Тыҥа доруобуйатын нэдиэлэтэ

Тыҥа – ис уорганнартан соҕотох тас эйгэни кытта алтыһар уорган. Ол иһин тыҥаны харыстааһын куһаҕан дьаллыктартан аккаастаныыттан саҕаланар уонна уопсай эт-хаан өтттүнэн сайдыыны, хамсаныыны-имсэниини эрэйэр.

Тыҥа чөл буоларыгар мэһэйдииллэр:

- Табахтааһын (электроннай табах кытта киирсэр). Токсичнай эттиктэр тыҥа альвеолаларын алдьаталлар, бронхалары кыараталлар. Табахсыт бронхитынан, астманан, тыҥа олохсуйбут обструктивнай ыарыытынан (ХОБЛ) дэбигэстик ыалдьаллар.

 - Гиподинамия (хамсаммат буолуу). Хамсаммат-имсэммэт буоллахха тыҥа салгыны эҕирийэн ылара аччыыр.

- Уойуу. Аһара уойбут дьон дифрагмалара үөһээ ыгылла сылдьар буолар, ол иһин тыынарга ыарахан, тыҥа салгыны толору эҕирийбэт.

 - Кирдээх салгын (быыл, гаас, промышленнай буруо) тыҥаны буортулуур.

- Сыыһа эмтэнии – тымныйыыны, бронхиты, ОРВИ-ны сыыһа эмтээтэххэ тыҥаҕа охсуулаах ыарыыга кубулуйар.

- Аллергеннар (кыыл түүтэ, куоппастаах үүнээйилэр, түүнүк тэллэйэ) астманы, олохсуйбут сөтөлү үөскэтиэхтэрин сөп.

Тыҥа доруобуйатын харыстыыр туһугар тугу гыныахтаахпытый?

- Табахтан аккаастаныахтаахпыт – бу саамай сүрүн уонна саамай наадалаах быһаарыныы буолар. Табахтаан бүттүгүт да тыҥаҕыт сыыйа-баайа ыраастанан, чөлүгэр түһэн барар.

- Хамсаныы, дьарыктаныы (сүүрүү, бэлисипиэт тэбии, хаалыктаах хаамыы) тыҥа улаатарыгар көмөлөһөллөр, үлэтин тупсараллар.

- Сөпкө аһааһын. Антиоксиданнардаах (С уонна Е битэмиин,  бетакаротин, селен), омега-3 сыалаах (балык, лүөнт сиэмэтэ, эриэхэ) астары сиэҥ.

- Ыйааһыҥҥытын хонтуруоллааҥ. Сөпкө аһааһын уонна хамсаныы тыҥа ноҕоруускатын аччаталлар.

- Микроклимат көрүҥ. Олорор сиргитигэр быылы сото сылдьыҥ, салгылатыҥ.

- Кэмигэр эмтэнии. Тымныйыыны, бронхиты ситэ эмтэниҥ – хайаан да бырааска көрдөрүнүҥ.

- Вакцинация.  Грипп уонна пневмококк инфекциятыттан быһыылары туруортарыҥ.

- Тыыныы гимнастиката уонна көнөтүк тутта сылдьыы. Тыыныы гимнастиката былчыҥы эрчийэр, бөгдьөйбөккө көнөтүк тутта сылдьыы тыҥа толору тыынарыгар төһүү буолар.

- Аллергеннартан тэйиччи туттуҥ. Быыллаах, сыттаах, буруолаах сиргэ сылдьаргытыгар харыстаныҥ.

Бырааска хаһан тиийиэхтээхпитий?

Ыарыы маннык сибикилэрин биллэххитинэ хайаан да бырааска көрдөрүнүҥ:

- Ааспат сөтөл буулаатаҕына, ыйтан ордук сөтөлүннэххитинэ;

- Тыыҥҥыт кылгыыр буоллаҕына (одышка);

- Түөскүт диэкинэн ыалдьар;

- Салгын тиийбэт курдук буолар;

- Ааһан биэрбэт силлээх сөтөл эбэтэр сөтөлүннэххинэ хаан кэллэҕинэ.

Тыҥа ыарыытын эрдэ билэн эмтээтэххэ содула аччыыр.