Тыатааҕы да өйдөөх диэтэҕиҥ...

Бу Эбэ Хотун кытылыгар Маар диэн дойдуга уһуннук сылдьан турабын. Хомустаах диэн эбэҕэ киирэн куйуурдуур идэлэммитим. Дэлэҕэ даҕаны, олохтоох дьон «куйуурдьут уол» диэн эбии аат иҥэриэхтэрэ дуо?

Биир киэһэ ыалбыт оҕонньор сирэйэ-хараҕа уларыйан, долгуйан киирэн: «Маннааҕы кырдьаҕаспытын кимнээх эрэ уйгуурдан кэбиспиттэр, инньэ гынан атах балай бараахтаатаҕа буолуо», – диэтэ. Ити итинэн ааста. Ыам ыйын ортотун диэки оҕонньорум эгди буолан, хааман-сиимэн киирдэ уонна: «Үөһээ Бүлүүгэ биир билэр булчутум хаҥас атаҕар, уллуҥаҕар чэрдээх суолу көрдүм диэн үөрүүлээх сонуну эттэ. Быйылгы кыстыгы этэҥҥэ туораабыт үһү», – диэт, дьулурҕатык таһырдьа ыстанна. Чугас аймахпыт улахан ыарыыттан үтүөрбүтүн истибит курдук, иккиэн да эгди буоллубут.
Арҕаҕыттан уйгууран тахсыбыт кырдьаҕас ити үлүгэрдээх халыҥ хаар дьылы аһа суох туоруо дии санаатахха, олус ыарахан суол. Хата, «оҕонньор» өйө бэрт буолан, астаах сири булан, кыстыгы утуйа сыппакка, тура хааман туораатаҕа. Ити тыатааҕы атаҕын дэҥнээбитигэр, тыһыта бүөбэйдээн, салаан, оборон кэбиспит, уллуҥаҕар чэр эрэ хаалбыт диэн кэпсииллэрэ, дьиҥнээх айылҕа кыылларын таптала диэн сөҕөллөрө.

Торҕоннооботох, хаамаайы дэтэр ыксаллаах кэмигэр, дойдутун диэки хаампатах. Ол саас оҕонньоттор тыатааҕылар төрүөхтэрэ тахсыбат дьыла буолла дэһэллэрэ. Булчуттар суолун көрөн, кырдьаҕаспыт батыһынньыктаммыт дэстилэр. Чэрэ үктэннэҕинэ көстө сылдьар буолан билэн эрдэхтэрэ. 
Саас буолан, үөнтэн-көйүүртэн саҕалаан, тыынар-тыыннаах барыта кэскили тэринэр, дьиэ-уот, уйа туттар, тэнийэр-ууһуур кэмнэрэ кэлбитэ. Мин табаарыспыныын Дималыын «эр дьон» сыттара буоллахпыт буолан, сири-дойдуну кэрийэ бардыбыт. Бастакы түүн тылбыйар кынаттааҕы көрбөккө, ыппакка, хороһон олордубут; саха буоламмыт дугдаҕа эрэ хоннохпут дии.

Тэйиччи талахтар быыстарыттан кыралаах улахан тыатааҕы тахсан кэллилэр. Мин куттанан мас күлүгэр сөрүөстэн саспыта буоллум... Кырата сотору-сотору кэннин хайыһан миигин кэтээн көрөр уонна бэрт суурхайдык тыа диэки түстүлэр. Улахана биһиги баарбытын дьэ биллэ быһылаах, мин көрдөхпүнэ, тоҥхоҥнуу-тоҥхоҥнуу сытырҕалыыр курдук, миигиттэн холоон көрдөххө, икки сүүсчэкэ хаамыы холобурдаах талахха киирэн сүттүлэр.

Мин, дьулахадыйан, хайдах эмэ тэскилээбит киһи диир санаам ордук күүһүрдэ. Баччатааҥҥы кырдьаҕас олус куһаҕан, ордуос майгылаах буолар диэни истэрим. Димаҕа хаста даҕаны тугу көрбүппүн кэпсээри гынан баран туттуннум.

Дьиҥинэн, сыныйан көрдөххө, тыатааҕылар син биир дьон курдук тус-туһунан дьүһүннээх-бодолоох, майгылаах-сигилилээх буолар эбиттэр. Кинилэр дьону, биһигини, Таҥараны саныырбыт курдук санаан эрдэхтэрэ...

Тиһэх көрүүбэр, тыаҕа тахсан иһэн, кэннин хайыһан этим тардыар диэри өр одуулаан баран оргууй хаама турбута...