Туризм Саха сиригэр

Туризм эйгэтигэр устудьуон сааһыгар сүрэхтэммит, билигин спортивнай туризм Саха сиринээҕи  Федерациятын чилиэнэ, "Барс Якутии" уонна "Жетон Восходителей" диэн хайысха хамыыһыйаларын бэрэссэдээтэлэ, "инструктор-проводник 3 категории" диэн ааттаах-суоллаах Вячеслав Владимирович Местниковтыын сэһэргэстибит.

- Вячеслав, ханнык баҕарар хайысхаҕа киһи бастаан саҕалаабыт кэмэ диэн баар буолар. Эйиэхэ хайдах этэй?

- Туризмынан оскуола эрдэхтэн дьарыктанабын. Оччотооҕу "Слет юных туристов" диэҥҥэ мэлдьи кыттар этим.
Онтон улаатан баран  ХИФУ омук тылын салаатыгар үөрэммитим. Уонна переводчигынан туризм эйгэтигэр үлэбин саҕалаабытым. Оччолорго омук араас дойдутуттан туристар  көҥүл кэлэллэр этэ. Арай биир күн төлөпүөммэр омуктуу саҥарар, хайыһарынан сүүрэр, тымныыны тулуйар уол переводчик наада диэбиттэригэр, толкуйдуу да барбакка тылламмытым. Онон кулун тутар ыйга икки англичанка уонна канадка суруналыыстардыын барар буолбуппут. Кинилэр оччолорго номнуо уопут бөҕө туристар эбит этэ. Кэйт Марсден туһунан уонна кини Саха сиригэр айанын туһунан репортаж оҥоро кэлбиттэр этэ.

Онон  айаммыт саҕаланан күн аайы хайыһарынан кинилэргэ суол үктүүбүн. Киэһэ  хонукпутугар үһүөн биир буолахха хонорбут, гааһынан астанар этибит....ити мин инструктор быһыытынан бастакы сүрэхтэниим. 
- Эн санааҕар, саха дьонугар туризм диэн тылга сыһыан хайдаҕый?

- Туризм аан дойдуга олус улахан суолталаах. Сорох дойдулар аҥаардас туризмтан үптэнэн олороллор. Биһиги, сахалар, өйбүтүгэр туризм  суолтата арыый атыннык өйдөнөр. Тоҕо диэтэххэ олохпут-дьаһахпыт айылҕаҕа чугаһа оруоллаах буолуон сөп. Холобур, биһиги эр дьоммут туризмы олох истэригэр киллэрбэттэр. Тоҕо? Кинилэр айылҕаҕа чугастар, куруутун алтыһа сылдьаллар. Оттон кэрэ аҥаардарбытын көрүөххэ. Билиҥҥи туругунан туризм улахан аҥаара дьахтар өттө. Онно олохпут сайдыыта, нэһилиэннэ өйө-санаата уларыйыыта дьайар. Дэлэҕэ, билигин булчут кыргыттар баалларыттан эр дьон биһиги сөҕөбүт. Туризм эмиэ киэҥ сфераны хабар эрээри, сүрүн хайысхата - айылҕалыын алтыһыы. Онон биһиэхэ, саха дьонугар, чугас уонна быдан ылынымтыа диэн саныыбын. Тус бэйэм олохпор туһаайан этэр буоллахха, үлэм туораттан көрдөххө баҕар олоому буолуо. Бу киһи эмиэ ханна эрэ хайаларыгар баран эрэр, дьонун, оҕолорун хаалларан диэччи элбэх буолуо диэн сабаҕалыыбын уонна  сэрэйэбин. Ол гынан баран маннык олохтоохпуттан кэмсиммэппин. Хайа чыпчаалын үрдүгэр тахсыбыт киһи сирэйдиин, дууһалыын уларыйар, чэпчиир, ыраастанар, өйө-санаата тупсар. Уонна кини урукку олоҕун олох атыннык көрөр буолар. Дьэ, ол уларыйыыны көрөр туспа хартыына уонна миэхэ инструктор быһыытынан дьол уонна үөрүү буолар.
 
- Бэстибээл сыалын ситтэ дуо?
- Бу биһиги Федерациябыт бастакы улахан бырайыага. Маннык бырайыактар Арассыыйа регионнарыгар бааллар.
Урут Сойуус саҕана туризм күрэхтэригэр Саха сиринэн маршруту ааспыт хамаанда кэбэҕэстик миэстэлэһэр этэ. Хомойуох иһин, эстии түмүгэр ол эмиэ барыта сүтэн-симэлийэн хаалбыта. Биһиги Федерациябыт, чуолаан "Барс Якутии" уонна "Жетон восходителей", билиҥҥи үлэтэ, сыала ону чөлүгэр түһэрии, сайыннарыы буолар. Бу буолбут бэстибээл түмүгүнэн номнуо атын регионнартан сайаапкалар кэлэн сыталлар. Ол курдук Приморьеттан, Хабаровскайтан, Амуртан. Олору биһиги дьүүллүр хамыыһыйабыт көрүөҕэ, түмүгүн таһаарыаҕа.
Сылын аайы Федерация иһинэн турист ахсаана элбээн иһэрэ бу олоххо тардыһыы бэлиэтэ. Эдэр дьон ортотугар маассабайдык сайдан эрэрэ өссө үчүгэй.

Санатан этэр буоллахпытына, 
"Арассыыйа - мин имториям" түмэлгэ тохсунньу 31 күнүгэр туризм бэстибээлэ буолан ааста. 
Манна 400 тахса киһи сырытта. Мустубут дьоҥҥо  айанньыттар, араас эспэдииссийэ кыттыылаахтара бэйэлэрин уопуттарын тарҕаттылар.