Сайын Арктикатааҕы интэриниэт ситимин тардан саҕалыахтара

Бу туһунан СӨ Инновацияҕа уонна сибээскэ министиэристибэтэ иһитиннэрэр.

Бэс ыйыгар Саха сиригэр “Синергия Арктики” бырайыакка анаан, анал көмүскэллээх (бронированнай) оптоволокно кабель бастакы партията кэлиэхтээх. Бу түгэн – күн бүгүҥҥү туругунан, Арктика уонна ирбэт тоҥ усулуобуйатыгар Арассыыйа бөдөҥ телекоммуникационнай бырайыагын олоххо киллэрии бастакы, суолталаах түһүмэҕэр киирии бэлиэ, историческай чахчыта буолар.   

Саҥа киирии кабель туһааннаах көрүү-истии кэнниттэн тутуу барыахтаах сиригэр ыытыллыа.  Ол курдук, от ыйыттан тутар-мантаастыыр үлэ бэлиэр саҕаланан, өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэлээх пууннарын таарыйан ааһар оптоволокно лииньийэни тардыы күүтүүлээх үлэтэ саҕаланыа.

Үлэ бастакы түһүмэҕэр, ол эбэтэр, бу сыл бүтүөр диэри, түргэн тэтимнээх интэриниэтинэн Саха сирин аҕыс нэһилиэнньэлээх пууна хааччыллыа диэн былаанныыллар. Чопчута,  Кэбээйи улууһун Сиэгэн Күөлүн, Өлүөхүмэ оройуонун Дабаан, Дэлгэй, Тээнэ (Тинная) уонна Чапаево бөһүөлэктэрин, Таатта Хара Алданын Томпо Тополиное бөһүөлэктэрин олохтоохторугар үөрүүлээх түгэн тосхойуо.

Бырайыагы өрөспүүбүлүкэ «АрктикТелеком» хампаанньата олоххо киллэрэр. Үлэ бары түһүмэхтэрин сүрүннээччинэн, онно анаан тэриллибит, «Синергия Арктики» дириэксийэ буолуоҕа.

Билиҥҥи туругунан, кэлиэхтээх кабель бастакы баартыйатын аҕалтарарга дуогабар түһэрсиллэн турар. Аныгы кэм сонун кабелын Арассыыйа «Трансвок» диэн собуота оҥорон таһаарар эбит. Бастакы баартыйа бэлэм буолан, Калуга уобалаһыттан Аллараа Бэстээххэ айаннаан кэлэрэ хаалбыт. Ууруллуохтаах ыскылаата быһаарыллыбыт.

Ону тэҥэ тутар-мантаастыыр үлэни толоруохтаах бэдэрээт тэрилтэлэрэ талыллыбыттар. Сибээс лииньийэтэ барыахтаах тыраассатын эрдэ чинчийэн көрбүттэр, быһаарбыттар. Бырайыак эбийиэктэригэр туттуллуохтаах коммутатордарынан уонна маршрутизатордарынан хааччыйар тэрилтэ аукцион түмүгүнэн быһаарыллыбыт.

Инновация, сыыппара сайдыытын уонна инфокоммуникация технологияларын миниистирэ Петр Николаев бу бырайыак Ил Дархан көҕүлээһининэн,  2023 сыллаахха саҕаламмытын санатар. «Синергия Арктики» – уникальнай бырайыак буоларын, күн бүгүн Арассыыйа үрдүнэн Арктика экстремальнай усулуобуйатыгар маннык киэҥ хабааннаах тутуу ыытылла илигин бэлиэтиир.

Санатан эттэххэ, бу – Арассыыйа Сыыппара министиэристибэтин кытта кыттыгас бырайыак буолар. 2028 сыл бүтүөр диэри 7 тыһыынча км (!) уһуннаах лииньийэ тардыллан, Саха сирин 61 нэһилиэнньэлээх пуунун түргэн тэтимнээх интэрниэтинэн хааччыйыахтаах. Ити бөһүөлэктэргэ, суруйалларынан, 50 тыһыынчаттан тахса киһи олорор.