Үтүө сонуннардаах нэдиэлэ ааста

Ааспыт нэдиэлэҕэ, сэтинньи 25-26 күннэригэр, Дьокуускай куоракка Саха тылын уонна литературатын учууталларын III сийиэһэ буолан ааста.

Сэтинньи 26 күнүгэр М.Е. Николаев аатынан 40 №-дээх орто оскуолата саха тылын уонна литературатын учууталларын III Өрөспүүбүлүкэтээҕи сийиэһин чэрчитинэн Дьокуускай куорат биир сүрүн былаһааккатынан буолла. Бу баараҕай сабыытыйаҕа өрөспүүбүлүкэ араас муннуктарыттан 150 уһуйааччы, ол курдук Мииринэйтэн, Сунтаартан, Үөһээ Бүлүүттэн, Томпоттон, Мэҥэ Хаҥаластан, Чурапчыттан, Тааттаттан, Хаҥалас улууһуттан уонна Дьокуускай куорат оскуолаларыттан дэлэгээттэр муһуннулар.

Тэрээһин муниципальнай оскуолаҕа киириэн иннинээҕи үөрэх тэрилтэлэрин уонна Ф.И. Авдеева аатынан Оҕо айымньытын дыбарыаһын педагогтарын дидактическай матырыйаалларын уонна этнокултуурунай састааптаах оонньуур оборудованиеларын билиһиннэрэр дьоһун быыстапкаттан саҕаланна. Экспозиция оҕолор ортолоругар төрөөбүт тылы уонна култуураны харыстааһыҥҥа уонна тарҕатыыга инновационнай сыһыаннары көрдөрдө.

Кыттааччылар үлэлэрэ «вертушки» тэтимнээх пуормаҕа тэриллэн, 3 бөлөх педагог Дьокуускай куорат бастыҥ уопутун кытта билистилэр. «Дьокуускай куорат» куораттааҕы уокурук баһылыга саха тылын бастыҥ педагогтарыгар бириэмийэлэринэн дакылааттар, оҕо саадтарын, оскуолаларын уонна эбии үөрэх тэрилтэлэрин педагогтарын бастыҥ методическай ырытыыларын таһаарыы, специалистары стажировкалааһын, ону тэҥэ оскуолаҕа киириэн иннинээҕи уонна оскуола тэрилтэлэригэр этнокультурнай эйгэни тэрийиигэ кэлимник сыһыаннаһыы туһунан дакылааттары билиһиннэрдилэр.

Ураты интэриэһи үөскэттилэр: саха норуотун олоҕун-дьаһаҕын, үгэс буолбут үлэтин-хамнаһын оҕолорго интерактивнай билиһиннэриигэ оҥоһуллубут ураты сэртипикээттээх оонньууну сүрэхтээһин уонна методическай оҥоһуктар.

Сэргэх дискуссия кэмигэр Дьокуускай куоракка, төрөөбүт саха тылбытын харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга, ону тэҥэ саха тылын уонна литературатын учууталын статуһун үрдэтиигэ туһуламмыт инники үлэҕэ саҥа идиэйэлэр этилиннилэр.

Дэлэгээттэр киллэрбит бары этиилэрэ, көҕүлээһиннэрэ Дьокуускай куорат былаһааккатын түмүк сүбэтигэр, ол кэнниттэн өрөспүүбүлүкэтээҕи сийиэс уопсай резолюциятыгар киллэриллиэхтэрэ.

Сийиэстэн санаалар

Юлия Юрьевна Киприянова, С.П. Барашков аатынан Хачыкаат орто оскуолатын саха тылын уонна литературатын учуутала, дириэктэри иитэр үлэҕэ солбуйааччы:

– Саха тылын уонна литературатын учууталларын сийиэһигэр бастакыбын 2017 сыллаахха уонна бу билигин III сийиэскэ сырыттым.

Билиҥҥи, бүгүҥҥү күҥҥэ сүрүн кыһалҕабыт – кыра кылаастарга кэлэр оҕолорбут ордук нууччалыы тыллаах, сатаан сахалыы саҥарбаттара буолла. Урукку сийиэскэ оҕо кинигэни, уус-уран литератураны аахпат буолла диэн кыһалҕа турбут эбит буоллаҕына, билигин төрөөбүт тылынан саҥарбат, ону тэҥэ кыра кылаастарга саха тылын чааһа аҕыйаата диэн. Бэһис кылааска тахсар оҕо сахалыы кэпсэтэр, аахпытын өйдүүр, сатаан суруйар буолуохтаах. Кыһалҕабыт дириҥээн иһэр. Уһуйааҥҥа наһаа нууччалыы баран хаалаллар, алын кылааска саха тылын үөрэтии чааһа аҕыйаан, аны туран төрүт култуура чааһа суох – бу барыта төрөөбүт тылбыт сайдарын атахтыыр. Билигин сүрүннээн бу кыһалҕалар этилиннилэр.

Биир үөрүүлээх сонун – бу сылга алын кылаас оҕолоругар учебник тахсыахтаах, эһиил – бэһистэн тохсуска диэри, 2027 сылга улахан кылаастарга учебниктар, бары уларыйан саҥалыы, оҕо таһымыттан көрөн араарыллан тахсаллар диэн буолла.

Быйылгы сийиэс барыта саҥалыы ыытылынна: ыалтан, дьиэ кэргэнтэн тирэхтээх сахалыы иитии, үөрэтии чааһыгар аныгы технологиялар ньымалара баһылаан-көһүлээн иһиэхтээхтэр. Уонна саамай сүрүнэ – сахалыы эйгэни тэрийии, маныаха уопсастыба эмиэ ылсыахтаах, эбээ, эһээ, аҕалар түмсүүлэрэ күүскэ үлэлиэхтээх диэн.

Сийиэскэ ылыллыбыт этиилэр олоххо киирэллэрэ бэйэбититтэн тутулуктаах. Сийиэс кыттыылаахтара иһиттибит, сырыттыбыт, онтон нэһилиэктэринэн, түөлбэлэринэн үлэлэһиэхтээхпит. Куоракка баар «Ийэ тыл», «Күөрэгэй», «Күн», төрөппүттэр түмсүүлэрэ улуустарынан тахсаллара олус үчүгэй буолуо этэ, түмсүүлэрин билиһиннэрэ, кэпсии-ипсии. Төрөөбүт тылбыт сайдарыгар улуустар күүскэ ылсыахтаахтар, баһылык улахан сорук туруорунан үлэлэһиэхтээх, ирдэбил туруоруохтаах дии саныыбын.

Төрөөбүт тылбыт сүтэн, симэлийэн эрэр диэн суланабыт, айманабыт, оттон чаастарбыт аҕыйаан, оннооҕор төрүт култуура предметэ кытары сотуллан хаалла. Билигин төрүт култуура булгуччулаах предмет буолбатах, дириэктэртэн, оскуолаттан бэйэтиттэн тутулуктанар, ирдээбэттэр, онон эбиэт кэннэ, уруогу таһынан эрэ үөрэтиллиэн сөп. «Дьоһуннааҕы кэпсэтии» («Разговор о важном»), «Семьеведение» булгуччулаах куурустары түргэнник адаптациялаан, региональнай бырагыраама оҥорон, үөрэх дьыла саҕаланыан иннинэ бигэргэтиллэн, эрдэ киллэрэн кэбиһэллэрэ буоллар, «Семьеведениены» сахалыы учебниктаан киллэрии туһата элбэх буолуо этэ.

«Спортивнай» түөлбэҕэ оҕо уһуйаана аһылынна!

Сэтинньи 27 күнүгэр киин куораппытыгар «Спортивнай» саҥа микрооройуон олохтоохторугар күүтүүлээх сабыытыйа – 43 №-дээх «Улыбка» оҕо саадын аныгы дьиэтин үөрүүлээх арыллыыта буолла.

Саҥа уһуйаан көхтөөхтүк сайдар «Спортивнай» түөлбэҕэ тутуллубут бастакы социальнай эбийиэк буолбутунан бу бэлиэ түгэн. Ону тутуу куоракка 17-с кыбартаалы көһөрүү тутаах процеһынан сири кэлимник сайыннарыы киэҥ далааһыннаах бырайыагын сорҕото буолар. Бу бырайыагы олоххо киллэрии Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин тус сорудаҕынан Дьокуускай маастар-былаанын чэрчитинэн ыытыллар.

Бу бэлиэ сабыытыйанан эҕэрдэлии бочуоттаах ыалдьыттар кэлбиттэр: Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев, Дьокуускай куорат баһылыга Евгений Григорьев, ону таһынан толоруулаах былаас уорганнарын салайааччылара.

43 №-дээх «Улыбка» оҕо саадын сэбиэдиссэйэ Мария Коробенкова ыалдьыттарга билиһиннэрэр экскурсияны ыытта, саҥа тэрилтэ бары көдьүүстэрин көрдөрдө.

3759,33 кв.м уопсай иэннээх үс мэндиэмэннээх саҥа дьиэ 240 миэстэлээх. Тэрилтэ, үлэлии турар «Улыбка» оҕо саадын филиала буолуоҕа. Дьиэ аныгы ирдэбиллэри учуоттаан бырайыактаммыт уонна оҕону бары өттүнэн сайыннарыыга аныгы тиэхиньикэнэн хааччыллыбыт.

Тэрилтэҕэ интерактивнай скалодромдаах аныгы физкултуурунай саала, музыкальнай саалалар, медицинскэй блок, оҕону чэбдигирдэр ураты галокамера (туустаах хос), аһыыр блок, оонньуур саалалара, аныгы тэрилинэн хааччыллыылаах административнай уонна көмөлөһөр хостор бааллар.

Уһуйаан 12 бөлөҕөр барытыгар туспа оҕо былаһааккалара тэриллибиттэр, оттон ас-үөл тиэйиитигэр табыгастаах буоллун диэн анал лифт көрүллүбүт.

Оҕо саада икки тылынан үөрэтиилээх билии-тыл хайысхатын олоххо киллэрэр. Тэрилтэ маны таһынан «Талааннаах оҕо, саахымат – оҕолорго» бырайыак биллэр инновационнай былаһаакката уонна «Мозаичнай парк» Арассыыйа федеральнай былаһааккатынан буолар.

Мария Петрова, Дьокуускай куорат Олохтоох дьаһалтатын Үөрэх управлениетын начаалынньыга:

«Саҥа уһуйаан туһугар ис сүрэхпиттэн үөрэбин! Бу хайыы үйэ бэртээхэй спортивнай саалатынан, «Спортивнай» микрооройуон диэн аатын ааттатар, Дьокуускайга эрэ буолбакка, бүтүн өрөспүүбүлүкэ кэскиллээх чөмпүйүөннэригэр усулуобуйаны тэрийэр кэрэ дьиэ.

Өрөспүүбүлүкэ салалтатыгар өйөбүллэрин иһин ураты махталбын тиэрдиэхпин баҕарабын. Үөрэх уонна наука миниистирэ Нюргуна Афанасьевна эппитин курдук, куораппытыгар сыаната суох бэлэх оҥоһулунна – оҕо саадтарын тутууну хас да сыл инники өттүгэр үбүлээһин бигэргэтилиннэ! Ити биһиэхэ улахан кэскили биэрэр, оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саҥа тэрилтэлэри арыйар эстафета салҕаныа диэн эрэнэбин.

Маннык киэҥ далааһыннаах бырайыактары итинник кылгас кэмҥэ олоххо киллэрии бары структуралар – өрөспүүбүлүкэ салалтатыттан саҕалаан хас биирдии иитээччигэ тиийэ сүдү үлэлэринэн кыаллар. Саха сирин салалтатыгар, үөрэх министиэристибэтигэр, тутуу министиэристибэтигэр, Дьокуускай Олохтоох дьаһалтатыгар, бэдэрээтчиттэрбитигэр – СӨ Судаарыстыбаннай сакаасчытын сулууспатыгар уонна, биллэн турар, оҕо саадын бары кэлэктиибигэр истиҥник махтанабын. Дойдубутугар таптал, оҕолорго кыһаллыы уонна патриотизм иэйиитэ бу тэрээһиннээх үлэ өрөспүүбүлүкэбит сайдыытыгар маннык кэрэхсэбиллээх эбийиэктэри тэрийэргэ кыаҕы биэрэр!» – диэн эттэ Мария Петровна.

Хаартыскалар:
Үөрэх управлениетын сайтыттан