Үтүө киһи уһун үйэлээх эбэтэр ытык кырдьаҕас үс соругун толордо

Сүүс сааһын томтойо туолан, 101-с хаарын санныгар түһэрбит, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, ытык киһи Наум Трифонович Слепцов билигин дьоллоох Дьокуускайга олорор. Кини өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыгар үтүө суобастаахтык үлэлээн, үгүс көлүөнэ ыччаты үөрэх-билии аартыгар сирдээбит сүҥкэн кылааттаах. Дэлэҕэ, үс нэһилиэк, үс улуус – Горнай, Таатта уонна Томпо, бүтүн өрөспүүбүлүкэ Бочуоттаах олохтооҕо буолуо дуо!

Аны көхтөөх спортсмен. Саахымакка, дуобакка, чэпчэки атлетикаҕа, остуол тенниһигэр, буулдьанан ытыыга бастакы разрядтаах. Ону таһынан бэлэсипиэккэ, армрестлиҥҥэ эмиэ дьарыктаммыт кэмнээҕэ.  Нация кроһун көхтөөх кыттааччыларыттан биирдэстэрэ. Кыайыы 65 сылыгар бэтэрээннэр ортолоругар ыытыллыбыт үҥкүү күрэҕэр кыттан, бочуоттаах 3-с миэстэни ылан турар.

Наум Трифоновиһы өрөспүүбүлүкэ дуобат уонна саахымат дьарыктаахтара олус үчүгэйдик билэллэр, ытыктыыллар. Кини саахыматтыырга аан бастаан биһигин ыйаабыт Тааттатыгар сылдьан үөрэммит. Ытык киһибит 96 сааһыгар тиийэн, дуобакка спорт маастара буоларын кэрэһилиир дастабырыанньаны туппут. Бачча сааска маастар буолуу историяҕа сэдэх.

Наум Трифонович хас да көлүөнэ дуобатчыты, саахыматчыты бэлэмнээн таһаарбыт улахан өҥөлөөх. Кини үөрэппит-такайбыт дьонун ортотугар Арассыыйа, Европа уонна аан дойду элбэх гроссмейстера, чөмпүйүөнэ баара үгүһү этэр.

Саахыматы, дуобаты ис сүрэҕиттэн таптыыр Наум Слепцов хас сыл аайы саахымат турнирдарын ыытар үтүө үгэстээх. Холобур, быйыл, Кыайыы 80 сылыгар сыһыаран, ыам ыйын саҕаланыыта кини бирииһигэр бэтэрээннэр уонна ыччат ортотугар саахымат уонна дуобат матч-турнира бэрт сэргэхтик ааста.  Онно бэтэрээннэр 96:64 ахсааҥҥа кыайыы үрдүк өрөгөйүн билэр чиэстэннилэр.  Уопсайа 80 дуоскаҕа 160 тобуллаҕас толкуйдаах күөн көрсүбүтэ. Дуобакка бэтэрээннэр хамаандалара – 43 партияҕа, саахымакка – 53-кэ кыайан тураллар. Кыайыылаахтарга кубок уонна 2 тыһ. солк., ыччат хомуур хамаандатын кыттыылаахтарыгар – 1-дии тыһ. солк. туттарбыттара. Бу турнирга маҥнайгытын кыһыл уонна үрүҥ көмүс мэтээллэри оҥорторбуттара. Көхтөөх бэтэрээн бу турниры бэйэтин үбүгэр уонна бэтэрээн биэнсийэтигэр тэрийэрин биллэрбитэ! Биир эмэ баай, олигарх манныгы тэрийбитэ диэн баара дуу? Ытык киһибитин, хата, Дьокуускай дьаһалтата уонна Спорт министиэристибэтэ өйөөн, көмөлөспүттэр. Манна даҕатан эттэххэ, Наум Трифонович турнира бэлиэр 14-с төгүлүн буолан ааста.

Кыһыл Армия 152-с нүөмэрдээх стрелковай пуолкатыгар сылдьан, Япония Квантунскай аармыйатын урусхаллааһыҥҥа кыттыбыт сэрии бэтэрээнэ, ытык киһибит Н.Т. Слепцов – Аҕа дойду сэриитин II ист. уордьанын кавалера, “Туйгун пулеметчик” бойобуой бэлиэ хаһаайына, “Японияҕа кыайыы иһин” мэтээллээх.

Кыыһа Эльвира Наумовна Андросова, Дьокуускай куорат олохтооҕо:

– Аҕам 1924 сыллаахха кулун тутар 8 күнүгэр Таатта улууһун Чөркөөҕүн Чээдийэтигэр төрөөбүтэ. Бастакы кылааска 1934 сыллаахха үөрэнэ киирбит. Сэттэ кылаастаах Чөркөөх оскуолатын үөрэнэн бүтэрбитэ. Ол кэнниттэн Чурапчы педагогическай училищетыгар учуутал үөрэҕэр киирбитэ. Ол үөрэҕин бүтэрэн баран, 1941 сыллаахха убайын Баһылай Трифоновиһы сэриигэ атаарбыта. Бэйэтэ ол кэмҥэ сэриигэ барбатаҕа, учуутал тиийбэт буолан, хаалларбыттар. 1945 сыллаахха бэбиэскэ кэлэр. Японияны утары сэриигэ сылдьыбыта. Онно биэс сыл сулууспалаан баран, үөрэҕин салҕаабыта. Ол кэнниттэн Тааттаҕа, Аллайыахаҕа, Чурапчыга, Горнайга, Хаҥаласка, Өлүөхүмэ Токкотугар, Томпоҕо учууталлаабыта. Завуһунан, дириэктэринэн үлэлээбитэ. Идэтинэн нуучча тылын уонна литературатын учуутала. Ол эрээри математика, физика биридимиэттэригэр кытта үөрэтэ сылдьыбыт кэмнэҕэ.

Былырыын 100 сааһын манна, куоракка, бэлиэтээбиппит. “Үйэ саас” ытык бэлиэтин туттарбыттарыгар олус үөрбүтэ. Бэйэтэ эрдэттэн «сүүс сааспар тиийиэхтээхпин, Кыайыы 80 сылын көрүөхтээхпин, дуобат турнирын хайаан да ыытыахтаахпын» диэн үс сүрүн сыаллаах этэ. Онтун толорбутуттан олус үөрэбит. Билигин этэҥҥэ, чэгиэн-чэбдик сылдьар.

Хаартыскалар:
Гаврил Захаров түһэриитэ.