Сымыйа харчыга түбэстэххэ

Сымыйа харчыны оҥорооччулар урукку өттүгэр сүрүннээн Арассыыйа күпүүрэтин үтүктэргэ «идэтийэр» буоллахтарына, кэлин омук харчытыгар эмиэ “холонор” буолбуттар.

Биллэрин курдук, сымыйа харчыны оҥорооччулар Арассыыйа харчытыттан сүрүннээн 1000 уонна 5000 номиналлаахтарга дураһыйаллар. Онон нэһилиэнньэ ордук бу күпүүрэлэргэ болҕомтолоох буолуон наада.

Дьиҥнээх харчыны хайдах быһаарабыт?

* Дьиҥнээх харчыны тутан көрдөххө, рельебэ уонна микроперфорацията биллэр. Сырдыкка туттахха, водяной бэлиэлэрэ уонна саптара көстөр;

* Иккис ньыма – төлөпүөн нөҥүө «Банкноты Банка России» сыһыарыы көмөтүнэн быһаарыахха сөп. Оттон омук харчытын баантан эрэ атыылаһар ордук.

Оттон, арай, алҕаска, сымыйа күпүүрэҕэ түбэстэххэ, тугу гынабыт?

* Бастатан туран, атыылаһыы, туһаҕа таһаарыы холуобунай эппиэтинэстээҕин өйдүөххэ наада. Ол курдук, РФ ХК 186 ыст. сымыйа харчыны оҥоруу, уурунуу, батарыы иһин 8 сылга диэри (элбэх суумаҕа – 15 сылга диэри) хаайыы көрүллэр.

* Сымыйа харчынан дьээбэҕэ даҕаны төлөһө сатааһын массыанньыктааһыҥҥа тэҥнэһэр. Онон бааҥҥа эбэтэр полицияҕа туттарыллар.

Сымыйа харчы «cиэртибэтинэн» ордук биирдиилээн дьон, кыра маҕаһыыннар буолаллар. «Киин куорат» Дьокуускайга маннык түбэлтэҕэ хаста даҕаны түбэспит урбаанньыты кытта кэпсэтэ сатаан, аккаас ылла. Төрүөтэ – полицияҕа барыыга-кэлиигэ, быһаарыыга элбэх бириэмэтин сүтэрбит. Онон, сымыйа харчыга түбэһии статистиката быдан элбэх буолуон, урбаанньыттар, биирдиилээн дьон даҕаны, «күннэрин-дьылларын» сүтэримээри, «сибээстэһэ» сатаабат буолуохтарын сөп эбит.

Дьиҥэр, Арассыыйа баана банкноталары «күүһүрдэр» үлэни тиһиктээхтик ыытар. 2025 сылга эргииргэ саҥа 1000 номиналлаах кумааҕы харчы тахсыбыт буоллаҕына, 2028 сыл бүтүөр диэри 10, 50 уонна 500 номиналлаах банкноталары тупсарар, күүһүрдэр сорук турар эбит.

Маннык үлэ түмүгэр кэлиҥҥи сылларга сымыйа харчы аҕыйаабытын статистика бигэргэтэр. Холобура, 2019 сыллаахха Дьокуускайга икки эр киһиттэн уонна биир дьахтартан турар тэриллиилээх бөлөх 249 (!) устуука 5000 номиналлаах сымыйа харчыттан 100 устуукатын Дьокуускай уонна Жатай маҕаһыыннарыгар батара сатыы сылдьан харытыттан харбаммыта. Кэлиҥҥи кэмҥэ маннык паачыканан харчыны илдьэ сылдьыы суох.

Бэлиэтээн эттэххэ, тохсунньу ыйга Арассыыйа бэрэсидьиэнин дьаһалтатын бэрэссэдээтэлэ Антон Вайно салалтатынан көҥүлэ суох үп эпэрээссийэлэрин сэрэтиигэ биэдэмистибэлэр икки ардыларынааҕы хамыыһыйа мунньаҕа сымыйа харчыны оҥорооччулары кытта охсуһууну күүһүрдүү боппуруоһун көрбүтэ.