Саллаат тыыннаах суруга...

Татьяна Никифорова, Н.И. Пахомов кыыһа:

– Мин аҕам Николай Пахомов ийэтин, мин эбэм, улахан убайа Филипп Яковлевич Горбунов Таатта Игидэйиттэн төрүттээҕэ. 1932 сыллаахха саҥа арыллыбыт Дьокуускайдааҕы педагогическай техникумҥа үөрэххэ киирэр. Манна иккис кууруһу туйгунунан бүтэрэн,  Ленинградка Н.К. Крупская аатынан Культпросвет институгугар салгыы үөрэнэр. Үөрэҕин бүтэрэн Сунтаарга оскуолаҕа үлэлии сылдьан, 1942 сыллаахха Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллар. Аҕа дойду сэриитин телефонист-связист быһыытынан 3-с Белорусскай фроҥҥа ааһар.

Филипп Яковлевич улахан бааһырыыны ылан, госпитальга сырдык тыына быстан, Эккер диэн дэриэбинэҕэ көмүллүбүтүн туһунан билэр этибит.  2015 сыллаахха бастаан көрдүүр үлэни саҕалыырбытыгар, Эккер диэн дэриэбинэ билигин олох да суоҕун туһунан сэрэйбэт да этибит. Бу сири сэрии иннинээҕи каартанан булбуппут. Оборона министиэристибэтин саайтынан чуолкайдаспыппыт. Көрдөөһүн үлэтинэн дьарыктанааччыларга тахсаммыт, Калиниград уобалаһыгар бырааттыы көмүү баарын билбиппит. Бу  мемориал Багратионовскай куоракка Калининград уобалаһыгар 1980 сыллаахха арыллыбыт. Онно таайбыт Филипп Яковлевич Горбунов аата кыһыл көмүс буукубаларынан суруллан турар. 2018 сылга кэргэмминиин Александрдыын таайбыт уҥуоҕар алааһын буорун илдьэн уурбуппут. Нөҥүө сылыгар, 2019 сылга,  Калининградка “Өлбөт үйэлээх полк” халҕаһатыгар  таайбыт мөссүөнүн тутан хаампыппыт. Бу сырыыбытыгар  саха саллааттарын дьылҕатынан күүскэ дьарыктана сылдьар   Владимир Прокопьевич Окоемовтыын билсибиппит. Кини саха саллааттарыгар өйдөбүнньүк тааһы туруорарга этии киллэрбитэ. 2020 сыллаахха ол таас турбута. Дьэ бу мэҥэ тааска таайбыт сэрии хонуутуттан суругар “үөрэхтээх буолуох этэ” диэн баҕа санаатын суруйбут быраата, мин аҕам  Николай Пахомов хоһоонун тыллара суруллубуттара.

Эбэн эттэххэ, ол аллеятыгар саха саллааттарын кэриэһигэр Калиниградка олорор биир дойдулаахтарбыт 2025 сылга Аанньал бэлиэни оҥотторон туруорбуттар эбит.

Филипп Яковлевич Горбунов Кенигсберг куорат кыргыһыытыгар 1945 сыл кулун тутар 6 күнүгэр Эккер дэриэбинэ (билигин Корнево сэлиэнньэ) таһыгар охтубута. 2021сыллаахха үйэ-саас тухары хараллан сытар сиригэр Николай Иванович Пахомов баран сүгүрүйэн кэлбитэ.

Сурук

Абаҕам суругун арыйан,

Сэрэнэн муннубар даҕайан,

Сыллыыбын сэрэнэ долгуйан,

Уот сэрии аргыарын хомуйан.

Үс үйэ чиэппэрэ аастар да,

Үс муннук саһарбыт суругу

Арыйан ааҕабын хаста да,

Ылаары долгуйар туругу.

Суруйбут Кенигсберг куоратын

Тулалыыр нэлэмэн хонуутун,

Кырдалга ньургуһун быкпытын

Хараҕа уулана көрбүтүн.

Сахатын алааһын ахтарын,

Сэрэнэн ньургуһун үргүүрүн,

Дурдаҕа сааскы кус маныырын,

Дойдутун түүн аайы түһүүрүн.

Бу сурук бүтэһик буолбута.

Абаҕам кыргыска өлбүтэ.

Кыайыыга икки ый  тиийбэккэ,

Өрөгөй күннэрин билбэккэ.