Суол саахала аҕыйаабыт эрээри...

Сыл саҕаланыаҕыттан Саха сиригэр суолга тахсар саахал 9 бырыһыан аҕыйаабыт. Ону кытта тэҥинэн саахалга суох буолбут  дьон ахсаана – 15%, эчэйбит дьон – 20 бырыһыан аҕыйаабыт диэн буолла. Ол эрээри үөрэргэ, холкутуйарга билигин да эрдэ. Тоҕо диэтэххэ,  инники икки сылга суол саахалыгар өлүү көрдөрүүтэ үрдүү сылдьыбыт эбит. Өрөспүүбүлүкэ саахал түмүгэр 2023 сыллаахха ­–80, оттон 2025 сылга – 80 олохтооҕун сүтэрбит!

Бу сыл түөрт бастакы ыйыгар Саха сиригэр 179 ДТП регистрацияламмыт. Ити иһигэр, хомойуох иһин, 16 киһи суорума суолламмыт, 232 киһи араас хабааннаах эчэйиини ылан доруобуйатын туругун айгыраппыт. Бу көрдөххө эрэ  сууххай сыыппара иһигэр дьон дьылҕата, иэдээнэ сыттаҕа.

Дойдуга суолга айан куттал суох буоларын ситиһэр инниттэн Арассыыйа 2030 сылга уонна онтон кэлэр 2036 сылга диэри стратегическай былааны ылыммыт. Саха сиригэр эмиэ биир оннук былаан суолларбыт туруктарын, килиимэт уратытын учуоттаан туран ылыллыбыт.

Билигин да саахал тахсар куттала чуолаан тимир көлө сыбыытан федеральнай уонна олохтоох суолларга улахан. Ыарахан  саахал  тахсар төрүөттэрин ырытан көрбүттэр. Ол анааран көрүү  тырааныспарынан айанныыр ускуорас олус түргэнэ, утары суолга тахсан биэрии, холуочук туруктаах массыынаны ыытыы, массыына, матасыыкыл ыытар бырааба, ыыта үөрүйэҕэ суох дьон тимир көлөнү ыытарга сорунуулара ааттамыт. Ону тэҥэ суоллар хардарсар сирдэригэр, суолу туорааһыҥҥа болҕомто сыппаан биэриитэ, массыынаҕа олорооччу иилиниэхтээх курун туһаммат буолуу саахал тахсыытыгар, саахалга эчэйии элбииригэр тирэх буолар.

Ону таһынан мото-тырааныспар, самокат кыттыылаах суол саахала элбэҕэ долгутар. Ол курдук, сыл саҕаланыаҕыттан матасыыкыл кыттыылаах 10 ДТП буолбут. Ол иһигэр биир саахал – киһи өлүүлээх. Ону тэҥэ Дьокуускайга электросамокатынан айаннаан иһэн саахалланы 3 түбэлтэтэ тахсыбыт. Оҕо каникулун кэмигэр бу икки көрүҥ көлө саахала элбиир кутталлаах. Төрөппүт болҕомтолоох буолара ирдэнэр, көрүүтэ-истиитэ суох, көҥүл ыыппат гына дьаһаныахтаах. Ол туһугар эрдэттэн оскуолаларынан сылдьан сэрэтии үлэни ыытыллыбыт. Онно 117 тыһ. оҕо, 68 тыһ. төрөппүт хабыллыбыт. Төрөппүт, учуутал уонна Судаарыстыбаннай автоинспекция кыттыһан, биир сыалы тутуһан үлэлэриттэн элбэх тутулуктаах.

Бары да өйдүөх кэриҥнээхпит: матасыыкыл уонна самокат – оҕо оонньуура буолбатахтар, син эмиэ атын тимир көлөлөр курдук суол быраабылатын толору билиини, эппиэтинэстээх буолууну эрэйэллэр. Хайа да түгэҥҥэ ону умнумуохпутун наада.

Аны, куоракка бэлэсипиэтинэн сылдьааччы биллэ эбиллибит. Кинилэр ортолоругар оҕо да, улахан да дьон баар. Бэлэсипиэтинэн сылдьааччы тимир көлөҕө киирэн биэрэр, суолга саахал тахсарыгар төрүөт буолар кутталлара улахан. Холобур, үгүстэр “зебранан” туоруурга бэлэсипиэттэрин миинньибитинэн туорууллар. Оттон суол быраабылатынан, дьону кытта “зебранан” туоруур буоллахха, сатыы дьон ахсааныгар киирэҕин, онон хайаан да түһэн баран, бэлэсипиэти анньан туораныллыахтаах. Арай анал бэлэсипиэттээх дьон туоруур сирдэригэр эрэ олорбутунун туоруохха сөп. Оннук анал туоруур сир Дьокуускайга суох да быһыылаах.

Онон, бука диэн, болҕомтолоох, бэйэ да, атын да дьон иннигэр эппиэтинэстээх буолуохха!