Саргылана Слепцова: «Хаһан эрэ утуйан хаалбыт иэйиибин уһугуннарда...»

Олорор эйгэбитин киэргэтэр дьон олохпутун сырдаталлар, кэҥэтэллэр. Кинилэр нарын куоластарынан, уус тылларынан, уран оҥоһуктарынан биһигини угуттууллар, үөрдэллэр. Бүгүҥҥү нүөмэрбитигэр биир оннук киһи – СӨ Куукула оҥорооччуларын сойууһун чилиэнэ, уус-уран оҥоһук маастара Саргылана Слепцова хараҕы сылаанньытар, дууһаны кынаттыыр дьарыгын туһунан кэпсэтиэхпит. 

– Самаан сайын салаллан кэлбитинэн, Саргылана Живкустовна! Сэһэргэһиибитин саха дьонун сиэринэн билсиһииттэн саҕалыахха. Бэйэҥ туох идэлээххиний, ханна үлэлиигиний?

– “Художник-оформитель”, “Ювелир-гравировщик”  диэн идэлэрдээхпин, кэнники Дьокуускайдааҕы художественнай училищеҕа живописец кууруһун бүтэрбитим. Оҕо сылдьан Харбалаахха Оҕо муусукатын оскуолатыгар уруһуй кылааһыгар  үөрэммитим. Учууталым – Люция  Степановна Кривошапкина.

Өбүгэлэрбэр уус дьон бааллар, кинилэри удьуордаан айар-тутар буоллаҕым. Бэйэм ыырбын кэҥэтэн, парикмахер кууруһугар үөрэммитим. Ити сатабылларым күннээҕи олохпор туһалыыллара үгүс.

Тыа сириттэн куоракка көһөн киирбиппит номнуо 20 сыл буолла. Бу сыллар усталарыгар “Мясной двор” тэрилтэҕэ үлэлиибин, онтон 19 сылын дыраһааҥка буһаран кэллим. Бу курдук минньигэс, иҥэмтэлээх, туһалаах өбүгэбит аһа суох. Ону дыраһааҥка астааччы уонна саха буоларбынан бигэргэтэбин.

– Урукку оҕолор сыахай диэн ааттаан кумааҕы куукуланы кырыйан, эгэлгэ таҥас уруһуйдаан, оонньуур буоларбыт. Маҕаһыын куукулата да баара. Олох сайдан истэҕин аайы оҥорон таһаарыы тэнийэр, киэҥник биһирэнэр. Кэнники кэмҥэ куукула оҥорооччулар элбээтигит. Эн хаһааҥҥыттан дьарыктанаҕын?

– 2015 сыллаахха сэтинньигэ быһыылааҕа, кыһын кэлбитэ биллэн, киһи тыына бурҕаҥнас буолбут кэмэ этэ. Ол саҕана ийэбиниин эбии үлэ көрдөөн, хаһыат сирэйин барыырбыт. Арай биирдэ “Якутск Вечерний” хаһыакка Кырдьаҕас куоракка сүһүөҕүнэн хамсыыр куукула оҥорорго үөрэтэбин диэн биллэриигэ хараҕым хатана түстэ. Хап-сабар ыйыллыбыт нүөмэргэ эрийдим, “кэлээр” диэтилэр. Миэхэ, ол саҕана тэрэпиискэ куукуланы оҥоро сылдьар киһиэхэ, арыый уустук буолла. Ол эрээри сатыахха баҕа баһаама кыайбыта. Кыра оҕону оҥорон таһаардым, астынным аҕай. Бастакы учууталбынан Каролина Парфенова буолар. Өрөспүүбүлүкэҕэ куукула оҥорооччулартан биир бастакылара.

Нөҥүө сыл сайыныгар аны “Мир кукол” диэн биллэриигэ таба түбэстим. Биир күн анаан-минээн быыстапкаҕа бардым. Эгэлгэ бэйэлээх, араас кээмэйдээх куукулалары көрөн, улахан дуоһуйууну ыллым. Ким баҕалаах кыттарын биллим. Итиэннэ остуоруйалартан саҕалаа диэн сүбэлээтилэр. Иһиттим-истибэтим диэбиттии, “Умка” диэн ойуулугунан эһэлэри оҥордум. Дьарыгым күннээҕи олохпор киирэн барда, сыыйа куукула оҥорооччулары кытта билистим. Элбэх сүбэ-ама ыллым, көрөн-истэн да эбинним. Киһи олоҕун тухары үөрэнэр дииллэринии, күнтэн күн иэйиим абылаҥа уһуктан, улам угуйан, тардан истэ.

2016 сылтан быыстапкаларга кыттыбытынан барбытым. Куукула оҥорооччулар биир тиэмэни ылан, бары үллэстэн оҥорон саҕалаабыппыт. Саха буоларбытынан бэйэбит омукпут итэҕэлин, олоҥхону таарыйан, Айыылары, бухатыырдары оҥорбуппут. Биир сүрүн бырайыакпытынан “Тыгын Дархан” композиция буолар. Бу үлэбитинэн Москуба куоракка ыытыллыбыт Норуоттар икки ардыларынааҕы быыстапкаҕа кыттыбыппыт. Итиэннэ Казахстанынан, Благовещенскайынан уо.д.а сирдэринэн көһө сылдьар быыстапкаларга  туруорулла сылдьар. Бу композициябыт Благовещенскай куоракка Гран-при үрдүк аатын ылбыта. Билиҥҥэ диэри омукпут уратытын киэҥ эйгэҕэ билиһиннэрэ, кэпсии сылдьарыттан үөрэбит эрэ.

– Сүрүн үлэҕиттэн быыс булан быыстапкаларга кыттаҕын, маастар-кылаастары ыытаҕын. Бириэмэҕин хайдах аттараҕын?

– Баҕалаах уонна сүрэхтээх киһи санаабыта барыта табыллар. Онно эбии көмөлөһөөччүлээх буоллаххына, элбэҕи кыайар кыахтанаҕын. Мин үлэбэр даҕаны, дьарыкпар даҕаны уҥа илиим ийэм буолар. Аттыбар кини баар буолан дьоллоохпун, ситиһиилээхпин.

Барыта ис хоһоонноох, суолталаах буоларын туһугар бастаан тиэмэбин талабын. Сороҕор кинигэ ааҕа олордохпуна, идиэйэ бэйэтэ киирэн кэлэр. Дьэ уонна толкуйга түһэбин.
Ийэбэр этэн сүбэлэттэрэбин, ол кэннэ саҕалаабытынан барабын. Таҥаһыгар-сабыгар ийэм көмөлөһөр.

Куукуланы оҥорууга таҥастааһын биир суолталаах, тутаах чааһа буолар. Манна Надежда Руфова үөрэппитэ, сүбэлээбитэ. Надежда Даниловнаны бу эйгэҕэ иккис учууталбынан ааҕабын.

Сирэйин оҥорбутум сарсыныгар төрүт атын буолан көстөөччү. Оннук утуйан турдаҕым аайы уларыйан иһэр. Ол иһин олох бүттэ диэтэхпинэ биирдэ оһоххо буһара угабын.

Оҥорон таһаарбыт куукулаларым сүрүннээн олоххо буолбут түгэннэртэн ылыллаллар. Аҥаара композициялар. Барыта үлэ быыһыгар буолан, төһө өр оҥорорбун чопчу этэр кыаҕым суох. Сороҕор ыксалга, олох хойукка диэри олорооччубун. “Мир кукол”, “Бал кукол снежной долины”, “Якутия мастеровая” кыттабын. Маастар-кылаастары кыралаан ыытабын.

Айар үлэҕэ чугас буоламмын, түмэллэргэ, араас таһымнаах быыстапкаларга сылдьарбын сөбүлүүбүн. Төһө да ыраах сиргэ олордорбут, Ван Гог, Шишкин, Айвазовскай курдук аан дойду чулууларын быыстапкалара Дьокуускайбытыгар илэ туруоруллара – дьол биир ирээтэ.

– Инники эппитиҥ курдук, оҕо эрдэххиттэн уруһуйдуугун.

– Бу удьуорунан бэриллибит дьоҕурбун ийэм таба көрөн, үһүс кылааска үөрэнэ сырыттахпына уруһуй кылааһыгар киллэрбитэ. Кэнники үлэҕэ сабырыйтаран, наада тирээн кэллэҕинэ эрэ уруһуйдуурум. Олоххо оннук буолар. Дьиэ түбүгэ, оҕолор үөрэхтэрэ, хамнастаах үлэм –  күнүм онон бүтэрэ. Баардааҕым ханна барыай? Эбии дьарык бэйэтинэн тиийэн кэлбитэ. Куукуланы оҥорор дьарыгым хаһан эрэ утуйан хаалбыт иэйиибин уһугуннаран, билигин олоҕум киэркэйдэ, сырдаата. Күннээҕи түбүктэн эмтиир курдук. Уопсайынан, айар-тутар дьон айылҕа анаабыт сатабылын, өбүгэ биэрбит дьоҕурун илдьэ сылдьыахтаахпыт, сайыннарыахтаахпыт дии саныыбын.

– Оҕолоруҥ бу эйгэҕэ сыстыгастар дуо?

– Кэргэним Василий Тарасович 15 сыл “Мясной двор” тэрилтэҕэ үлэлээбитэ, билигин биэнсийэҕэ олорор.

Уолбут Алексей — “Түмэн” ТХПК тутаах үлэһитэ. Саха ыалын сиэринэн дьиэ туттан, оҕолонон, этэҥҥэ олороллор. Улахан кыыс Васса дизайнныырын, уһанарын, кэрэни айарын сөбүлүүр. Идэтинэн буҕаалтырдаабыта хаһыс да сыла. Кыра кыыс Жанна, хараҕынан мөлтөхтүк көрдөр даҕаны, уруһуйдуурун олус сөбүлүүр. Өҥү үчүгэйдик көрөр. Графическай дизайнер үөрэҕин бүтэрдэ. Кыра эрдэҕиттэн быыстапкаларга соһобун, билигин маастар-кылаастары ыытабыт.

– Айар үлэҕэр инники былааныҥ?

– Былаан баар – киһини хамсатар күүс. Ол эрээри испэр буһара сылдьабын, сэмээр туоларын кэтэһэбин...

– Саргылана Живкустовна, истиҥ кэпсээҥҥэр махтанабын. Айар киһи ис туруга, санаата мэлдьи кэрэ буолуохтаах. Иэйии курдук куруутун үрдүккэ кынаттыыр, угуйар күүс инниҥ диэки ыраахха сирдээтин! Табыллыы, баҕа санаа бииргэ буоллуннар!

Хаартыскалар:
Дьоруой тус архыыбыттан