Саллаат медальона

Бу медальону 2020 сыллаахха Аҕа дойду Дьоруойдарын күннэригэр Дьокуускайга Өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын улахан мунньахтыыр саалатыгар СӨ Ил Дархана Айсен Николаев улаханнык долгуйан туран Иннокентий Матвеевич Готовцев дойдутун дьонугар ааттаан-суоллаан Танда музейыгар туттарбыта.

М.П. Черноградская, Тандатааҕы история уонна архитектура музейын үлэһитэ:

– 1990 сыллаахха муус  устар 7 күнүгэр бу медальону «29-с Армия кэриэһигэр» диэн  сураҕа суох сүппүт саллааттары көрдүүр этэрээт булбут. Онон көстөн баран сүүрбэттэн тахса сыл кимиэнэ буолара чуолкайдаммакка, үөрэтиигэ  сылдьыбыт. Аныгы технология  сайдан,  бу  медальон  суруга-бичигэ  ааҕыллан,   2019 сыллаахха Ржев куораттан Дьокуускай  военкоматыгар сибээскэ  тахсыбыттар. Готовцев  Иннокентий Матвеевич диэн  сураҕа  суох  сүппүт  саллаат кимтэн-хантан төрүттээҕин  чуолкайдааһын үлэтэ ыытыллан, Уус Алдан оройуонун  Байаҕантай нэһилиэгиттэн төрүттээх, оччотооҕу «Сулус» холкуос чилиэнэ Готовцев Иннокентий Матвеевич медальона буолара биллэр. 

Кини атырдьах  ыйын 12  күнүгэр 1941 сыллаахха Чурапчы  уобаластааҕы  байыаннай комиссариатын  ыҥырыытынан  бэбиэскэ тутан, сэриигэ бастакы  хомуурга  түбэһэн барбыт. 1942 сыллаахха Смоленскай туһаайытынан сураҕа суох сүппүтүнэн ааҕылла сылдьыбыт.

Бу медальон куорпуһа карболит,  медальон иһигэр угулла сылдьыбыт кумааҕытын суруга-бичигэ көстүбэт гына барбыт эрээри, анал уотунан тыктаран көрдөххө, ааҕыллар. Оччотооҕуга кумааҕыга химическай харандааһынан суруйаллара.  Бу саллаат медальонугар кини аата-суола, ханна төрөөбүтэ, хантан  сэриигэ  ыҥырыллыбыта,  дьиэ  кэргэнин туһунан  ыйыллар. Кэргэнин Готовцева Мария Федоровна аата кытта баар.

Саллаат медальона Аҕа дойду сэриитигэр Кыһыл Аармыйа мөлүйүөнүнэн саллааттарыгар бэриллэр эбит. Кыргыһыы хонуутугар сүтэн-оһон хааллахтарына, саллаат туһунан иһитиннэриитэ туоһу буоларыгар аналлаах.

Биир дойдулаахпыт сырдык аатын үйэтитиигэ ирдиир үлэ салгыы ыытыллан, Иннокентий Матвеевич ийэтэ 1886 сыллаах төрүөх Готовцева Мария буолара сабаҕаланар. Кини бииргэ төрөөбүт Георгий диэн убайдаах эбит. Бу маны 1927-1928 сыллааҕы оччотооҕу Дьокуускай уокуругун  Байаҕантай улууһун Танда нэһилиэгин «Посемейный список» диэн архыып докумуонуттан буллубут.

Хорсун буойун Иннокентий Готовцев оччотооҕу Танда нэһилиэгин «Сулус» холкуоһун 26 ньургун уолаттарын ортотугар баар этэ.

Онон биһиги билиҥҥи көлүөнэ ыччат Аҕа дойду Улуу сэриитигэр тыыннарын толук уурбут биир дойдулаахтарбыт ааттарын үйэтитиигэ, кинилэр хорсун быһыыларын көлүөнэттэн көлүөнэҕэ салҕыы иҥэрэргэ үлэлэһэбит, кинилэр сырдык кэриэстэригэр бэриниилээх буолабыт.