Сэрии сыллара, ахсынньы 18 күнэ

Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар ахсынньы 18 күнүгэр буолбут сүрүн түгэннэр, ол иһигэр Тверь кыраайын Улуу Кыайыыга кылаатын кытта сибээстээхтэр: Спировскай оройуоҥҥа Волхово сэлиэнньэтигэр Албан аат уордьанын толору кавалера Александр Беляков төрөөбүт. Фашистар Пеновскай оройуоҥҥа Горелое хутор олохтоохторун ытыалаабыттар. Калинин уобалаһыгар үлэлиир бартыһааннар этэрээттэрэ өстөөх түөрт эшелонун тэйиччи үүрбүттэр.

1895 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Николай Михайлович Хлебников төрөөбүтэ. Кини Калининскай фронт артиллериятын хамаандалаабыта.

1941 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Ленинградскай фронт. 54-с аармыйа ахсынньы 18-с күнүгэр Войбокало соҕуруу өттүгэр өстөөх утарсыытын үлтүрүппүтэ. Бу хайысхаҕа элбэх күннээх кыргыһыы түмүгэр сэбиэскэй сэриилэр өстөөх 11-с, 291-с уонна 254-с пехотнай дивизияларын урусхаллаабыттара. 54-с аармыйа сэриилэрэ Войбокало соҕуруу өттүгэр 94 орудиены уонна миномету, 21 тааҥканы, 21 бөлөмүөтү, 90 тимир көлөнү уонна да атын байыаннай баайы-дуолу былдьаабыттара. Сэрии хонуутугар өстөөх 5 тыһыынчаттан тахса саллаатын уонна эпиһиэрин өлүгүн хаалларбыта.

Бу күн фашистар Калининскай уобалас Пеновскай оройуон Горелое хуторын олохтоохторун барыларын ытыалаан өлөртөөбүттэрэ.

1941 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Утары кимэн киириигэ Арҕаа фронт киинин аармыйалара көспүттэрэ. Кинилэри утары 130 биэрэстэ усталаах балаһаҕа, Москва – Можайскай тимир суолтан Таруса куоракка диэри, 4-с ньиэмэс аармыйатын холбоһуктара көмүскэммиттэрэ. Ньиэмэстэр сэриилэрэ бу кирбиигэ эрдэттэн бэлэмнэммит буоланнар, көмүскэниини тутан сыппыттара. Манна окуопалара, блиндажтара толору хааччыллан, иһитиннэриини, биллэриини хайа баҕарар тиэрдэр гына оҥоһуулаахтара уонна үчүгэй тэрээһиннээх уоту ыытарга, утарсарга бэлэмнэрэ. Тирэх пууннары уонна кинилэр икки ардыларыгар арыттары сабарга өстөөх араас пехотаны уонна тааҥканы киэҥник туттубута. Ити биһиги сэриибитигэр оччотооҕу да ыарахан быһыыны-майгыны лаппа уустугурдубута.

1942 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Совинформбюро иһитиннэриититтэн: «Калинин уобалаһыгар үлэлиир бартыһааннар этэрээттэрэ өстөөх түөрт эшелонун тэйиччи үүрбүтэ. Паровоһу суох оҥорбуттара, өстөөхтөр олорсон испит 8 вагоннарын уонна массыыналардаах 4 платформаны үлтүрүппүттэрэ, 104 вагон уонна платформа алдьаммыта. Калинин бартыһааннарын атын этэрээтэ ньиэмэс-фашистскай оккупаннар икки поезтарын дэлби тэбиитин тэрийбитэ. Элбэх гитлеровец өлөрүллүбүтэ, бааһырбыта».

1942 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Сталинградтааҕы кыргыһыы. Соҕуруулуу-Арҕаа фронт 1-кы гвардейскай аармыйата кыргыһыы кэмигэр, ахсынньы 16-18 күннэригэр, итальянскай дивизия 3-с пехотнай уонна ньиэмэстэр 298-с пехотнай дивизияларын оборонатын тоҕо көппүттэрэ.

Соҕуруулуу-Арҕаа фронт 3-с гвардейскай аармыйата, Кружилин – Боковскай илин кирбиититтэн кимэн киирэн эмиэ өстөөх көмүскэлин тоҕо көппүтэ. Эмиэ бу күн 1-кы гвардейскай механизированнай корпус бу аармыйа 14-с стрелковай корпуһун кытта Астахов, Коньков, Боковскай уонна Старай Земцов нэһилиэнньэлээх пууннарын баһылаабыта.

1944 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Будапештааҕы эпэрээссийэ. 2-с Украинскай фронт сэрииһиттэрэ Венгрия-Чехословакия кыраныыссатыгар тиийбиттэрэ.

1944 сыл, ахсынньы 18 күнэ. Совинформбюро. Чехословакия территориятыгар Кошице куорат илин уонна соҕуруулуу-илин өттүгэр биһиги сэриилэрбит өстөөх хайалаах-ойуурдаах сирдэригэр утарылаһыытын уонна инженернэй кириэппэстэрин туораан Давидов, Цабов, Бачков нэһилиэнньэлээх пууннарын баһылаабыттара. Биир кэмҥэ Кошице куорат соҕуруу уонна соҕуруулуу-арҕаа өттүгэр биһиги сэриилэрбит Чехословакия территориятыгар Сенья, Перина диэн нэһилиэнньэлээх пууннары сэриилээн ылбыттара.

Хаартыска уонна тылбаас: Tverigard.ru саайтан