Сахалыы симэхтэри принтергэ бэчээттиир буоллулар

Ол туһунан бренди төрүттээччи Александра Белых кэпсээтэ:

– Биһиги сахалыы киэргэллэри 2022 сыллаахтан саҕалаан оҥоробут. Онтон ыла сыллата ыһыах буолуон иннинэ керамикаттан, алтантан араас тиэхиньикэни, ньыманы туһанан, үгүһү айан таһаардыбыт.

Оттон бренд быһыытынан балтым Антонина Борисовалыын 2019 сыллаахтан үлэлээн саҕалаабыппыт. Онно кэрэ аҥаар барыта киэргэнэрин, симэнэрин сөбүлүүрэ тирэх буолбута. Дьахтар киэргэлэ кини атыттартан уратытын, ону тэҥэ кэми кытта тэҥҥэ хардыылыырын туоһулуур аналлааҕын быһыытынан натуральнай таастаах киэргэллэргэ тохтообуппут. Ол курдук, оҥоһуктарбытыгар чөмчүүк тааһы үгүстүк туһанабыт. Араас моһуоннаах, быһыылаах айылҕа  таастарынан айабыт.

Быйыл бөдөҥ көстүүлээх, сахалыы уобараска киһи хараҕар быраҕыллар ытарҕаны оҥоруохпутун баҕарбыппыт. Аны туран бөдөҥ киэргэл кэтэргэ табыгастаах буолуохтааҕын өйдүүр этибит. Ол иһин маныаха барсар матырыйаалы көрдөөбүппүт. Оһуор хас биирдии ымпыгын-чымпыгын түһэрэн ыларга PLA-пластик диэн матырыйаалы уонна аныгы  3D-бэчээт ньыматын дьүөрэлиир ньыманы тобуллубут.

Бырайыакпыт, керамикаттан уонна алтантан оҥорбуппутунааҕар, бэрт түргэнник олоххо киирдэ. Уопсайынан, оҥорон таһаарыы бириэмэтэ түргэтээтэ.

Элбэх бириэмэ ытарҕабыт дизайнын, моһуонун, 3D-моделын оҥорорго барда. Саамай сүрүнэ сахалыы тыыны өрө туттубут уонна күннээҕигэ кэтэргэ табыгастаах оҥордубут.

– PLA-пластик диэн туох матырайаалый?

– PLA-пластик диэн үүнээйи сырьетуттан, ол иһигэр саахар тростнигыттан, кукуруза крахмалыттан кытта оҥоһуллар матырыйаал. Биһиги бу матырыйаал айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаны өйүүрүн, атын пластикка тэҥнээтэххэ экологияҕа буортута суоҕун уонна сахалыы оһуору-мандары бэчээттииргэ олус табыгастааҕын иһин сөбүлээтибит.

Киэргэл, симэх хайысхатыгар саҥаны киллэриэхпитин, өрүү сайдыахпытын баҕарар буоламмыт, быйыл ити PLA-пластиктан сахалыы симэҕи айан таһаардыбыт. Оҥоһуктарбытын Дьокуускай куоракка хас да атыы-эргиэн киинигэр маҕаһыынарбытыгар, ону таһынан маркетплейстарга атыыга таһаарабыт. Атыылаһааччылар олус сэҥээрэллэр, Арассыыйа киин куораттарыттан, атын дойдулартан элбэхтик сакаастыыллар.

Симэх бэйэтэ историялаах, хаачыстыбалаах уонна кэрэ көстүүлээх буоллаҕына, Саха сирин таһыгар кытта биһирэнэр кыахтаах.

– Төһө өр сулууспалыаҕай?

– Пластиктан оҥорбут ытарҕабытын харыстаан кэттэххэ, хас да сыл сулууспалыан сөп. Матырыйаала бөҕө-таҕа, туох да ураты көрүүнү-истиини эрэйбэт.

Ытарҕабыт кулгаах эминньэҕэр иилиллэрэ (швенза) родированнай бөрүөһүннээх алтантан оҥоһуллар. Бу матырыйаал аллергиялаппат, күн аайы кэтилиннэҕинэ даҕаны өҥө-дьүһүнэ өлбөөрбөт. Биллэн турар, аһара илитэртэн, үлтү түһэрэртэн сэрэнэбит.

– Дьон төһө биһирээн эрэрий?

– Биһирээтилэр! Сахалыы тыыннааҕын уонна аныгылыы моһуоннааҕын ордук сэргээтилэр. Көрдөххө улахан ытарҕа буолан баран, ыйааһына олус чэпчэкитин хайҕаатылар.

– Оһуор суолтатын үөрэппиккит дуу?

– Биллэн турар, саха оһуорун туһунан араас информацияны үөрэттибит. Киэргэл оҥорорго кыраһыабай көстүүнү эккирэтиинэн муҥурдаммакка, оһуор суолтатын өйдүүр наадатын билэбит. Атыылаһааччы да ону кыраҕытык кэтиир.

Ытарҕабытыгар көҕүөр ойууну тутуннубут. Олоҕу уруйдуур, уйгу-быйаҥ, этэҥҥэ буолуу бэлиэтэ. Ытарҕабыт сүрүн чааһыттан салаалар тахсаллар – саҥа олох түстэниитин, үүнүү-сайдыы, быйаҥ туоһута буолаллар.

Саха норуотун култууратын, баай историятын иҥэринэн илдьэ сылдьар аныгы оҥоһуктар хаһан баҕарар дьон биһирэбилин ылаллар.