Суор сэрэтиитэ

Суор – көтөр бииһин ууһуттан саамай уһун олохтоохторо. Кини барахсан үс үйэни быһа олох олороро үһү. Саха омукка биир улаханнык ытыктанар көтөр. Дэлэҕэ, былыргы улуу, ааттара ааттаммат ойууттар, удаҕаттар кинини суолдьут оҥостуохтара дуо?

Ол курдук, былыр Орто Бүлүү улууһугар төрөөн-үөскээн ааспыт Алыһардаах удаҕан барахсан суорунан тыаҕа муммут дьону булара. Ону тэҥэ сураҕа суох сүппүт дьону суор буолан көрдүүрэ үһү. Маны таһынан улахан булчуттар суору эһэкээн суолдьутунан ааҕаллара. Тыаҕа булчут кулуһун отуннаҕына, суор барахсан хааҕырҕаан баар буола охсоро. Байанайдаах булчуттарга суор барахсан буур тайахха, кыыл табаҕа сирдээн аҕалара үһү. Суор тайахха, табаҕа сирдээн биэрбитин туһунан кэпсээн Сахабыт сирин араас муннуктарыгар туох да баһаам элбэх.

Бүгүн эһиэхэ кэпсиир кэпсээним кыратык ураты соҕус буолуо. Ол курдук, уонтан тахса сыллааҕыта Ньурба улууһугар биир булчут тыалыы сылдьыбыт. Көмүс күһүн кэлбит буолан, от-мас хагдарыйан, көмнөх түспүт буолан, айылҕа барахсан кыһыҥҥы уһун уутугар утуйан эрэр кэмэ эбит.

Баччаларга булчуттар тайахха хаамар кэмнэрэ. Бу булчуппут эмиэ тайахха хаама сылдьыбыт. Биир улахан толоону ааһан тыаҕа киириитигэр эмискэ хара суор баар буола түспүт. Булчут урут экспедиция нууччалара тыаны солообут суолларынан быһа үрэххэ барар санаалаах эбит. Ону баара биир суор кэлэн иннигэр көтө быластаан сылдьан хааҕырҕаан бөҕө буолбут. Үрэх диэки барар суолунан туох да иһин ыытыан баҕарбаттыы хааҕырҕаабыт. Хайдах эрэ «бу манан барыма» диэбиттии көрдөһөр курдук. Маны таһынан өрө көтөн тахсан тыа уҥа өттүн батара үһү.

Булчут иһигэр «арааһа, эһэкээним тайахха сирдиир быһыылаах» дии санаат, суору батыспыт. Чаас кэриҥэ эккирэппитин кэнниттэн суора, ханна барбыта биллибэккэ, эмискэ көстүбүтүн курдук сүтэн хаалбыт. Ити итинэн ааспыт.

Кэлин, нэдиэлэ кэриҥэ буолан баран, булчут били нууччатын суолунан үрэххэ барбыт. Онно баран иһэн тыатааҕы суолугар кэтиллэ түспүт. Онно баар биир тиити туох да ынырыктык баппаҕайынан хайыта тыыппыт тыҥыраҕын суола баара үһү. Булчут кэтээн көрбүтэ, оруобуна нэдиэлэ анараа өттүнээҕи быһылаан эбит. Уонна эмискэ били суорун өйдүү биэрбит. Суор барахсан, киҥэ-наара холло сылдьар тыатааҕылыын көрсүһүннэримээри, булчуту аралдьытан туора илдьэ бардаҕа.

Арай, ити кэмҥэ булчут суору улахаҥҥа уурбатах буоллун? Туох быһылаан тахсара биллибэт этэ.