11.07.2021 | 11:30

Саха снайпера Пантелеймон Руфов

Саха снайпера Пантелеймон Руфов
Ааптар: Айталина Софронова

Пантелеймон Руфов Үөһээ Бүлүүттэн төрүттээх, Руфовтар иллээх  дьиэ кэргэттэригэр төрдүс уол оҕонон төрөөбүт. Кини билигин Рязань куоракка аармыйа генерала Василий Филиппович Маргелов аатынан воздушно-десантнай гвардейскай училищены бүтэрэн кэллэ. Бу саха оҕотугар олус сэдэх көстүү буоларынан сибээстээн эһиэхэ Пантелеймоннуун кэпсэтиибин таһаарабын.

- Биэс сыллаах үөрэҕи бүтэрдим. Манна офицердар, спецназтар иитиллэн үөрэнэн тахсар кыһалара буолар. Үөрэххэ киирии, туттарсыы олус үрдүк. Холобура, биир миэстэҕэ 16 киһи тэҥҥэ анньыһар. Мин бэйэм үс сылы быһа буоруобалаан, куонкуруһу ааһан киирбитим. Маҥнай киирэрбэр 5600 туттарсааччы баара, олортон 400 эрэ киһини ылбыттара, ол иһигэр мин хапсыбытым.

- Пантелеймон, оскуолаҕын ханна бүтэрбиккиний?

- Дьокуускай куоракка оҕо кадетскай оскуолатын 2014 с. бүтэрбитим. Ол иннигэр, Миирнэй Чернышевскайыгар кадетскай оскуолаҕа үөрэммитим. Рязаньҥа эппитим курдук үс сылы быһа туттарса сатаан, ньоҕойдоһон киирбитим. Иккис сылбар эмиэ сатаан хапсыбакка «прапорщик” үөрэҕэр киирэн, биир сыл үөрэнэн, уоппускам кэмигэр үһүстээн туттарсыбытым, ол 2016 с. этэ.

Үөрэҕим туһунан эттэххэ, биэс сылым олус түргэнник ааста. Сахалартан соҕотох этим. Алта сылы быһа үөрэнним даҕаны, ким даҕаны киирбэтэ.

 с. “Снайпер кирбиитэ-2018” күрэх Псковскай уобалас полигонугар ыытыллыбыта. ВДВ байыаннай чааһыгар сулууспалыыр уолаттар Арассыыйа бары регионнарыттан кыттыыны ылбыттара. 10-тан тахса суукка устата күрэх ыытыллыбыта. Элбэх күннээх киирсии түмүгэр биһиги үөрэхпит кыһатын хамаандата кыайбыта, снайперскай рубежка үһүс миэстэни ылбытым. Ити кэннэ, Хабаровскай куоракка Илин Сибиирдээҕи байыаннай уокурук полигонугар «крылатая пехота» чиэһин көмүскүүр чиэскэ тиксибиппит. 2019 с.  сэбилэниилээх күүстэр чемпионаттарыгар бастакы миэстэ буолбутум.

- Тоҕо, туох санааттан киирбэттэр дии саныыгын?

- Сүнньүнэн, ыраах диэн киирбэттэр быһыылаах. Рекламалаан, агитациялаан саха ыччаттарын кэтэспитим даҕаны, ким даҕаны кэлэн үөрэммэтэ. Биллэн турар, олох-дьаһах күн түүн уларыйа турарара да элбэх киһини долгутара буолуо. Ол эрээри, тирээн турар кэмҥэ байыаннай сулууспа  хайаан да наада. Байыннай идэ, үөрэх киһи аайы бэриллибэтэҕэ, санныгар да сүктэриллибэт.

- Байыаннай үөрэххэ туттарсарга саамай сүрүнэ туох эбитий?

- Офицер буолуон баҕалаах киһи олоҕу сөптөөхтүк сыаналыахтаах. Бастатан туран, дойдутун таптыахтаах. Иккиһинэн, чөл турук. Доруобуйаҥ эппиэттиир, өйүҥ-санааҥ киэҥ уонна эт-хаан өттүнэн түргэн-тарҕан, кыахтаах буоларгын ирдиир. Ону тэҥэ РФ байыаннай устаабын, Конституциятын, бойобуой сэрии сэбин туттуллуутун быраабылатын билиэхтээххин.

- Байыаннай идэтэ урут-уруккуттан үрдүк таһымҥа туран кэллэ.

- Оннук! Байыаннай сулууспалааччы – бу анал быраап статустаах, байыаннай сулууспаны кытта сибээстээх дьон. Эппиэтинэс, чиэһинэй буолуу, толоруу, дьиссипилиинэ, чуолкай, арылхай сурук-бичик, билии-көрүү, күүстээх санаа барыта түмүллүбүт дьоно.

- Эн аҕан эмиэ байыаннай киһи, кэпсии түһэриҥ буоллар.

- Аҕам Виталий Пантелеймонович үлэтин быыһыгар военкомнаабыта. Бэйэтэ Афганистан сэриитин кыттыылааҕа, подполковник званиялаах, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор. Аҕабын холобур оҥостон, инники олохпун байыаннай идэни кытта сибээстээбитим. Оҕо сылдьаммын кини форматын кэтэн көрөөччүбүн. Кыра эрдэхпиттэн аҕам барыбытын бэрээдэккэ, дьисспилиинэҕэ, чөл турукка үөрэппит буолан кырабыттан кини курдук буолуохпун баҕарар этим. Хаһан эрэ, киниэхэ кэс тылбын этэн турабын, онтум билигин туолла.

- Дьонуҥ байыаннай үөрэххэ киирэргин, олоххун бу салааны кытта ситимнииргин хайдах ылыммыттарай?

- Бастаан утарбыттара. Саха сиригэр хаалаҥҥын юрист, учуутал эҥин буол диэн сүбэлээбиттэрэ. Бэйэм баҕарбат, санаам ити эйгэҕэ сыппат буолан дьаныһан тураммын байыаннай идэтигэр тардыһан туран киирбитим. Сатамматаҕар, хапсыбатахпар эмиэ хаста даҕаны Дьокуускайга хаал, төттөрү кэл диэн ыҥырбыттара. Аҕам илэ хараҕынан сэриини көрбүт киһи буолан эмиэ утарбыта.

- Бултка-алтка сыһыаныҥ хайдаҕый?

- Кустуурбун, балыктыырбын олус сөбүлүүбүн. Этэргэ дылы, булт диэн баран муннукка ытаабыт киһибин. Бултка сыһыаным судургу буолар. Саха киһитэ буоламмын айылҕабын аһатан, Байанайтан көрдөһөн, тутуһуллар ирдэбили барытын тутуһан бултуубун. «Азарт” да буолбатар, Байанай төһөнү биэрэринэн бултуохха наада дии саныыбын.

- Саха ыччатыгар тугу сүбэлиэҥ этэй?

- Дойдугутун таптааҥ, харыстааҥ, төрөөбүт сиргитин-уоккутун ытыктааҥ. Дьоҥҥо-сэргэҕэ үтүө сыһыаннаах буолуҥ, ыраас толкуйдаах, көрсүө-сэмэй. Олоҕу уонна буола турар кэми сөптөөхтүк сыаналаан куһаҕан дьаллыкка ылларымаҥ. 

Саха ыччаттын кыраҕы харахтаах снайперыгар аартыгыҥ өссө да арыллан, суолун кэҥээн истин.

Пантелеймон холобурунан, эһиги да оҕолоргут олохторун байыаннай суолу тобулуохтарын сөп эбит диэн өйдөөҥ. Уоттаах сэрии да сылларыгар Саха Ньургун уолаттара кыраҕы харахтарынан, үтүө-көнө майгыларынан аатырбыттара. Ол туоһута билиҥҥи ыччакка көстөр эбит диэн эрэх-турах санааланным.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Сонуннар | 15.07.2021 | 13:00
Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Куорат баһылыга Евгений Григорьев уопсастыбаннай аһыыр сирдэри кэҥэтэр уонна арыгы атыылыыр сирдэри социальнай эбийиэктэртэн тэйитэр туһунан этии киллэрдэ. Ол туһунан кини «Сахамедиа» медиа-кииҥҥэ ыытыллыбыт «Дополнительные ограничения времени, условий и мест розничной продажи алкоголя в Якутии» дискуссияҕа эттэ.  Баһылык ВОЗ дааннайдарынан арыгыттан сылтаан өлүү Арассыыйа 100 тыһыынча олохтооҕор ылан көрдөххө эр...
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Дьон | 17.07.2021 | 13:00
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Кинини  айылҕаттан ураты экстрасенс, сүппүт дьону булааччы быһыытынан сахалар эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорооччулар эмиэ билэллэр. Бүгүҥҥү кэпсиир дьоруойум “Саха сирин экстрасенстара – 2015” күрэххэ “Лучший экстрасенс Якутии” ааты сүкпүт ДОЙДУУНА. Дойдууна элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ, кинилэр бииргэ төрөөбүт тохсуолар. Хаҥалас улууһа киинэ түспүт, сиргэ үктэммит дойдута буолар. Ийэтэ...
Бары күүһү ойуур баһаардарын утары!
Сонуннар | 12.07.2021 | 11:30
Бары күүһү ойуур баһаардарын утары!
От ыйын 9 күнүгэр "Марха өрүс көмүскээччилэрин" түмсүүтэ Дьокуускай куорат общественниктарын, Ил Түмэн дьокутааттарын, СӨ бырабыыталыстыбатын, Дьокуускайдааҕы Дума, Общественнай Палата чилиэннэрин, суруналыыстары, блогердары, улуустар землячестволарын көҕүлээччилэрин, улуустар бэрэстэбиитэллэрин, бары тэрилтэ үлэһиттэрин кытта көрсөн Горнай, Ханалас уонна да атын улуустарга улахан ойуур баһаардара турбуттарынан, Бүлүү федеральнай суол кылгас кэмҥэ сабылла сылдьыбытынан...
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
Тускар туһан | 18.07.2021 | 11:30
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
8 саастарын туола илик оҕолор ыарыйдахтарына бэриллэр бүлүтүөн  төлөнүүтэ дьэ уларыйда.  Балаҕан ыйын 1 күнүттэн 8-тарыттан кыра саастаах оҕо ыарыйдаҕына, төрөппүтүгэр “больничнай илиис” төлөбүрэ хамнас 100%-гар тэҥнэһиэҕэ. Билигин бу төлөбүр үлэ ыстааһыттан эрэ тутулуктаах. Эдэр төрөппүттэр ыстаастара кыра буоллаҕына, «больничнай илиис» төлөбүрэ хамнастарынааҕар төһө эмэ кыра буолар.  “Больничнай” төлөбүрүн үрдээһинэ...