Түүлээҕи ыраастыырга судургу ньымалар

Сир-сир аайы баҕарбыппыт да иһин үчүгэй химчистка баар буолбат, ону таһынан үбү-харчыны кэмчилии таарыйа кыра киртийиини бэйэ да ыраастыан сөп. 
Түүлээх таҥаһы дьиэ усулуобуйатыгар судургутук хайдах ыраастыахха? Ону ырытыах иннинэ ханнык күндү түүлээхтэн саҕынньах ордук уһун үйэлээҕин көрүөх.

Ордук уһуннук кэтиллэр, көрүҥнэрин сүтэрбэт саҕынньахтар выдраттан уонна бобртан буолаллар: 20 сезон кэтиллиэхтэрин сөп.

Балартан арыый кыра кэмҥэ сулууспалыыр норка саҕынньах – 10 сезон.

Саамай кылгас кэмҥэ кэтиллэр тииҥ уонна кролик саҕынньахтар: 2-4 сезон.

Ол эрээри хайа да түүлээҕи сөпкө харайдахха үйэтэ уһуур, өр кэмҥэ дьүһүнүн сүтэрбэккэ сулууспалыан сөп.

Түүлээх таҥас киртийбитин хайдах быһаарабыт

Бээтинэ, саһарыы харахха тута быраҕыллар буоллаҕына, харахха көстүбэт киртийиини, холобур, сыа-арыы сыстыытын, фен көмөтүнэн быһаарыахха сөп. Онно анаан саҕынньахпытын плечиккэ ыйыыбыт, фен тымныынан үрэрин холбоон саҕынньахпыт түүтүн үрдэрэбит. Ыраас түү сахсайаат тута оннун булуо, оттон киртийбит сиринэн адаарыйан тахсыа, оннугар түһүө суоҕа. Маны хайдах ыраастыыбыт? Ыраастыырга турунуох иннинэ түүлээҕи харайыыга, сыыһа туттубат сыалтан, ханнык бобуулар баалларын билиэх тустаахпыт.

Түүлээҕи ыраастыырга туох бобулларый?

- Түүлээҕи сууйуллубат! Тириитэ сиигирдэ да куурарыгар түүрэ тардыан, быһыта барыан сөп. Оччотугар түүлээх таҥас быһыыта-таһаата уларыйар, түүтэ соролуур.

- Түүлээҕи итии фенинэн үрдэриллибэт, батарыайаҕа, күн сыралҕаныгар куурдуллубат. Сиигирэр түгэнигэр аһаҕас, салгын оонньуур сиригэр ыйыыр ордук.

- Түүлээҕи хайа да түгэҥҥэ, хайа да өттүттэн өтүүктүүр табыллыбат.

- Бытовой химиянан: бороһуоктарынан, маҥхатар сириэстибэлэринэн ыраастаныллыбат.

- Анал ыраастыыр сириэстибэлэри туттуох иннинэ маҥнай түүлээх көстүбэт сирин талан, кыра учаастакка тургутан көрүҥ. Холобур, саҕынньахха хоннох анныгар бэрэбиэркэлиэххэ сөп.

Быылыттан ыраастыыбыт

Түүлээх таҥас хайдах да бүрүө иһигэр ууруллубутун иһин, син биир быыллыйар. Онон сезон саҕаланыыта кэтиэх иннинэ эбэтэр харайыыга уурарга сөхсүтэр ордук. Онно анаан маҥан хлопок бырастыынаны илитэн баран муостаҕа тэлгиибит. Ол үрдүгэр саҕынньахпытын сытыаран икки өттүттэн эргитэ сылдьан быылын тэбиибит. Ол кэннэ плечиккэ ыйаан түүтүн көннөрөн тарыыбыт. Тэбиир кэмҥэ түүлэр хатыһан хатайдаммыт буоллахтарына, ол сири пульверизатордаах сылаас уунан ибиирдэбит. Куурбутун кэннэ тараан кэбиһэбит, түү оннун булуо. Эбэтэр сэрэнэн паарынан өтүүктүүр тэрилинэн үрдэриэххэ сөп.

Түүлээх кылабачыйбат буоллаҕына

Саҕынньах эбэтэр түүлээх саҕа күн уотугар кылабачыйара сүттэҕинэ, лимон эбэтэр уксус суурадаһынынан ыстаран чөлүгэр түһэриэххэ сөп. Онно анаан лимон суогун (уксуһу) ууну кытта 1:1 пропорциянан булкуйан суурадаһын оҥоробут. Губкаҕа эбэтэр сымнаҕас таҥас матырыйаалга бу суурадаһыммытын оборторон, күүскэ ыган баран, түүлээхпитин сотон ылабыт. Түүлээҕи күүскэ илиппэккэ, көннөрү сотон ылары болҕойобут. Сараҕайбытын кэннэ сэрэнэн тарыыбыт. Бу ньыма көдьүүһэ ордук норка саҕынньахха тута көстөр.

Түүлээх кылабачыйарын төннөрөргө өссө биир ньыма баар: грецкэй эриэхэ иччитин (ядротун) илдьиритэн баран маарылаҕа суулуубут уонна түүлээхпитин аалан сотобут. Эриэхэ таһаарбыт арыыта түүлээх дьүһүнүн тупсаран биэриэ.

Бу курдук судургу ньымаларынан түүлээх таҥаһы быылын тэбээн, кылабачыйарын төннөрөн дьүһүнүн тупсарыахха, саҥатыгар төннөрүөххэ сөп. Ол эрээри ардыгар, ордук натуральнай түүттэн таҥас, күүскэ киртийэр, саһарар, бээтинэлэрдэнэр. Оччотугар хайдах дьаһаныахха сөбүй?

Саһарыыны сүтэрэргэ

Ордук сырдык өҥнөөх, эбэтэр шиншилла, чернобурка курдук кылааннаах түүлээх таҥас кэмэ кэллэҕинэ саһарар идэлээх. Оччотугар тута көстүүтэ мөлтүүр. Түүлээх саһарыытын ыраастыырга хас да ньыма баар. Олору холобурдуохха.

Биир ыстакаан сылаас ууга 1 остолобуой ньуоска тууһу, ½  ост. нь. нашатырнай испиири кутан суурадаһын оҥоробут. Бу суурадаһынынан сымнаҕас тирээпкэни илитэн, күүскэ ыган баран түүлээхпитин сотобут. Куурдабыт уонна тарыыбыт.

Иккис ньыма: биир ыстакаан сылаас ууга 1 остолобуой ньуоска тууһу уонна соччо водород перекиһин кутан, барыта суураллыар диэри булкуйабыт. Бу суурадаһынынан бастакы ньымаҕа курдук дьаһанан түүлээхпитин сотобут. Ол кэннэ куурдан баран тараан түүтүн нарылыыбыт.

Болҕойобут: кылгас түүлээх таҥаска суурадаһыны түүтүн уһаты-туора хайдах баҕарар сотуохха сөп эбит буоллаҕына, уһун түүлээҕи сааһынан батыһыннара сотуллар. Бүтэһиккэ сахсыйан ылыахха сөп.

Оттон арыы уо.д.а. олорон хаалбыт бээтинэни ыраастыырга түүлээх таҥас өҥүн көрөн дьаһаныллар. 

Маҥан түүлээҕи ыраастыырга

Арыы, оҕунуох буолбут маҥан өҥнөөх түүлээҕи ыраастыырга крахмал, тальк уонна мааннай куруппа көмөлөһүөхтэрэ. Бу балар кири бэйэлэригэр иҥэринэр уонна сыты суох гынар кыахтаахтар.

Крахмалы (тальк, мааннай куруппа) түүлээх таҥас бээтинэлээх, киртийбит сиригэр кутан, сымнаҕас суокканан түү быыһыгар киирэрин курдук тарҕатабыт, эбэтэр илиинэн сууйар курдук сэрэнэн имитиэххэ сөп. Ол кэннэ үчүгэйдик сахсыйан крахмалбытын тэбиибит.

Төһөнөн түүлээхпит кирдээх да, соччонон крахмалбыт хараҥа өҥнөөх буолуо. Бу курдук бээтинэбит сырдыар, крахмалбыт киртийбэт буолуор диэри хаста да төхтүрүйэн оҥоруохха сөп. Крахмалбытын, талькпытын эбэтэр мааннай куруппабытын туттуох иннинэ сылытан ыллахпытына ыраастыыр ньымабыт өссө көдьүүстээх буолуо. Сылытарга микроволновканы эбэтэр кураанах хобордооҕу туһаныахха сөп.

Туттубут сириэстибэлэрбитин хайаан да үчүгэйдик ыраастыырбыт наада, онтон атын хаалбыт тобох моль аһылыга буолуон сөп. Ол иһин тэбииргэ сахсыйан эрэ буолбакка, кыра кыамталаах пылесоһунан оборторор ордук. Манна, холобур, көмпүүтэр клавиатуратын ыраастыырга туттуллар анал пылесос барсыа.

Хараҥа өҥнөөх түүлээҕи ыраастыырга

Хараҥа өҥнөөх түүлээҕи ыраастыырга үөһэ этиллибит ньымалары эмиэ туттуохха сөп. Ону таһынан нутрия, коза, бөрө курдук хоччорхой түүлээхтэри оруос уотурбатынан ыраастыыр ордук көдьүүстээх буолуо. Андаатар, выдра саҕынньахтары мас көөбүлүнэн (опилка) ыраастыахха сөп. Мутукчалаах мас сымалалаах буолар, онон сымалата суох мастар көөбүллэрин эрэ туттуллар.

Оттон крот уонна бобр түүлээхтэргэ кумах барсыа.

Бээтинэни ыраастыырга

Түүлээх таҥаска араас бээтинэ түһүөн сөп. Холобур, натуральнай замша суумканы сүгээччилэр өйдүөх кэриҥнээхтэр, маннык суумка өҥө түүлээххэ түргэнник иҥэр айылгылаах. Маны таһынан түүлээххэ аһы, уруучука чэрэниилэтин тоҕуохха уо.д.а. бээтинэни олордуохха сөп.

Хараҥа өҥнөөх түүлээх бээтинэтин ыытарга бэнсиини туттуохха сөп (сырдык өҥнөөххө барсыбат, араҕастытар). Манна ыраастаммыт үрдүк октаннаах бэнсиин барсыа. Бэйэтинэн сотон бээтинэни ыраастыахха сөп, ол эрээри үгүстэр крахмалы уонна таҥас сууйар бороһуогу холбоон тутталлар. Бу маннык симиэһи бээтинэҕэ сыбаан баран аҕыйах мүнүүтэнэн ыраас ууга илитиллибит губканан сотон ыраастаныллар. Ол кэннэ куурдан баран тарааныллар.

Сырдык өҥнөөх түүлээҕи бээтинэтин ыраастыырга ацетону эбэтэр испиири суоданы эбэтэр крахмалы булкуйан туһаныахха сөп.

Түүлээхпит бээтинэтэ төһөнөн күүстээх уонна иҥпит да, соччонон дьиэ усулуобуйатыгар ыраастыыр уустук буолар. Бу ыйыллыбыт ньымалар көмөлөспөт түгэннэригэр салгыы эспэримиэннээбэккэ химчисткаҕа илдьэр ордук.

Түүлээх тириитин сөпкө харай

Өскөтүн түүлээх таҥаскыт тириитэ хаппыт, кытааппыт курдук буоллаҕына, маннык ньыманан чөлүгэр түһэриэххэ сөп: 1 л сылаас ууга кыратык глицерини, вазелины уонна сымыыт уоһаҕын кутан булкуйабыт. Бу симиэһинэн таҥас ис биэтэһиттэн тирии суба өттүн сотуҥ. Сэрэнэн имитиҥ, уунаҥната тардыалааҥ. Тириигэ хаалбыт симиэһи сотон ыраастаан баран ис өттүнэн тиэрэн куурда ыйааҥ.

Оҥоһуу түү таҥаһы ыраастыырга

Оҥоһуу түү таҥаһы сууйуохха сөп. Кыалларынан илиинэн сууйар ордук, ол эрээри таҥас сууйар массыынаҕа «деликатнай» эрэсиимҥэ эмиэ сууйтарыахха син. Оҥоһуу түүлээҕи ыраастыырга уустуга диэн өптөөх сириэстибэни таларга болҕойуохха наада. Холобур, ацетону, уксуһу олох туттуллубат. Онтон атыттары туһанан, дьиҥнээх түүлээҕи курдук ыраастыахха сөп.