Сылгы-сүөһү алааска мэччийиэхтээх

Ый саҥата куораппыт кэрэ-бэлиэ сиригэр Кырдьаҕас куоракка бэйдиэ сылдьар сылгылар дьаарбайан ааспыттарын туһунан социальнай ситимнэргэ киэҥник тарҕанна. Бу, биллэн турар, этэргэ дылы, тупсаҕайдык дьаһанан олоруу көрүөтүгэр-хаһаатыгар баппат быһыы. Сүрүнэ, бэйдиэ сылдьар сылгы бэйдиэ ыттан итэҕэһэ суох кутталлаах. Маннык түгэҥҥэ ким туох дьаһалы ылыахтааҕый? Куорат олохтоохторо тугу гыныахтаахтарый? 

Олохпут ирдэбиллэртэн, хааччахтартан турар. Ол эбэтэр киһи олоҕо, ону ааһан кыыл-сүөл, үүнээйи, тулалыыр эйгэни харыстыыр сокуоннарынан, уураахтарынан көмүскэллэнэр. Бу сокуоннарга сигэнэн хас биирдиибит ирдэбили толоруох тустаах. Ол эрээри сорох сокуон ардыгар киһиэхэ кутталы үөскэтэргэ тиэрдэр. Дойду үрдүнэн бэйдиэ сылдьар ыттар кыһалҕалара күүскэ долгутар. Госдуумаҕа Ил Түмэн ыттарга сыһыаннаах сокуонун дьэ өйөөбүттэрэ. Ол эрэн билиҥҥэ диэри бу боппуруос толоруллар ньымата үөрэтиллэ, быһаарылла илик. Оттон киһи олоҕор ыт эрэ буолбакка, сүөһү-сылгы эмиэ кутталы үөскэтэр.

Атырдьах ыйын саҥата Кырдьаҕас куоракка үөр сылгы мэччийэн ааста. Бу быйыл уонна биирдэ эрэ тахсыбыт түбэлтэ буолбатах. Хомойуох иһин, куорат уулуссаларыгар, болуоссаттарыгар сыллата хам-дьаа хатыланар көстүү. Биллэрин курдук, хас биирдии үөр атыырдаах, сиргэнэн, үөрүн көмүскээн, киһини улаханнык эчэтиэн сөп. Оттон уонна сылгы куорат иһигэр буолбакка, анал сиргэ сылдьар буолуохтаах буоллаҕа.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин  Бырабыытылыстыбатын 28.04.2011 с. 178 нүөмэрдээх «Об утверждении правил выпаса и прогона сельскохозяйственных животных на территории Республики Саха (Якутия)» быраабылатыгар олоҕуран, Дьокуускай куорат уокуруктааҕы 14.09.2018  с. №257п (көннөрүллэн  29.04.2022 с. №108п)  «Об утверждении Порядка организации проведения на территории городского округа «город Якутск» мероприятий по отлову, перегону (транспортировке) и содержанию безнадзорных сельскохозяйственных животных» таһаарбыт уурааҕын 3.5 пуунунан тыа хаһаайыстыбатын сүөһүлэрин мэччитэр көҥүллэммэт:

а) куорат киинигэр уонна нэһилиэнньэлээх пууннарга;

б) айан суолугар;

в) тимир суол, уу кытыытыгар, 1000 вольт күүстээх уот, гаас линияларын, култуура пааматынньыктарын аттыгар;

г) ойуур харыстанар сирдэригэр саҥа олордуллубут тииттэрдээх, сыаналаах көрүҥнэри, селекционнай көрүҥнэри уо.д.а олордуллубут, сымнаҕас почвалаах уо.д.а.  сирдэргэ;

1.5 пууҥҥа бэйдиэ сылдьар тыа хаһаайыстыбатын сүөһүлэрин тутан хаайыыга  Дьокуускай куораттааҕы  Биир кэлим дьуһуурунай-диспетчерскэй сулууспа боломуочуйатыгар уонна куорат уокуруктарын дьаһалталарын управлениетыгар киирэрэ ыйыллыбыт.

1.7 пууҥҥа бэйдиэ сылдьар сүөһүлэри тутуу, тиэйии ИП-ларга эбэтэр юридическай сирэйдэргэ сүктэриллэр, өскөтө анал хааччыллыылаах тэриллээх, сокуонунан үлэни ыытар, толорор хантараактаах буоллахтарына.

Онон куорат олохтоохторо, бу ураахтар пууннарыгар сөп түбэһиннэрэн, сылгы, сүөһү бэйдиэ сылдьарын тылларынан эбэтэр суругунан этиэхтээхтэр, киллэриэхтээхтэр. Ким эмит бу уурааҕы олоччу билиэн баҕардаҕына, суруллубут уураахтары кытта билсиэн сөп. Куйаар ситимин арыйыахха эрэ кэрэх.

Бу көҥүл, хаһаайына биллибэт сылгылар уонна кинилэри быстах кэмҥэ көрөр-истэр тэрилтэ туһунан билсээри Дьокуускай куорат Олохтоох дьаһалтатын Тыа хаһаайыстыбатын управлениетын салайааччыта Марат Даниловка сибээскэ таҕыстым. Марат Юрьевич туох ирдэбил баарын, туох тутуһуллуохтааҕын сокуон хараҕынан быһааран биэрдэ:

– Электроннай аукцион түмүгүнэн Хатас бөһүөлэгин киириитигэр быстах көрөр-истэр пууну тэрийии ИП Радомир Юрьевич Софроновка көҥүллэммитэ. Бу пууну тэрийии ирдэбилэ сокуоҥҥа олоҕуран барар. Ол курдук, бэйдиэ сылдьар тутуллубут сылгы учуокка ылыллан, киниэхэ карточка тэриллэр. Тута бэтэринээр көрүөхтээх уонна, үс күнү ааспакка, сылгы хаһаайынын көрдөөһүн үлэтэ барыахтаах. Ол үлэ хаһыат, куйаар ситимин нөҥүө ыытыллар. Хаһаайын көһүннэ эрэ, сылгы ханна баара ыйыллар, итиэннэ хаһаайын тылынан буолбакка, сылгыны бас билиитин туһунан докумуоннарын көрдөрүөхтээх. Сылгы хаһаайыҥҥа төннөрүллэригэр хас күн турбутунан ороскуота ааҕыллан төлөнүөхтээх. Бу кэнниттэн хаһаайын ылбытын туһунан тэриллибит карточкаҕа бэлиэтэнэр. Онтон алта ый устата хаһаайын биллибэт түгэнигэр, сокуоҥҥа олоҕуран, бу сылгы Дьокуускай куорат бас билиитинэн буоларыгар тиийэр.

Инники сыллары ылан көрдөххө, 2022 сыллаахха сылгыны сайыҥҥы кэмҥэ биир чааска көрүү биир төбөҕө 80 солк. (о.э. сууккаҕа 1920 солк.) этэ, кыһыҥҥы кэмҥэ – чааһа 96 солк. (сууккаҕа 2304 солк.). Ити сыл атырдьах ыйын 4 күнүгэр көрүү-харайыы сыаната үрдээн, сайыҥҥы кэмҥэ чааһа 242 солк. быһыллыбыт (о.э. сууккаҕа 5808 солк.), кыһыҥҥы кэмҥэ – 290 солк. (сууккаҕа 6960 солк.). Бу сыл барыта 773 сылгы мэччийбититтэн, 104 сылгы быстах кэмҥэ пууҥҥа киирэн тахсыбыт. Сылгы хаһаайыттара харайыы иһин 816 286 солк. төлөөн тураллар.

Оттон 2023 с. 197 сайаапка киирбит. Куорат сириттэн 472 сүөһү-сылгы үүрүллүбүт, бу иһигэр 431 сылгы уонна 41 ынах сүөһү. Пууҥҥа 62 төбө сүөһү, о.и. 57 сылгы уонна 5 ынах сүөһү көрүүгэ түбэспит. Сүөһү-сылгы хаһаайыттара көрүү-харайыы иһин  816 286 с. төннөрбүттэрэ.

Былырыыҥҥы 2024  сылы көрдөххө, 83 сайаапка киирэн турар. Куорат сириттэн 414 сылгы, ынах сүөһү үүрүллүбүт, бу иһигэр 385 сыспай сиэллээх уонна 36 хороҕор муостаах. Мантан 36 сылгы быстах көрөр-истэр пууҥҥа утаарыллыбыт. Сокуоннай хаһаайыттар куорат хааһынатыгар 461 000 солк. төлөөн тураллар.

Аны быйылгы сылы көрүөҕүҥ. От ыйын түмүгүнэн 24 сайаапка киирбит. Ол түмүгэр 196 сүөһү, о.и. 154 сылгы, 42 ынах сүөһү туһааннаах сиртэн үүрүллүбүт. Анал пууҥҥа икки сылгы тиэйиллэн, хаһаайыттар 34 560 солк. ороскуоту төннөрдүлэр.

Үөһээ эппитим курдук, электроннай куоластааһыны ааһан, 2022 с., 2023 с., 2024 с. уонна бу 2025 с. ИП Радомир Юрьевич Софронов быстах көрөр-истэр пууну үлэлэтэр. Сылларынан хантараагынан үбүлээһини көрөр буоллахха,  2022 с. иккис аҥаарыттан  – 970 000 солк.,  2023 с. –  3 000 000 солк.,  2024 с. – 2 715 000 солк.,  2025 с. 1 999 992 солк. кээмэйдээх үп көрүллэн кэллэ. Үбүлээһин ороскуоттан ааҕыллан тахсар.

Хатаска баар быстах көрүү-харайыы пуунун үлэтэ ирдэбилгэ эппиэттиир уонна сөптөөхтүк ыытыллар, – диэн быһааран кэпсээтэ Марат Юрьевич.

Мантан көрдөххө, бэйдиэ сылдьар сылгыларбыт куорат сиргэ элбэх да эбиттэр. Сылгы кутталы үөскэтиэн үөскэппит. Аһыыр баҕаттан ханна от үүммүтүнэн, куорат уһун уулуссаларынан, бэл, киэн тутта кэпсиир Кырдьаҕас куораппытыгар бэйдиэ сылдьаллар. Ол эрэн түргэн дьаһал ылыллан, туох да харгыһы таһаарбакка, туһааннаах тэрилтэлэр тута үлэлээн, боппуруоһу быһааралларын хайҕыахха эрэ сөп. Ылан көрдөххө, хаһаайын куһаҕан көрүүтүттэн бетон суол устун аһылык көрдөөн тоһугураһар буоллахтара.

Күндү ааҕааччы! Бу суруллубуту ааҕан, бэйдиэ сылдьар сылгыны-сүөһүнү туһааннаах төлөпүөннэргэ эрийэн тыллыаххын уонна ыйыллыбыт уураахтары ааҕан билсиэххин сөп:

- Биир кэлим диспетчерскэй сулууспаҕа – 444-229, 444-251, 444-564 (ЕДДС);

- уокурук дьаһалтатыгар;

- анал сулууспаҕа – 8914-222-11-77, 8964-424-44-15.