыстараап кээмэйэ маннык буолар:

- гражданнарга – 1500 солкуобайтан 2000 солк. диэри;

- дуоһунастаах сирэйдэргэ – 50 000 солкуобайтан 80 000 солкуобайга диэри; 

- юридическай сирэйдэргэ – 150 000 солкуобайтан 300 000 солк. диэри.

Төрдүһүнэн, ити этиллибит 8.13 ыст. «Загрязнение ледников, снежников или ледяного покрова водных объектов либо загрязнение водных объектов, содержащих природные лечебные ресурсы или отнесенных к особо охраняемым водным объектам, местам туризма, спорта и массового отдыха, отходами производства и потребления и (или) вредными веществами, а равно захоронение вредных веществ (материалов) в водных объектах» диэн 5 чааһыгар олоҕуран, административнай ыстараап кээмэйэ гражданнарга – 2000 солкуобайтан 2500 солк. диэри; дуоһунастаах сирэйдэргэ – 50 000 солкуобайтан 80 000 солк. диэри; юридическай сирэйдэргэ – 150 000 солкуобайтан 300 000 солк. диэри буолар.

Маны таһынан сокуону кэспит киһи тулалыыр эйгэҕэ уонна айылҕаҕа хоромньуну оҥорууга буруйданар кутталлаах. Ол хоромньу киртийии төһө улаханыттан уонна иэниттэн ааҕан таһаарыллар. Итиннэ кээмэйэ ыстараап сууматынааҕар төһө эмэ улахан диэн эбэн этэр тоҕоостоох.

Ураты болҕомто – чааһынай секторга

Дьокуускай куорат өссө биир сытыы кыһалҕатынан куорат канализациятын холуодьастарыгар кирдээх убаҕаһы тоҕуу буолар. Онтон сылтаан куорат канализацията ноҕуруускаланар, ыраастыыр тутуулар үлэлэригэр кэһии тахсар, тулалыыр эйгэ киртийэр уонна куһаҕан сыт-сымар үөскүүр. 

Маннык сиэрэ суох быһыы-майгы иһин Арассыыйа Федерациятын Административнай быраабы кэһиилэр туһунан Кодексатын 7.20 ыст. олоҕуран, 10 тыһ. солк. саҕалаан ыстараап уурулларын сэрэтэбит.

Кэмитиэт сыл устата сокуону кэһэн туран кирдээх убаҕаһы тоҕуу түбэлтэлэрин арыйар кэккэ эриэйдэлэри уонна хонтуруоллуур тэрээһиннэри ыытта. Ураты болҕомто чааһынай секторга уурулунна, тоҕо диэтэххэ маннык кэһиилэр үксүн канализация кииннэммит тиһигэ суох сирдэригэр тахсаллара бэлиэтэнэр. 

Кэмитиэт бэрэстэбиитэлэ «Киин куорат» хаһыат кэрэспэдьиэнигэр иһитиннэрбитинэн, 2025 сылга 30-тан тахса киһи кирдээх убаҕаһы көҥүлэ суох сиргэ сүөкээн, административнай эппиэтинэскэ тардыллыбыт. 15 сэрэтии бэриллибит, ону сэргэ 120 000 солк. куоһарар ыстараап ууруллубут.

«Бу кыһалҕаны утары охсуһууну салгыы ыытар санаалаахпыт. Сокуону кэһиини арыйар уонна тохтотор үлэ, ону таһынан тутуллубут массыыналары ыстараап стоянкатыгар ыытыы салҕаныаҕа. Биһиги сорукпут – айылҕа харыстабылын сокуонун тутуһууну хааччыйыы уонна Дьокуускай тулалыыр эйгэтин киртийииттэн харыстааһын. Куорат олохтоохторун эппиэтинэстээх буоларга уонна кирдээх убаҕаһы көҥүллэммэт сирдэргэ тохпотторугар ыҥырабыт», – диэтэ кэмитиэт бэрэстэбиитэлэ.

Түмүктээн эттэххэ, кэмитиэт инспектордара социальнай ситимҥэ тарҕанар хаартыскалары, видеолары кэтээн көрө олороллор, быһылаан тахсар түгэнигэр, тута миэстэтигэр тиийэллэр. Үҥсүү барыта хонтуруолга ылыллар, сокуону кэһии таах хаалбат.  Сороҕор көрбүт дьон быһыы-майгы ханна буолбутун ыйбаттара хомолтолоох. Онон хайаан да чопчу миэстэтин ыйар буолуҥ диэн сүбэлииллэр.

Дьокуускай куоракка фекалка суоппардара кирдээх убаҕаһы көҥүллэммэт сирдэргэ сүөкэнэ туралларын көрдөххүтүнэ, сонно тута 43-66-21 нүөмэргэ төлөпүөннээн этиэххэ эбэтэр yakop@mail.ru электроннай почтаҕа биллэриэххэ сөп. Хаартыскаҕа түһэрэн эбэтэр видеоҕа устан, быһыы-майгы буолбут аадырыһын, күнүн-дьылын, тиэхиньикэ нүөмэрин ыйан ыытар биһирэнэр.

Хаартыскалар: t.me/depjkh уонна кэмитиэт архыыбыттан