Тутуу ыытыллар да, оскуола, уһуйаан тиийбэт

Соторутааҕыта мээр Евгений Григорьев Ил Дархан Айсен Николаевтыын үлэ сүнньүнэн көрсүһүүлэрэ буолбута. Баччаларга буоларын курдук, куорат кыстыкка бэлэмэ хайдаҕын, дьиэ-уот хомунаалынай хаһаайыстыба туругун, национальнай бырайыактар чэрчилэринэн ыытыллар үлэ хаамыытын, куорат маастар-былаанын таарыйбыттара. 

Үчүгэйтэн саҕалаатахха...

Ол иһигэр олорор дьиэ уонна үөрэх салаатын эбийиэктэрин тутуу төһө тэтимнээхтик барарыгар тохтообуттара.

*Ол курдук, кэнники 5 сылга 1,7 мөл. кв. иэннээх олорор дьиэ, о. и.  былырыын муҥутуур элбэх – 402 тыһ. кв. м олорор дьиэ үлэҕэ киирбитин эрдэтээҥҥи таһаарыыларга сырдатан турабыт. Ол тэҥэ инники 5 сылга үөрэх эйгэтигэр сыһыаннаан, 14 саҥа оскуола, эбии салҕааһын тутуу уонна 3 уһуйаан тутуллубута. Куорат 27 оскуолатыгар хапытаалынай өрөмүөн ыытыллыбыта, саҥа тэрил (оборудование) ылыллыбыта.

Билигин куоракка 34-с нүөмэрдээх оскуола төрүтүгэр Адаптивнай үөрэхтээһин комплексын иккис уочарата тутулла турар. Алтынньы 27 күнүнээҕи туругунан 50 миэстэлээх интэринээт дьиэтэ – 72 %, 200 миэстэлээх уһуйаана 70 % бэлэм буолбут. Эбийиэк тутуутун аны саас түмүктээн, 2026-2027 үөрэх дьылыгар бэлэм гынарга суоттаналлар.

Оҕолор интэринээккэ олорон эрэ туох баар усулуобуйа оҥоһуллубут кыһатыгар астына үөрэниэхтэрэ, социальнай адаптацияны ааһан, үөрэх-билии сомсон, олоххо бэлэмнээх буолан тахсыахтара, спорт тэрээһиннэригэр да кыттыахтара диэн эрэл улахан.

*Санатан эттэххэ, доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолор үөрэнэллэригэр анаммыт тутуу 1-кы уочарата – 550 миэстэлээх оскуола – бу күһүн үлэҕэ киирбитэ. Комплекс СӨ Бырабыыталыстыбата уонна «ПроШкола» хампаанньа түһэрсибит концессионнай сөбүлэҥнэрин чэрчитинэн ыытыллар.

Мантан салгыы Дьокуускай куорат 2030 сылга диэри бигэргэммит маастар-былаанынан киин куоракка 12 оскуола, 14 уһуйаан тутуллуохтаах. Бу бырайыактар бары бигэргэтиини ааһан, судаарыстыбаттан үбүлэниэхтээхтэр.

Холобур, 990 миэстэлээх оскуола Гагарин, Промышленнай уонна Сайсары уокуруктарга тутуллара былааннаммыт. Ону тэҥэ Чайковскай уулуссатыгар дьэндэйиэхтээх 360 миэстэлээх оскуола,  В. Ларионов аатынан физико-тэхиньиичэскэй лиссиэйгэ 240 миэстэлээх эбии тутуу, 17-с оскуолаҕа салҕааһын бырайыактана, тутуллаары сылдьар.

с нүөмэрдээх оскуола эбии тутуута «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа «Саҥа оскуола» федеральнай бырайыагын чэрчитинэн барыахтаах. Үлэҕэ киирдэҕинэ эбии 250 миэстэ баар буола түһэр.

Оттон уһуйааннартан, холобур, Новокарьернай уулуссаҕа түстэниэхтээх 240 миэстэлээх оҕо саадын бырайыага оҥоһулла сылдьар.

*Санатан эттэххэ, Дьокуускайга уонна куорат кытыы бөһүөлэктэригэр барыта холбоон 49 МОБУ (муниципальнай бүддьүөт уопсай үөрэхтээһиҥҥэ тэрилтэтэ) уонна 4 МОКУ (муниципальнай хааһына уопсай үөрэхтээһиҥҥэ тэрилтэтэ) үлэлиир. Ол эбэтэр, 53 оскуолалаахпыт.

Бары да кэриэтэ кыамталарын таһынан үлэлииллэр

Тутуу сыллата эбиллэрин да иһин, куоракка көһөн олохсуйуу, оҕо төрөөһүнэ да элбэх буолан, оҕо кыһаларыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата күүскэ турар. О.э., күн бүгүн куорат оскуолалара бырайыактаммыт кыамталарыттан 2-3 төгүл элбэх үөрэнээччилээх олороллор! 

*Манна сыһыаран эттэххэ, бэйэбитин таһынан өрөспүүбүлүкэ тас өттүттэн үлэҕэ кэлээччилэр оҕолорун-урууларын илдьэ кэлэллэрэ, ууһуу-тэнийэ олороллоро – мэлдьэх буолбатах. Холобур, Ил Түмэҥҥэ буолбут «СӨ үөрэҕирии сайдыыта» бырагыраама тэрээһиннэрин 2024 с. олоххо киллэрии хаамыытын, көдьүүһүн туһунан кэпсэтиһэр Бырабыыталыстыбаннай чааска өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 1332 мигрант оҕото үөрэнэрэ этиллибитэ.

Дьокуускайга чуолаан куорат киинигэр түстэммит оскуолаларга миэстэ былдьаһык. Үөрэх управлениетын чахчытынан, күн бүгүҥҥү туругунан, кыамталарын таһынан үгүөрү оҕону үөрэтэр оскуолалар, дьыссаакка сырытыннарар уһуйааннар Губин, Октябрьскай, Киин уонна Сайсары уокуруктарга элбэхтэр.

Биир тахсар суол – инфраструктура хомуурун киллэрии

Оттон ол кэмҥэ хас да дьиэ тутааччы тэрилтэ (застройщик) тутуу ыытар көҥүлү кыайан ылбакка олороллор. Ол тутуу хаамыытын бытаардар. Төрүөтэ – тутуллуохтаах эбийиэктэр бары инфраструктурнай кэлим былаанынан буолбакка, биирдиилээн түстэнэр («точечнай») тутуу быһыытынан ыытыллыахтаахтар.

Билигин кэтээн көрөр уорганнар, Прокуратуранан сирэйдэнэн, үөрэх эбийиэктэринэн хааччыллыбатах олорор дьиэлэргэ РНС биэрбэттэр эбит. (РНС – диэн,  судургутук быһаардахха, хапытаалынай тутууну ыытыы сокуоҥҥа сөп түбэһэрин, градостроительнай нуормаҕа, ирдэбилгэ эппиэттиирин кэрэһилиир официальнай докумуон ааттанар). Маннык уустук балаһыанньаҕа Дьокуускай уокуруктааҕы дьаһалтата хайдах дьаһанан, тугу гынан дьиэ тутааччылар салгыы үлэлииллэригэр, эбийиэги кэмигэр үлэҕэ киллэрэллэригэрараас барыйааннары көрдүүр.

Ол быһыытынан, мээрийэ оскуолалары тутууну тэтимирдэр уонна РНС ылыы кыалларын туһугар дьиэ тутааччылартан «инфраструктураҕа хомуур» диэни ылары туруорсар. Ол саҥа хомуур кээмэйин, быһа холуйан, 1 кв. м аайы 3 тыһ. солк. олохтуурга этиилээх.

 *Инфраструктураҕа хомуур биирдиилээн тутуу (точечная застройка) быһыытынан ыытыллар эбийиэктэн эрэ ылыллар. Оттон территорияны кэлимник тутуу чэрчитинэн, эрдэттэн социальнай эбийиэктэрдээх гына тутуллар бырайыактар РНС-ы холкутук ылаллар.

Мээр Евгений Григорьев: «Маннык хомууру киллэрэн, биһиги эппиэтинэһи олоччу дьиэ тутааччыга «сүктэрэ сатыыр» дьүккүөрбүт суох. Тутуу биисинэһин инфраструктураҕа хомуур көмөтүнэн социальнай инфраструктураны оҥорууга кытыннарар баҕалаахпыт. Куоракка элбэх оскуола, уһуйаан тутуллуон, тутуу хайаан да тэтимириэн наада. Бу курдук инфраструктураҕа хомуур дойду үрдүнэн киэҥник киирэн эрэр. Холобур, Москуба, Санкт-Петербург, Екатеринбург, Перьм куораттарга итинник хомууру киллэрбиттэрэ хаһыс да сыллара. Мантан инньэ Казаньҥа уонна Новосибирскайга киллэрэрээри сылдьаллар. Тоҕо диэтэххэ, итинник хомуур оскуоланы, уһуйааны тутуу боппуруоһун тэтимирдэр», – диир. Көҕүлээһини Ил Дархан өйөөбүтүн этэн туран, Айсен Сергеевичка куорат кыһалҕатыгар, олохтоохторугар өрүү да ураты болҕомтотун уурарын, мээрийэ этиилэрин өйүүрүн иһин махтанар. Уопсастыбаннас уонна педагогтар эмиэ өйүүллэрин үллэстэр.