Уһук Илин гектарын ылыыга Саха сирэ инники күөҥҥэ сылдьар

СӨ баайга-дуолга министиэристибэтигэр иһитиннэрэллэринэн, босхо гектары ылар федеральнай сокуон олоххо киириэҕиттэн Саха сиригэр 52 749 сайаапка киирбит, 22 400 кэриҥэ дуогабар түһэрсиллибит. Саха сиригэр учаастагы сүрүннээн олорор дьиэ туттарга, сынньалаҥ базаларын оҥосторго, тыа хаһаайыстыбатын аналынан туһанарга ылаллар. Оттон үөһээ ааттаммыт субъектарга – Приморье, Хабаровскай кыраай, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, Сахалин уобалаһа – сири босхо туһанарга түһэрсиллибит дуогабардар 70,7% тиксэр. Уһук Илиҥҥэ бүгүҥҥү күҥҥэ былааннаах 176,6 мөл. гаа сиртэн 105 тыһ. гектар иэннээх 127,3 тыһ. учаастак бэриллибит. Бырагыраама кыттыылааҕа 157 тыһ. тахса киһи буолбут.

«Уһук илин гектара» бырагыраамаҕа РФ олохтооҕо эрэ буолбакка, тас дойдуга олорор биир дойдулаахтарбыт уонна баҕа өттүнэн көһөргө көмөлөһөргө судаарыстыбаннай бырагыраама кыттыылаахтара эмиэ кыттар бырааптаахтар.

Бырагаама кыттыылааҕар 1 гектар (10 000 кв.м) иэннээх босхо сир бэриллэр. Сайаапканы биирдиилээн, уоҥҥа тиийэр киһилээх бөлөҕүнэн эмиэ биэриэххэ сөп. Дуогабар быһыытынан сир бастаан 5 сылга босхо туһанарга бэриллэр. 5 сыллаах болдьох бүтэрэ сыл аҥаара хааллаҕына бас билэргэ эбэтэр 49 сылга диэри куортамҥа сайаапка суруйуохха сөп. Ойуур пуондатын сирдэрэ биэс сыл ааһыыта 49 сылга куортамҥа бэриллэллэр, ону 10 сылынан, сир атын категорияҕа көһөр түбэлтэтигэр, бас билиигэ суруйтарыахха сөп.

Босхо анаппыт сири болдьоҕун иннинэ бас билиигэ икки түбэлтэҕэ ылыахха сөп: 24 кв. м итэҕэһэ суох иэннээх олорор дьиэни тутуннахха эбэтэр сир учаастагын солуок ууран туран олорор дьиэни туттууга тус сыаллаах кирэдьиит ыллахха. 

Санатар буоллахха, 2016 сыл бэс ыйын 1 күнүттэн «Уһук Илин гектара» бырагыраама Уһук Илин 9 регионугар үлэлиир: Саха сирэ, Приморье, Хабаровскай, Камчатка кыраайдара, Амур, Магадан, Сахалин уобаластара, Еврейскэй автономнай уобалас уонна Чукотка автономнай уокуруга. 2019 сыл атырдьах ыйын 1 күнүттэн манна Бурятия уонна Забайкалье кыраайа эбиллибиттэрэ, 2021 сыл атырдьах ыйын 1 күнүттэн Арктикаҕа барытыгар үлэлиир буолбута – Карелия уонна Коми Өрөспүүбүлүкэлэрэ, Красноярскай кыраай, Архангельскай уонна Мурманскай уобаластар, Ненецкэй уонна Ямало-Ненецкэй автономнай уокуруктар. Бу туһунан Ил Дархан уонна Бырабыыталыстыба пресс-сулууспата иһитиннэрэр. Хаартыска: СИА