Түөһэйии: ыарыы сибикилэрэ уонна эмтэнии

Дьиэҕэ психологы хайдах ыҥырыахха сөбүй?

– Сытар ыарыһахха уонна кинини көрөр дьоҥҥо психологическай көмөнү 2021 сылтан дьиэлэринэн сылдьан оҥоробут. «Долгожить" когнитивнай доруобуйа устуудьуйатын нүөмэрэ: 89142777429.

Саастаах киһини кытта дьарыктанан, умнуганын арыый тохтотуохха сөп дуо? Ханнык дьарыктары сүбэлиэххитий?

– Сөп. Ыарыы дириҥээбэтин туһугар, быраас сүбэлэрин тутуһан, анаабыт эмтэрин сөпкө иһэрдэн уонна күн ахсын мэйии үлэтин тупсарар дьарыктары ыытан, ыарыыны тохтотуохха сөп. Итини таһынан сэргэх кэпсэтии, сибиэһэй салгын, саҥаны билии, доруобай аһылык арахсыспат аргыс буолаллар.

«Долгожить” иһинэн аҕам саастаахтарга аналлаах куурус үлэлиир, онно суруйтарыахха сөп. Манна уйулҕа үлэһиттэрэ мэйиигэ туһалаах дьарыктары ыыталлар.

Түөһэйбит киһини көрөр киһи тэҥҥэ түөһэйэр диэн санаа баар. Ол кырдьык дуо?

– Түөһэйии мэйии үлэтэ мөлтөөбүтүттэн үөскүүр ыарыы. Оттон бары билэрбитинэн, мэйии төбөбүт иһигэр саһан сытар буолан, сыстыгана суох. Сыстыганнаах ыарыылар таска көстө сылдьаллар (сөтөл, сыыҥ, баас уонна да атын харахха көстөр, илиинэн тыытыахха сөп симптомнар). Онон түөһэйбит киһи аттыгар сылдьар куттала суох.

86 саастаах түөһэйэн эрэр киһини эмтиэххэ сөп дуо?

– Түөһэйии хайа да көрүҥэ эмтэммэт. Бу наһаа түргэнник сайдар ыарахан ыарыыларга киирсэр. Ону эмп-томп, анал дьарык көмөтүнэн салгыы дириҥээбэтин туһугар эмтэниллэр. Бу төннүбэт турук.

 Кэтээн көрдөххө, чуолаан туох идэлээх дьон түөһэйэрий?

– Бу ыарыы идэни, үөрэҕи талбат диэххэ наада. Үлэҕэ аһары ноҕуруускаламмакка, сөптөөх кэмҥэ сынньанан, утуйан-туран, ыгыллыбакка сылдьыы түөһэйиигэ тириэрдибэт.

 Удьуорунан бэриллэр дуо? Төрөппүттэрэ эрдэ түөһэйбит  буоллахтарына, оҕолоругар куттал баар дуо?

– Чопчу эппиэт суох. Удьуорунан бэриллии баар буолуон сөп диэн этэр кыахпыт суох. Манна бу киһи дьарыга, доруобуйата, сааһа, үлэтэ эмиэ сабыдыаллаах.

Сорох ардыгар ааты, сыыппараны умнуу түбэлтэтэ баар буолар. Манныгы көннөрү умнуу диэн ааттыахха сөп дуу, эбэтэр түөһэйиигэ баран эрэр бэлиэҕэ киирсэр дуу?

– Холобур, түөһэйиигэ баран эрэр киһи чугас дьонун аатын, ханна баран иһэрин умнуута – бу номнуо сэрэтии. Ол эрээри ааты, сыыппараны умнуу сылайыыттан эмиэ буолуон сөп. Өскөтүн маннык түбэлтэ элбэхтик уонна уһун кэмҥэ хатыланар, туруга мөлтөөн иһэр буоллаҕына, көрдөрүнэр ордук.

Дьоно күнү быһа үлэҕэ сылдьар, дьиэҕэ соҕотоҕун олорор, сытар ыарыһаҕы көрүү диэн баар дуо?

– Маннык ыарыһахха “Долгожить” устуудьуйа иһинэн дьиэнэн сылдьан үлэлиир нейротренердэр дьарык оҥороллор – мэйиигэ эрчиллиилэр, сэһэргэһии, кинигэ, хаһыат ааҕыыта, илии эрчиллиилэрэ, о.д.а. дьарыктар.

* * *

"Долгожить" когнитивнай доруобуйа устуудьуйатын туһунан сиһилии манна аах.

Мария Алексеевнаҕа «Киин куорат» ааҕааччыларын аатыттан махталбытын тиэрдэбит. Санатар буоллахха, ааспыт нэдиэлэтээҕи эспиэринэн терапевт-быраас Сардаана Семеновна Стручкова буолбута.