СВО кыттыылаахтарыгар сири анааһын саҕаланна!

Дойду интэриэһин көмүскүүр анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтара (кинилэр дьиэ кэргэттэрэ) эйэлээх олоххо эргиллэн, эмтэнэр-томтонор, сир-уот анатан, дьиэлэнэр-уоттанар, хаһаайыстыба тэринэр, нус-хас олорор усулуобуйаларын тэрийии – бүгүҥҥү күн тулхадыйбат соруга.
Дьокуускай куорат уокуругун “Сир сыһыаннаһыыларыгар ааҕыныстыбата” МХТ соторутааҕыта СВО кыттыылааҕын быһыытынан докумуоннарын туттаран, босхо сир ылар бырааптаахтара бигэргэммит 100 киһиэхэ ыҥырыы ыыппыта. Олунньу 25-26 кк. кинилэртэн 79 киһи кэлэн, анаабыт курдук Табаҕаттан – 40, Тулагы Киллэмтэн 39 учаастагы талан, сирдэрин быһааттаран бардылар.

Дьокуускай баһылыга Евгений Григорьев эппитинэн, анал дьайыы кыттыылаахтарыгар билиҥҥитэ 6-лыы суотайдаах уопсайа 1396 учаастак быһыллыбыт, ол иһигэр: Тулагы Киллэм сиригэр суол хаҥас өттүгэр – 326;  уҥа өттүгэр – 635; Саҥа Табаҕа сыста кэриэтэ – 435. Ким ханнык учаастакка түбэһэрин, син эмиэ элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэргэ курдук, сэрэбиэй түмүгэ быһаарар.

 Евгений Григорьев, куорат баһылыга:

– СВО кыттыылаахтарыгар сир аныыр гына, 2022 с. бүтүүтүттэн үлэлэһэн барбыппыт. Салгыы анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын өйүүр ньымалар тустарынан СӨ сокуона ылыллан, 2 сыл устата барбыт улахан үлэ түмүгүнэн, күүтүүлээх күммүт, дьэ, үүннэ. Бу курдук, 2025 с. былаһын тухары, учаастактар докумуоннанан истэхтэрин аайы, ыҥыртаан, түҥэтэн иһиэхпит. Дьокуускай куоракка пропискалаах анал дьайыыга сылдьыбыт дьоммутун барытын сиринэн хааччыйарга үлэлэһэбит.

Альберт Семенов, Дьокуускай куорат Дууматын бэрэссэдээтэлэ.

– Дойду көмүскэлигэр сылдьыбыт куоракка пропискалаах оҕолорбут сирдэниэх-уоттаныах тустаахтар. Былаан олоххо киирэн, «Оҕуруот аһын олордорго (ведение огородничества)» көҥүллээх сири түҥэтии саҕаланна. Бу сирдэрин бэйэ бас билиитигэр ылан, хаһаайыстыба тэринэллэрин сэргэ, ИЖС киэнигэр курдук дьиэ, гараас туттуохтарын, пропискаланыахтарын сөп. Атастаһаллара, атыылыыллара, бэлэхтииллэрэ – көҥүл. Быйыл сыл бүтүөр диэри уот ситимэ тардыллыа. Салгыы социальнай гаастааһын бырагырааматын туһанан, гаас ситимэ да кэлэр 3 сыл иһигэр баар буолуо. Бэриллэр учаастактар трассаттан ырааҕа суох, нэһилиэнньэлээх пуунтан чугас, ыраас, налыы сиргэ бааллар.

Александр Северьянов, куорат Дууматын дьокутаата, СВО кыттыылааҕа:

– СВО кыттыылаахтарыгар босхо сири аныыр бырагырааманы ылыммыт элбэҕэ суох куораттан биһиги Дьокуускайбыт дьаһалтата бастакынан ылсан, сирдэри бэлэмнэтэн, дьоммут күүтүүлээх сирдэрин анатан эрэллэригэр куорат дьаһалтатыгар, мээрбитигэр махтанабыт. Бүгүн 50 киһи ыҥырыллыбыта. Тулагыттан, Табаҕаттан 25-тии учаастак кумааҕытын булкуйан баран, остуолга тарҕата ууруллубутуттан кэлбит киһи бэйэтэ талан ылар. Этэргэ дылы, тарбах талыыта, киһи дьолуота быһаарар. СВО-ҕа барыы – бэйэтэ дьоруойдуу быһыы, «оҕо оонньуута» буолбатах. Бэйэм эмиэ баҕа өттүбүнэн тылланан бара сылдьыбыт буолан, хайдах ыараханын, өлүү-сүтүү тахса турарын, эргиллэн кэлиэ суохха сөбүн билэбин. Онон уолаттарбыт туох хайа иннинэ этэҥҥэ, тыыннаах эргиллэн, сир ылан, дьоһуннаахтык олоруохтарын баҕарабын. Оннукка эрэнэбин.

Сергей Тимошенко, «Сир сыһыаннаһыы-ларыгар ааҕыныстыба» салайааччыта :

– Кэлэр өттүгэр күҥҥэ төһө киһини ыҥырар сөптөөҕүн суоттанар гына, икки бастакы күҥҥэ сарсыарда 9-12 ч. 50-нуу киһини ыҥырбыппыт. Онтубут 2 ч. иһигэр 38 киһи киирэн таҕыста. Мантан салгыы ый аайы хаста да, алтаҕа тиийэ жеребьевкалыыр күннэри аныахпыт. Сир ылбыттар туруорсууларынан социальнай ситимҥэ бөлөх аһыахпыт, онно сирдэрин атастаһыахтарын да сөп. Сокуон быһыытынан, бастаан талан ылбыт сирдэрин бэйэлэригэр суруттаран, регистрациялатан баран мэнэйдэһиэхтэрин сөп. Ким эрэ Табаҕаны, сорох Тулагыны сэҥээрэр. Оннукка туох да хааччах суох. Бары да сирдэнэн, үөрэн-көтөн бардылар. Хас биирдиилэригэр мантан салгыы тугу гыныахтааҕын туһунан саас-сааһынан быһааран, көрдөрөн биэрэр «Памяткалары» түҥэттибит, о.и. туһааннаах тэрилтэлэргэ быһалыы киирэр кюар-кодтары уктубут. СВО кыттыылаахтарын сиригэр сыһыаннаах туох баар иһитиннэриини, инфраструктура оҥоһуллуутун эҥин туһунан ДИЗО телеграм-ханаалбытыгар, вКонтакте «Агентство земельных отношений» МКУ страницатыгар эмиэ уга-сырдата туруохпут. Бу сыл бүтүөр диэри тыырыллыбыт сири олоччу түҥэтэр, ону тэҥэ эбии сирдэри булан, түҥэтэргэ сөптөөх гына бэлэмниир соруктаахпыт.

Саргылана:

– Кэргэним СВО-ҕа барбыта 3-с сыла. Сир учаастагын биэрэллэрин истэн, 2023 с. ахсынньы ый ортотугар докумуоннарбытын туттаран, учуокка турбуппут. Кэргэним генеральнай дэбиэринэс суруйан хаалларбыта. Ону, бэйэм, оҕом, саахсабыт докумуоннарын, Дьокуускайга 5 сылтан кылгаһа суох кэмҥэ суох пропискалаахпытын көрдөрөр дьиэ кэргэн састаабын туһунан ыспыраапканы туттарбытым. Ол кэнниттэн бу төлөпүөннээн ыҥырдылар.

Аҕабыт мобилизациянан барбыта. Барыта олус  соһуччу этэ. Иккитэ уоппускаҕа кэлэн барда, о.и. бииригэр – бааһырыы ылан. Эчэйии ончу суола-ииһэ суох хаалбат буоллаҕа. Сыччах ыарахан ыйааһыны сүгэн да сылдьара сиһигэр ноҕорууска. Биллэн турар, долгуйабыт, этэҥҥэ эргиллэн кэлэрин күүтэбит. Сибээскэ таҕыстаҕына, биһиэхэ –  үөрүү.

– Оннук ээ. Маны таһынан атын туох өйөбүлүнэн туһанаҕыт?

– Кирэдьииппит төлөбүрүн «тоҥорбуттара».

– Оо, «тоҥоруллар» эрэ? 10 мөл. солк. диэри иэс сотуллуон сөбө мобилизованнайдарга дьайбат эбит?

– Ол кэлин, 2024 сыл ахсынньытын кэнниттэн контракт түһэрсибиттэргэ дьайар. УК кыбартыыраны көрүү-истии, бөҕү тоҕуу иһин курдук ылар төлөбүрүттэн (400 солк. – 1 000. солк. курдук)  уонна хапытаалынай  өрөмүөн төлөбүрүгэр 50% чэпчэтии баар. Бастаан төлүүгүн, ол кэнниттэн төһө эрэ кэм буолан баран кибитээнсийэҕин туттардаххына, аҥаара кэмпэнсээссийэлэнэр. Оҕобут оскуолаҕа итии аһа – босхо. Биһиэхэ куорат Автодорожнай уокуруга  көмөлөһөр, наадалаах иһитиннэриини тиэрдэ турар. Сыллата бородуукта корзинатын эҥин биэрэллэр.

Ирина:

– Оруобуна, баҕарбыппыт курдук, Табаҕа аттынааҕы сир түбэстэ! Уруккуттан сирдэниэхпитин ыралыыр этибит. Ыал буолбуппут 7 сыл буолла, икки оҕолоохпут. Бэйэм оҕо көрөр уоппускаҕа олоробун.  Бу сирбитин докумуоннатан, ИЖС курдук дьиэ да туттуоххутун сөп диэтилэр. Баҕар, даача гыныахпыт. Кэргэним бэйэтэ да байыаннай сулууспалаах, командировкаларга эҥин сылдьар этэ. Кэнникитин СВО-ҕа 2023 с. тохсунньуттан ыам ыйыгар диэри сылдьыбыта. Билигин манна баар. Промышленнай уокурук дьаһалтата биһигини наар өйүүр-убуур. Оҕолорбутун эҕэрдэлииллэр, ас нобуора биэрэллэр. Араас көрсүһүүлэри тэрийэллэр, тэрээһиннэргэ сырытыннараллар. Сүбэ-соргу да өттүнэн көмөлөһөллөр.

Павел С. :

– Тулагы Киллэм сиригэр түбэстим. Бу иннинэ сирбит суоҕа. Онон кэргэммин кытта «ханна да буоллун, сүрүнэ, биэрдиннэр эрэ» диэн кэлбиппит. Былаан элбэх. Бастатан туран, дьиэ туттуо этибит. Биир оҕолоохпут. 2023 сыллаахха Угледарга 7 ый сылдьыбытым. Дойдубар, этэҥҥэ, тыыннаах эргиллэн кэлбитим. Мин атын сиртэн, бэйэм тылланан туран барбытым, онон сахалартан соҕотох этим. Өлүү-сүтүү да ханна барыай, баара. Бииргэ сулууспалаабыт дьоммут кытта билигин да сибээстэһэбин.

Макарианна:

– Баҕам хоту, Тулагы диэки сир түбэспититтэн олус үөрдүм. Икки оҕолоохпут, улахаммыт устудьуон, кырабыт оскуола үөрэнээччитэ. Олох эрдэ мунньах оҥорбуттара. «СВО кыттыылаахтарыгар сир биэрэргэ үлэлэһиэм, бастаан сирбитин көрдүөхпүт, онтон көстөн иһиэ», –  диэн мээр Евгений Григорьев тылын биэрэн турар. 3-с сылыгар ол эппитин толорон, сир анаан саҕалаабыттарыттан махтанабын.

Аҕабыт баахтаҕа 8 ый үлэлээн кэлбитэ нэдиэлэ да буола илигинэ, мобилизация саҕаламмытыгар  соһуччу ыҥырыллан барбыта. Үстэ көрсө сырыттыбыт. Уоппускалара 15 эрэ күн, онтон айаныгар да барыыһы диэн, Москваҕа, биирдэ оҕолорбунуун Владивостокка тиийэн көрсүбүппүт. Аҕабыт бааһыран, билигин госпитальга сытар. Ростов-на-Донуттан тута Улан-Үдэҕэ көһөрбүттэрэ. Атаҕар турдаҕына, манна реабилитацияҕа кэлэр ини диэн кэтэһэбин.

Ити курдук, хас биирдии киһини кытта кыл түгэнэ да кэпсэтиигэ сирдэнии үөрүүтүн биир өттүгэр тапталлаах кэргэни, оҕону долгуйа күүтүү аймыыра көстөр. Ону ол диэбэккэ дойду көмүскэлигэр сылдьар дьонноругар эрэллээх тыыл, харысхал, көмүскэл буоларга дьулуһаллар.

Эр хоһууттарбыт бука бары этэҥҥэ эргиллэн, ылбыт сирдэригэр дьиэ-уот туттан, дьоһуннаах, дьоллоох олоҕу олордоллор, кэнчээри ыччаты тэниттэллэр ханнык!

Дьокуускай куоракка босхо сир учаастагын аныырга СВО кыттыылаахтарын бастаан учуокка ылаллар. Онуоха маннык тутаах киритиэрийдэр ирдэнэллэр:

*Гражданин анал байыаннай дьайыыга кытта барар кэмигэр Дьокуускай куоракка пропискалаах эбэтэр быстах кэмҥэ регистрациялаах буолуохтаах. Онуоха Саха Өрөспүүбүлүкэтин сирин олохтооҕо буоларын олорор сиригэр регистрацияламмыта эбэтэр чахчы  бу сиргэ олорорун туһунан суут быһаарыыта күүһүгэр киирбитэ бигэргэниэхтээх.

*Байыаннай дьайыы кыттыылааҕын дастабырыанньата.

*Үс уонна онтон элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн быһыытынан сир учаастагын босхо ылбытын туһунан сибидиэнньэ суох буолуохтаах. О.э. элбэх оҕолоох быһыытынан сир ылбыттарга бэриллибэт.

*Анал байыаннай дьайыыга сылдьан РФ УК 332 ыст. 2.1 уонна 2.2 ч., ону тэҥэ 337, 338 уонна 356.1 ыст. сууттамматах буолуохтаах.

Сир аныыры туруорсар сайабылыанньаны Дьокуускай к. Октябрьскай уул., 20/1 №-дээх дьиэтигэр, бастакы этээскэ баар 2-с нүөмэрдээх түннүккэ сарсыарда 9 ч. киэһэ 17 ч. диэри сирэй кэлэн туттарыахха сөп. Тэрилтэ 13-14 ч. диэри эбиэттиир тохтобуллаах.

*dizo@yakadm.ru, azo@yakadm.ru электроннай почтаҕа ыытыахха сөп.

*Ону таһынан Судаарыстыбаннай өҥө порталын эбэтэр e-yakutia сайт нөҥүө эмиэ ыытар кыах баар.

Дэбиэринэс туһунан

СВО-ҕа сылдьар дьоҥҥо чаас, соединение, тэрилтэ хамандыыра бигэргэппит дэбиэринэһэ нотариус бигэргэтиитин кытта тэҥ күүстээх.

Сиһилии 40-80-46 нүөмэргэ эрийэн билсиэххэ сөп.