Сытар ыарыһахха көмө оҥорууга наадыйаҕын дуо?

Орон тэллэх киһитэ буолбут чугас киһилэрин хайдах олордон, аһатан, памперсын уларытан көрөрү-истэри хаһан да көрсүбэтэх дьон ыарырҕаталлара, мунаахсыйаллара ханна барыай?

Дьиэҕэ сылдьан, сытар ыарыһахха уонна кинини көрөр дьонугар анаан, психологическай көмөнү оҥорор 3 №-дээх клиническай балыыһа иһинэн нэһилиэнньэҕэ сырдатар-өйдөтөр үлэни ыытар когнитивнай кэһиллиилээх дьоҥҥо көмө буоларга аналлаах “Долгожить” устуудьуйа медицинскэй психолога Мария Алексеевна Гуляеваттан кэккэ ыйытыыларбытыгар хоруйдууругар көрдөстүбүт.

– Холобур, инсульт буолан, бу сүүрэ-хаама сылдьыбыт киһи эмискэ орон-тэллэх киһитэ буолар. Оннооҕор ньуосканан сатаан аһаабат, саҥара сатыырын дьоно кыайан истибэт, киһи эрэ көмөтүнэн хамсыыр буолбут түгэнигэр киниэхэ бастакы көмө тугуй?

– Бу маннык балаһыанньаҕа түбэспит киһилиин дьиэтигэр тиийэммит кэпсэтии ыытабыт. Кини көрсүбүт кыһалҕатын  кэпсиирин ситиһэ сатыыбыт. Иһигэр баар хомолтотун таска таһаарыахтаах.

Кини доруобуйатын эрэ сүтэрбит буолбатах. Кэпсэтэрин, холкутук хаамарын, бэйэтэ аһыырын, наадатыгар сылдьарын таһынан, үлэтин, алтыһар дьонун, телефонунан туттарын, о.д.а. Ол эбэтэр ыарыһах тугу сүтэрбитин кытта үлэ ыытыллар. Туох баар хомолтотун, кэмсиниитин, ытамньыйыытын истэргэ исписэлиис бэлэм буолар. Киһи бэйэтэ бэйэтигэр төһө да ытаатын, ол туһалаабат. Аны чугас дьоно тулуйан истибэттэр. Төттөрүтүн, «барыта үчүгэй буолуо», «ытаама» диэн уҕарытан, тохтотон кэбиһэллэр. Ол түмүгэр барытын бэйэтигэр тута сылдьар, онтуката ыараан иһэр, өссө доруобуйатыгар охсуулаах буолар.

Дьиэҕэ сытар ыарыһахха тиийбит исписэлиис бу киһини истэр, ылынар. Кэмигэр сөптөөх түмүктэри, туох күүтэрин аһаҕастык быһааран биэрэр.

Ханнык баҕарар киһи буолбут иэдээнин ылынарыгар биэс түһүмэҕи ааһар: соһуйуу, ылыммат буолуу, кэмсинии, депрессия, ылыныы.

Ол эбэтэр, кини бу түһүмэхтэри барытын аастаҕына эрэ, инники олоҕун санаан, сөптөөх хамсаныылары оҥорор, олоххо тирэхтээх буолары ситиһэр.

– Бииргэ олорор дьонугар туох көмө оҥоһулларый?

– Ыарыһаҕы кытта кэпсэтэн бараммыт аны дьиэҕэ бииргэ олорор дьонунуун үлэ барар. Манна ыарыһаҕы хайдах баарынан ылыныыттан саҕалаан, хайдах көрөрү-истэри быраактыкаҕа көрдөрөн үөрэтэн биэрэбит.

Уонна оттон “Долгожить” устуудьуйа иһинэн сытар ыарыһаҕы көрөргө аналлаах куурустар эмиэ бааллар. Ону таһынан устуудьуйа иһинэн медицинскэй оборудованиены уларсыы өҥөтө баар.

_____________________________________________

Күндү ааҕааччы, эн аттыгар маннык кыһалҕа баар буоллаҕына, биһиги телеграм-ханаалбыт нөҥүө "комментарийга" ыйытыыларгын биэр. Биир нэдиэлэ устата күүтэбит. Биһигини кытта эксперт, медицинскэй психолог Мария Гуляева үлэлиир.