«Төрүт үгэспит – олохпут төрдө» бырайыак үлэтин салгыыр

Бырайыак иитинэн ыалдьытымсах, аһыныгас, чараас дууһалаах буолуу өйдөбүллэрин иҥэрии, айылҕаны кытта алтыһыы уо.д.а. ыытыллар. Чуолаан оҕо дьоҥҥо, билиҥҥи олоххо сөп түбэһиннэрэн, алтыһыннаран, өбүгэ үгэстэрин тиэрдии буолар.

Өскөтүн былырыын оҕолору ыалларга сырытыннаран дьиэ кэргэн тыынын киллэрии, хаһаайыстыбаҕа, тиэргэҥҥэ сыһыаны үөскэтии олохтоммут буоллаҕына, быйыл үлэ Хатас нэһилиэгин уопсастыбаннай түмсүүлэрин күүһүнэн барар.

Ол курдук, от ыйыгар түөлбэ салайааччылара уонча уол оҕону айылҕаҕа илдьэ тахсан балыктааһын араас ньымаларын – туулааһын, илим үтүү, күөгүлээһин албастарын – билиһиннэрбиттэрэ. Ол кэнниттэн Татьяна Окорокова салайааччылаах «Сайдам» ырыа ансаамбыла, Татьяна Жиркова салайааччылаах «Айхал» үҥкүү ансаамбыла, Нина Софронова салайааччылаах «Күбэйэ» дьахталлар сүбэлэрэ, Парасковья Козлова салайааччылаах Хатастааҕы олохтоох дьаһалта бэтэрээннэрэ, Евдокия Егорова салайааччылаах И.Д. Панаев аатынан библиотека уонна кинигэни, ааҕыыны сөбүлээччилэр кулууптара, Александра Мокрощупова салайааччылаах «Төрүт ас» түмсүү бу бырайыакка кытталларын биллэрэн, атырдьах ыйын маҥнайгы уон күнүн иһинэн араас тэрээһиннэри ыытыахтаахтар. Оттон онно кэлбит оҕолор тугу эмит оҥорон дьиэлэригэр илдьэ барыахтаахтар – харысхал, олоппос, бурдук ас, кинигэни ааҕыыга бэлиэ буолар оҥоһук (закладка). Тэрээһиннэр сүрүн сыаллара – оҕо саҥаҕа үөрэниэхтээх.

Атырдьах ыйын 1 күнүгэр «Сайдам» вокальнай ансаамбыл далбардара оҕолору кытта алтыстылар. Бастакы түһүмэххэ саха омугу мээнэҕэ аһыныгас санаалаах арҕаһыттан тэһииннээх айыы, көмүскэс санаалаах көхсүттэн тэһииннээх күн улууһун улуу норуота диэн ааттаабатахтар диэн туран, маҥнайгы көмөнү оҥорууга маастар-кылаас ыытылынна.

Ол кэннэ оҕолор бэйэлэрэ холонон көрдүлэр – пациент «бааһын» сууйдулар-соттулар, бэрэбээскилээтилэр, лейкопластырдаатылар. Аптечкаҕа ханнык эмп, тэрил баар буолуохтааҕын кытта билистилэр.

Бу түһүмэх бүтээтин кытта сайыҥҥы сынньалаҥ эрэсиимиттэн тахса илик оҕолорбут дьэ уһугуннулар, сэргэхсийдилэр диэн санааттан чэйдэттибит. Манна «Сайдам» далбардара буһарбыт балыктаах диэн, дьаабылакалаах диэн, мүөттээх диэн бөрүөктэрин кытта фрукта арааһын үөрэ-көтө сиэтилэр. Чэйдээх остуол барахсан өрөөбүт уоһу өһүлэн, хоммут уоһу хоҥуннаран, оҕолорбут чуопчаара түстүлэр.

Иккис түһүмэххэ Хатас нэһилиэгин бэлиэ миэстэлэринэн экскурсияҕа сырыттылар – киирэр аартыкка туран нэһилиэк 381 сыллаах историятыттан быһа тардан иһиттилэр, онтон Боҕоруодьускай таҥара дьиэтигэр тиийэн бу дьиэ дьыл-кэм, дойду олоҕун историятын хардыытынан уларыйыылары, салгыы Иван Сивцев дириэктэрдээх «Баҕарах» ХЭХ сыһыаран, нэһилиэккэ тыа хаһаайыстыбатын историятын билистилэр.

Экскурсиябыт «Ойуу Хатыҥ» диэн нэһилиэк ыһыахтыыр сиринэн түмүктэннэ. Оҕолор ыһыахтаабыт сирдэрин историятын иһиттилэр, көрдүлэр.

Үһүс түһүмэххэ «Тускул» КК киэҥ уораҕайыгар төннөн кэлэн, утаҕы ханнара таарыйа кыратык чэйдээһин буолла уонна бүгүн кэпсэммит матырыйаалынан викторина ыытылынна. Үөрүөхпүт туһугар, хас биирдии ыйытыыга оҕолор бэрт чобуо хоруйдары биэрдилэр.

Тэрээһин түмүгүнэн «сайдамнар» оҕолорго оскуолаҕа киирэргэ олус тоҕоостоох уоннуу тэтэрээт, уруучука, папка кэмпилиэктэрин бэлэхтээтилэр. Вилена Тарская Анатолий Бурнашев оскуолатыгар, Ребекка Чикачева Саха гимназияҕа, Светианна Михеева, Амелия Миронова, Амелия Руфова Н.Е. уонна П.Н. Самсоновтар ааттарынан Хатас орто оскуолатыгар үөрэнэллэр.

Бу күн маҥнайгы көмө дьарыгын Арассыыйа доруобуйа харыстабылын туйгуна Галина Гаврильева, СӨ доруобуйа харыстабылын туйгуна Ирина Кириллина, экскурсияны, викторинаны «Тускул» КК түмсүүлэрин салайааччыта, «Сайдам» ырыа ансаамбылын уус-уран салайааччыта Наталья Руфова ыыттылар. Тэрээһиҥҥэ Маргарита Васильева көхтөөхтүк кытынна. Ансаамбыл атын ырыаһыттара тэрээһин үбүгэр-харчытыгар, аһыгар-үөлүгэр көмөлөстүлэр. Виктория Иванова, Анна Тарская тырааныспарын күүс-көмө буоллулар. Виктория Андреевна хаартысканан матырыйаалы бэлэмнээтэ. Оҕолору түмүүгэ Хатас нэһилиэгин дьаһалтатын исписэлииһэ Наталья Иннокентьевна Игнатьева үлэлэстэ.

Бу бырайыак Валентин Азотович Чепалов салайааччылаах Хатастааҕы «Тускул» КК, Евгений Петрович Пермяков баһылыктаах Хатас нэһилиэгин дьаһалтатын уонна нэһилиэк уопсастыбаннай түмсүүлэрэ бары биир тыыҥҥа, биир хардыыга киирэн кэлэр көлүөнэ тускулун туһугар ыытыллан кэллэ. Бырайыак салҕанар.